Choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów kobiet na świecie, jednak – jak alarmują eksperci – kobiety nadal zbyt często doświadczają opóźnień diagnostycznych, otrzymują mniej skuteczną opiekę i są niedostatecznie reprezentowane w badaniach klinicznych. W odpowiedzi na te nierówności międzynarodowa grupa ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) opublikowała raport w „European Heart Journal”, w którym apeluje o tworzenie wyspecjalizowanych ośrodków kardiologicznych dla kobiet.
Zdaniem autorów dokumentu takie centra mogłyby znacząco poprawić wykrywanie chorób serca u kobiet, usprawnić opiekę oraz zwiększyć bezpieczeństwo pacjentek na różnych etapach życia – od ciąży po menopauzę.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego kobiety częściej doświadczają opóźnień w diagnostyce chorób serca i rzadziej otrzymują leczenie zgodne z wytycznymi
- Jakie zadania miałyby pełnić ośrodki kardiologiczne dla kobiet proponowane przez ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego
- Które schorzenia sercowo-naczyniowe u kobiet są szczególnie często niedodiagnozowane
- Dlaczego eksperci apelują o zmianę modelu edukacji medycznej i większą liczbę badań dotyczących zdrowia serca kobiet
Kobiety częściej doświadczają opóźnień diagnostycznych
Autorzy raportu podkreślają, że choroby serca u kobiet bywają diagnozowane później niż u mężczyzn, a objawy są częściej bagatelizowane lub interpretowane w niewłaściwy sposób. Konsekwencją są wyższe wskaźniki powikłań oraz większe ryzyko zgonu. Kliniczne oświadczenie konsensusowe zostało opracowane pod przewodnictwem dr Julii Grapsy w imieniu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Ekspertka od lat zajmuje się problematyką nierówności płci w diagnostyce i leczeniu chorób układu krążenia. Dr Grapsa powiedziała:
Choroby serca zabijają więcej kobiet niż jakakolwiek inna choroba – trzy na dziesięć kobiet na świecie – a mimo to pozostają krytycznie niedodiagnozowane i niedoleczone. Objawy u kobiet są pomijane, rzadziej otrzymują one leczenie zalecane w wytycznych i są niedostatecznie reprezentowane w badaniach klinicznych, które kształtują praktykę medyczną.
Eksperci zwracają uwagę, że tradycyjne modele diagnostyczne i oceny ryzyka przez lata były tworzone głównie na podstawie danych dotyczących mężczyzn. W praktyce może to prowadzić do pomijania specyficznych objawów i czynników ryzyka występujących u kobiet.
Kobiety mają specyficzne czynniki ryzyka chorób serca
Raport podkreśla, że kobiety częściej doświadczają unikalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, które nie występują u mężczyzn lub mają odmienny przebieg kliniczny. Dotyczy to m.in.:
- powikłań ciąży,
- stanu przedrzucawkowego,
- wczesnej menopauzy,
- chorób autoimmunologicznych,
- zaburzeń hormonalnych związanych z menopauzą.
Autorzy dokumentu wskazują, że te elementy są nadal zbyt rzadko uwzględniane podczas standardowej oceny ryzyka kardiologicznego. Tymczasem mogą one znacząco zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju chorób serca u kobiet. Zdaniem ekspertów wyrównanie tych nierówności nie jest wyłącznie kwestią sprawiedliwości systemowej, ale przede wszystkim warunkiem zapewnienia adekwatnej i skutecznej opieki medycznej.
Ośrodki kardiologiczne dla kobiet mają poprawić diagnostykę
Raport wskazuje, że dedykowane ośrodki kardiologiczne dla kobiet działające już w Ameryce Północnej oraz części krajów europejskich przynoszą wymierne korzyści kliniczne. Szczególnie pozytywne doświadczenia odnotowano m.in. w Kanadzie, Szwajcarii, Niemczech i Wielkiej Brytanii.
Jednemu z kanadyjskich ośrodków udało się ustalić diagnozę u ponad 70% kobiet, u których wcześniej nie wykryto przyczyn objawów kardiologicznych. W efekcie odnotowano również zmniejszenie liczby hospitalizacji w ciągu kolejnych trzech lat. Autorzy raportu proponują, aby kobiece centra kardiologiczne funkcjonowały jako wyspecjalizowane węzły w ramach istniejących systemów opieki kardiologicznej. Ich zadaniem miałoby być zapewnienie:
- zaawansowanej diagnostyki,
- konsultacji eksperckich,
- koordynacji badań naukowych,
- edukacji personelu medycznego,
- wsparcia dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej.
Kiedy pacjentki powinny trafiać do takich ośrodków?
Eksperci podkreślają, że większość kobiet nadal będzie leczona przez lekarzy rodzinnych i w standardowych poradniach kardiologicznych. Jednocześnie wskazują konkretne sytuacje, w których pacjentki powinny być kierowane do wyspecjalizowanych centrów. Dotyczy to przede wszystkim kobiet z:
- zawałami serca bez wyraźnych zmian w klasycznych badaniach obrazowych,
- przewlekłą dławicą piersiową,
- niedokrwieniem przy braku istotnych zwężeń tętnic wieńcowych,
- zaburzeniami przepływu wieńcowego częściej występującymi u kobiet,
- chorobami sercowo-naczyniowymi związanymi z ciążą i menopauzą.
