Lekarze i lekarze dentyści mają obowiązek systematycznego doskonalenia zawodowego, którego realizację potwierdza zdobycie wymaganej liczby punktów edukacyjnych. Zasadniczo jest to 200 punktów w ciągu 48 miesięcy, choć przepisy przewidują wyjątki. Punkty można uzyskać nie tylko za udział w kursach i konferencjach, ale również za szkolenia online, publikacje naukowe, prowadzenie specjalizacji czy inne formy aktywności zawodowej. Jak naliczane są punkty edukacyjne dla lekarzy, jak je rozliczyć i jakie konsekwencje grożą za niewypełnienie obowiązku?
Z tego artykułu dowiesz się…
- Ile punktów edukacyjnych muszą zdobyć lekarze i lekarze dentyści w ciągu 48 miesięcy oraz kiedy wystarczy 100 punktów.
- Jak naliczane są punkty za kursy, konferencje, szkolenia online, specjalizacje i publikacje naukowe.
- Jakie dokumenty są wymagane do rozliczenia punktów w okręgowej izbie lekarskiej.
- Jakie konsekwencje wiążą się z brakiem wymaganych punktów i na czym polegają propozycje okresowej weryfikacji kompetencji lekarzy.
Ile punktów edukacyjnych musi zdobyć lekarz?
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 21 lutego 2022 r. w sprawie sposobu dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów, lekarz powinien uzyskać 200 punktów edukacyjnych w każdym kolejnym okresie rozliczeniowym trwającym 48 miesięcy, czyli cztery lata.
Obowiązek dotyczy zarówno lekarzy, jak i lekarzy dentystów. Punkty przyznawane są za określone formy kształcenia podyplomowego, samokształcenia, działalności naukowej oraz aktywności związanej z kształceniem innych lekarzy.
Nie trzeba zdobywać 50 punktów w każdym roku. Przepisy określają wymaganą liczbę punktów dla całego okresu rozliczeniowego, dlatego lekarz może rozłożyć aktywności edukacyjne na poszczególne lata.
Należy tu podkreślić, że nadwyżka punktów nie przechodzi na kolejny okres rozliczeniowy. Jeśli lekarz zgromadzi 250 punktów, nie może zaliczyć dodatkowych 50 na poczet następnych czterech lat.
Kiedy wystarczy 100 punktów edukacyjnych?
Rozporządzenie przewiduje szczególne rozwiązanie dotyczące okresów rozliczeniowych, podczas których obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii.
Zgodnie z § 5 za dopełnienie obowiązku doskonalenia zawodowego w takim okresie uznaje się zdobycie 100 punktów edukacyjnych zamiast standardowych 200.
Przepis ten ma znaczenie dla lekarzy, których okresy rozliczeniowe obejmowały czas obowiązywania ograniczeń epidemicznych związanych z COVID-19. Nie należy jednak utożsamiać go z ogólnym obniżeniem wymagań dla wszystkich lekarzy w 2026 r.
Odrębne zasady dotyczą lekarzy i lekarzy dentystów pełniących służbę w polskich kontyngentach wojskowych poza granicami kraju. Każdy rozpoczęty miesiąc takiej służby obniża wymaganą liczbę punktów o 2% liczby przewidzianej dla danego okresu rozliczeniowego.
Punkty edukacyjne dla lekarzy – tabela punktacji
Rozporządzenie Ministra Zdrowia określa 20 form doskonalenia zawodowego, za które lekarze mogą otrzymywać punkty edukacyjne. Poszczególne aktywności różnią się punktacją, sposobem naliczania oraz wymaganymi dokumentami.
Poniższa tabela przedstawia punktację wynikającą z załącznika do rozporządzenia z 21 lutego 2022 r.
| Forma doskonalenia zawodowego | Liczba punktów edukacyjnych | Potwierdzenie |
|---|---|---|
| Kurs medyczny krajowy lub zagraniczny poza programem specjalizacji | 1 pkt za godzinę programu merytorycznego | Zaświadczenie lub dyplom |
| Kurs medyczny online spełniający wymagania rozporządzenia | 1 pkt za godzinę programu merytorycznego | Zaświadczenie lub dyplom |
| Kongres, konferencja, zjazd lub sympozjum naukowe | 1 pkt za godzinę programu merytorycznego | Zaświadczenie lub dyplom |
| Praktyka kliniczna w ośrodku specjalistycznym krajowym lub zagranicznym | 5 pkt za dzień | Zaświadczenie kierownika ośrodka |
| Posiedzenie towarzystwa naukowego lub kolegium specjalistów | 3 pkt za posiedzenie | Potwierdzenie organizatora |
| Szkolenie wewnętrzne | 1 pkt za godzinę, maksymalnie 6 pkt za szkolenie | Potwierdzenie organizatora |
| Wykład lub doniesienie ustne albo plakatowe | 15 pkt | Program wydarzenia |
| Program edukacyjny za pośrednictwem internetu lub innych mediów, spełniający wymagania rozporządzenia | 1 pkt za godzinę programu | Zaświadczenie organizatora |
| Uzyskanie stopnia doktora, doktora habilitowanego lub tytułu profesora w zakresie nauk medycznych | 200 pkt | Dyplom |
| Napisanie i opublikowanie fachowej książki medycznej, rozdziału lub edukacyjnego programu multimedialnego | 100 pkt, wznowienie 50 pkt | Notka bibliograficzna |
| Napisanie i opublikowanie książki o charakterze medycznym, rozdziału lub programu multimedialnego | 50 pkt, wznowienie 25 pkt | Notka bibliograficzna |
| Tłumaczenie i opublikowanie fachowej książki medycznej, rozdziału lub programu multimedialnego | 30 pkt, wznowienie 15 pkt | Notka bibliograficzna |
| Artykuł w fachowym czasopiśmie medycznym ujętym w ministerialnym wykazie | Dwukrotność punktacji czasopisma | Notka bibliograficzna |
| Artykuł w innym recenzowanym fachowym czasopiśmie medycznym | 20 pkt | Notka bibliograficzna |
| Tłumaczenie i opublikowanie artykułu w fachowym czasopiśmie medycznym | 10 pkt | Notka bibliograficzna |
| Sprawowanie funkcji opiekuna stażu podyplomowego | 30 pkt za rok | Potwierdzenie kierownika jednostki |
| Kierowanie specjalizacją | 15 pkt za jednego lekarza za rok | Potwierdzenie kierownika jednostki |
| Indywidualna prenumerata fachowego czasopisma medycznego z wykazu | 5 pkt za tytuł, maksymalnie 10 pkt w okresie rozliczeniowym | Potwierdzenie wydawcy lub dowód opłacenia |
| Przynależność do kolegium specjalistów lub towarzystwa naukowego | 5 pkt za członkostwo, maksymalnie 20 pkt w okresie rozliczeniowym | Zaświadczenie |
| Aktywne indywidualne konto na platformie edukacyjnej wskazanej przez NRL | 5 pkt za konto, maksymalnie 10 pkt w okresie rozliczeniowym | Dowód rejestracji i oświadczenie |
Nie każda aktywność o charakterze medycznym automatycznie uprawnia do otrzymania punktów. Znaczenie mają warunki określone w rozporządzeniu, rodzaj wydarzenia, status organizatora oraz możliwość udokumentowania uczestnictwa.
