Przewlekła choroba nerek (PChN) rozwija się po cichu, często przez wiele lat nie powodując żadnych objawów. Tymczasem eksperci alarmują, że problem osiągnął skalę globalnego kryzysu zdrowotnego. Nowa seria publikacji naukowych opublikowanych w czasopiśmie The Lancet wskazuje, że nawet połowa przypadków PChN może pozostawać niezdiagnozowana – także w krajach o dobrze rozwiniętych systemach ochrony zdrowia. Zdaniem autorów rozwiązaniem mogłoby być szersze wykorzystanie prostych i niedrogich badań przesiewowych, takich jak badanie moczu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego przewlekła choroba nerek przez lata może rozwijać się bezobjawowo
- Ile osób na świecie żyje z PChN i dlaczego eksperci mówią o globalnym kryzysie diagnostycznym
- Jakie proste badania mogą pomóc wcześniej wykryć chorobę nerek
- Które grupy pacjentów są najbardziej zagrożone niedodiagnozowaniem
Przewlekła choroba nerek staje się jednym z największych wyzwań zdrowotnych świata
Według danych przedstawionych w publikacjach The Lancet, przewlekła choroba nerek dotyczy obecnie około 844 milionów dorosłych na świecie. Prognozy wskazują, że do 2040 roku może stać się piątą najczęstszą przyczyną zgonów globalnie. Już dziś PChN zajmuje dziewiąte miejsce wśród najczęstszych przyczyn śmierci.
Eksperci zwracają uwagę, że skala problemu jest niedoszacowana, ponieważ ogromna część pacjentów pozostaje poza systemem diagnostycznym. W krajach o wysokich dochodach odsetek nierozpoznanych przypadków wynosi od 30 do 50%, natomiast w państwach o niższych dochodach sytuacja może być jeszcze poważniejsza.
Dlaczego choroba nerek pozostaje niewidoczna?
Jednym z największych problemów związanych z PChN jest brak charakterystycznych objawów we wczesnych stadiach. U wielu osób symptomy pojawiają się dopiero wtedy, gdy uszkodzenie nerek jest już zaawansowane, a pacjent zbliża się do konieczności rozpoczęcia dializoterapii lub kwalifikacji do przeszczepienia nerki. W praktyce oznacza to utratę cennego czasu terapeutycznego.
Eksperci podkreślają, że właśnie bezobjawowy przebieg jest jednym z głównych powodów niskiej świadomości choroby. Co więcej, nawet osoby mające formalne rozpoznanie często nie wiedzą o swoim schorzeniu – szacuje się, że dziewięć na dziesięć osób z rozpoznaną PChN nie jest świadomych diagnozy.
Proste badanie moczu może zmienić sytuację
Autorzy publikacji wielokrotnie podkreślają, że wczesna diagnostyka nie wymaga skomplikowanych technologii. Podstawowe narzędzia obejmują:
- badanie moczu pod kątem obecności białka,
- oznaczenie kreatyniny i wyliczenie eGFR,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- identyfikację czynników ryzyka.
Profesor Adeera Levin zwraca uwagę:
Proste badania, takie jak badanie poziomu białka w moczu i kreatyniny we krwi (eGFR), wraz z pomiarem ciśnienia krwi, mogą zwiększyć wczesne wykrywanie PChN. Dysponujemy obecnie szeroką gamą leków, które opóźniają, a nawet zatrzymują postęp choroby nerek, dlatego wczesna diagnoza jest niezwykle ważna.
Kobiety i niektóre grupy etniczne częściej pozostają bez diagnozy
Analizy wskazują również na wyraźne nierówności diagnostyczne. Osoby niebiałe oraz kobiety mogą być nawet dwukrotnie bardziej narażone na brak rozpoznania niż biali mężczyźni. Problem ten odzwierciedla nie tylko nierówny dostęp do diagnostyki, ale również ograniczenia systemowe i niższą świadomość zagrożenia. Dr Jennifer Lees podkreśla:
Przewlekła choroba nerek pozostaje jedną z najbardziej niepokojących chorób wpływających obecnie na zdrowie na świecie. Najważniejszym przesłaniem płynącym z naszej serii prac badawczych jest pilna potrzeba skupienia uwagi i zasobów na tej chorobie. Dodała również: istnieje ogromny potencjał poprawy wczesnej diagnostyki, leczenia i długości życia poprzez rutynowe badanie moczu na obecność białka w różnych placówkach opieki zdrowotnej. Może to być szczególnie ważne dla osób najbardziej narażonych na niedodiagnozowanie, w tym dla osób rasy innej niż biała i kobiet.
Kto znajduje się w grupie największego ryzyka?
Ryzyko rozwoju PChN rośnie wraz z wiekiem, ale istnieje kilka grup pacjentów wymagających szczególnej uwagi. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- cukrzyca,
- nadciśnienie tętnicze,
- otyłość,
- choroby sercowo-naczyniowe,
- starszy wiek,
- wybrane uwarunkowania genetyczne i etniczne.
Pacjenci z PChN częściej wymagają hospitalizacji, częściej doświadczają powikłań szpitalnych oraz mają większe ryzyko ponownych przyjęć do szpitala.
Koszty opóźnionej diagnostyki mogą być ogromne
Eksperci zwracają uwagę, że skutki niedodiagnozowania wykraczają poza zdrowie pojedynczych pacjentów. Według analiz przedstawionych przez Kidney Research UK brak rozwiązania kryzysu diagnostycznego może doprowadzić do dramatycznych konsekwencji ekonomicznych. Alison Railton ostrzega:
Kidney Research UK wykazało, że zaniechanie rozwiązania kryzysu diagnostycznego w samym tylko Wielkiej Brytanii może doprowadzić do tego, że nawet 650 000 kolejnych istnień ludzkich pochłonie zaawansowana przewlekła choroba nerek, a roczny koszt PChN dla gospodarki wzrośnie prawie dwukrotnie, osiągając zawrotną kwotę 13,9 miliarda funtów do 2033 roku.
Nowoczesna diagnostyka daje nowe możliwości
Równolegle rozwijają się bardziej zaawansowane metody identyfikowania przyczyn chorób nerek. Profesor Luxia Zhang wskazuje:
Postęp w dziedzinie biomarkerów, biopsji i badań genetycznych pozwala nam teraz zrozumieć, dlaczego dana osoba cierpi na chorobę nerek, a nie tylko, że na nią cierpi.
Rozwój diagnostyki molekularnej i genetycznej może w przyszłości pozwolić na bardziej spersonalizowane leczenie, jednak eksperci podkreślają, że bez poprawy dostępu do podstawowych badań korzyści te pozostaną ograniczone.
Główne wnioski
- Nawet 30–50% przypadków przewlekłej choroby nerek może pozostawać niezdiagnozowanych, a problem jest szczególnie nasilony w krajach o niższych dochodach.
- Przewlekła choroba nerek dotyka około 844 milionów osób na świecie i może stać się piątą najczęstszą przyczyną zgonów do 2040 roku.
- Proste badania przesiewowe, takie jak analiza moczu i oznaczenie eGFR, mogą znacząco zwiększyć wykrywalność choroby.
- Kobiety, osoby niebiałe oraz pacjenci z cukrzycą i nadciśnieniem należą do grup szczególnie zagrożonych niedodiagnozowaniem.
Źródło:
- https://news.liverpool.ac.uk/2026/06/03/up-to-half-of-life-threatening-kidney-disease-cases-remain-undiagnosed/
- The Lancet