Eksperci zaznaczają, że wiele z tych schorzeń pozostaje niedodiagnozowanych właśnie dlatego, że klasyczne techniki diagnostyczne nie zawsze pozwalają na wykrycie problemu u kobiet.
Potrzebne są zmiany w edukacji medycznej
Autorzy raportu podkreślają, że tworzenie wyspecjalizowanych centrów nie może zastąpić szerszych zmian systemowych. Ich zdaniem wiedza dotycząca zdrowia sercowo-naczyniowego kobiet powinna stać się integralnym elementem kształcenia medycznego. Dotyczy to zarówno podstawowej edukacji studentów medycyny, jak i bardziej zaawansowanych szkoleń dla lekarzy pracujących w kobiecych ośrodkach kardiologicznych.
Eksperci apelują również o prowadzenie regularnych audytów takich placówek, aby możliwe było monitorowanie skuteczności ich działania, poprawa jakości opieki oraz zapewnienie stabilnego finansowania badań naukowych i dalszego rozwoju tych centrów.
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne: potrzebna jest zmiana modelu opieki
Do znaczenia dokumentu odniosła się również dr Martha Gulati, dyrektorka Davis Women’s Heart Center w Houston Methodist. Powiedziała:
To kliniczne oświadczenie konsensusu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego stanowi ważny krok naprzód w dziedzinie zdrowia kobiet. Stanowi ono kompleksowe, praktyczne ramy dla tworzenia kobiecych centrów kardiologicznych w różnych europejskich systemach opieki zdrowotnej, a także szczegółowo opisuje, w jaki sposób pacjentki powinny być kierowane na leczenie i jakie szkolenia musimy zapewnić lekarzom w tej dziedzinie.
Ekspertka zwróciła również uwagę na konieczność dalszych badań nad diagnostyką i terapią chorób serca u kobiet.
Potrzebujemy jeszcze znacznie więcej badań nad najlepszymi metodami diagnozowania i leczenia chorób układu krążenia u kobiet, ale te ośrodki zapewnią rozkwit tego typu badań. Myślę, że w przyszłości możemy spodziewać się znacznie lepszej opieki nad kobietami.
UE uznaje zdrowie serca kobiet za priorytet
Eksperci podkreślają, że problem zdrowia układu sercowo-naczyniowego kobiet coraz wyraźniej pojawia się również w europejskiej polityce zdrowotnej. Docentka Maria Rubini Gimenez z Narodowego Centrum Badań Sercowo-Naczyniowych w Madrycie powiedziała:
Zdrowie układu krążenia kobiet zostało uznane przez Unię Europejską za priorytet zdrowia publicznego. W niniejszym dokumencie przedstawiono, jak możemy przejść od uznania do rzeczywistości, tworząc centra kardiologiczne dla kobiet, zintegrowane z istniejącymi krajowymi systemami opieki zdrowotnej. Dzięki tym zaleceniom kobiety otrzymają opiekę lepiej dostosowaną do ich potrzeb, a nie opartą na męskim schemacie, który przez dziesięciolecia dominował w medycynie i badaniach naukowych.
Kardiologia kobiet może stać się jednym z kluczowych kierunków rozwoju medycyny
Autorzy raportu nie mają wątpliwości, że poprawa diagnostyki i leczenia chorób serca u kobiet wymaga zmian organizacyjnych, edukacyjnych i naukowych. Dedykowane ośrodki kardiologiczne dla kobiet mogą stać się ważnym elementem nowoczesnych systemów ochrony zdrowia, szczególnie w kontekście starzenia się społeczeństw oraz rosnącej liczby pacjentek z przewlekłymi chorobami sercowo-naczyniowymi.
Eksperci podkreślają jednocześnie, że celem nie jest tworzenie odrębnej medycyny dla kobiet, lecz zapewnienie bardziej precyzyjnej, spersonalizowanej i opartej na dowodach opieki kardiologicznej, uwzględniającej biologiczne i kliniczne różnice pomiędzy płciami.
Główne wnioski
- Eksperci Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) apelują o tworzenie dedykowanych ośrodków kardiologicznych dla kobiet, aby ograniczyć nierówności w diagnostyce i leczeniu chorób układu krążenia.
- Raport opublikowany w „European Heart Journal” wskazuje, że choroby serca zabijają trzy na dziesięć kobiet na świecie, a pacjentki są nadal niedostatecznie reprezentowane w badaniach klinicznych.
- W jednym z kanadyjskich ośrodków udało się ustalić diagnozę u ponad 70% kobiet, u których wcześniej nie wykryto przyczyn objawów kardiologicznych, co przełożyło się na mniejszą liczbę hospitalizacji.
- Eksperci podkreślają, że zdrowie serca kobiet powinno być integralną częścią edukacji medycznej, a nowe centra mają wspierać diagnostykę, badania naukowe, szkolenia lekarzy i bardziej spersonalizowaną opiekę.
Źródło:
- https://www.escardio.org/news/press/press-releases/experts-call-for-womens-heart-centres-to-tackle-inequality-in-diagnosis–care/
- European Heart Journal