Ile punktów edukacyjnych przysługuje za specjalizację?
Lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne otrzymuje równowartość 50 punktów edukacyjnych za każdy rok szkolenia. Punkty przyznaje się jednak wyłącznie za minimalny okres specjalizacji określony w jej programie.
Potwierdzeniem odbycia szkolenia jest zaświadczenie wydane przez kierownika specjalizacji.
Rozporządzenie przewiduje również równowartość 50 punktów za uzyskanie certyfikatu potwierdzającego posiadane umiejętności zawodowe.
Kiedy nie można naliczyć punktów dwukrotnie?
Przepisy ograniczają możliwość wielokrotnego punktowania tych samych osiągnięć. Jeżeli lekarz opublikuje referat naukowy wcześniej wygłoszony podczas kongresu, konferencji lub sympozjum, nie dolicza się dodatkowo punktów za samo wygłoszenie referatu. Podobnie uzyskanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego wyklucza odrębne naliczenie punktów za opublikowanie odpowiedniej rozprawy.
Punkty za kilkukrotne wygłoszenie wykładu o tej samej treści można otrzymać tylko raz.
Punkty edukacyjne dla lekarzy online – jak i gdzie je zdobyć?
Punkty edukacyjne można zdobywać również bez uczestnictwa w szkoleniach stacjonarnych. Rozporządzenie dopuszcza kursy medyczne prowadzone przez internet oraz programy edukacyjne udostępniane za pośrednictwem mediów elektronicznych. Nie każda aktywność online jest jednak punktowana.
Kursy medyczne i szkolenia internetowe
Za udział w kursie medycznym prowadzonym przez internet lekarz może otrzymać 1 punkt za każdą godzinę programu merytorycznego. W przypadku kursów krajowych prowadzonych w formule określonej w § 1 pkt 2 rozporządzenia wymagana jest akceptacja Naczelnej Rady Lekarskiej.
Kursy zagraniczne mogą być uwzględnione, jeżeli organizuje je uprawniona uczelnia medyczna, lekarskie towarzystwo naukowe, międzynarodowa organizacja lekarska albo odpowiednio akredytowany podmiot prowadzący kształcenie podyplomowe.
Przed zapisaniem się na szkolenie warto sprawdzić jego program, liczbę przyznawanych punktów, podstawę ich naliczania oraz dokument wydawany po zakończeniu kursu.
Przykładem organizatora szkoleń internetowych, za które można otrzymać punkty, jest Centrum e-Zdrowia. Instytucja informuje, że lekarze i lekarze dentyści uczestniczący w jej szkoleniach mogą otrzymać zaświadczenia o przyznanych punktach po spełnieniu wymagań dotyczących uczestnictwa i dokumentacji poszkoleniowej.
Programy edukacyjne i platformy medyczne
Rozporządzenie rozróżnia udział w programie edukacyjnym online od posiadania aktywnego konta na internetowej platformie medycznej.
W pierwszym przypadku program musi umożliwiać wiarygodne sprawdzenie wiedzy lub umiejętności uczestnika oraz potwierdzenie jego tożsamości. Za każdą godzinę takiego programu można otrzymać 1 punkt edukacyjny, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymagań dotyczących organizatora.
Drugą możliwością jest posiadanie aktywnego indywidualnego konta na platformie edukacyjnej wskazanej przez Naczelną Radę Lekarską. Za jedno konto przysługuje 5 punktów, ale maksymalnie można uzyskać w ten sposób 10 punktów w całym okresie rozliczeniowym.
Jak rozliczyć punkty edukacyjne w izbie lekarskiej?
Za potwierdzenie realizacji obowiązku doskonalenia zawodowego odpowiada właściwa okręgowa rada lekarska. Podstawą jest dokumentacja przedstawiona przez lekarza lub lekarza dentystę, potwierdzająca zdobycie punktów w danym okresie rozliczeniowym.
Procedura obejmuje zgromadzenie dokumentów, przygotowanie ewidencji doskonalenia zawodowego oraz przedstawienie ich właściwej izbie lekarskiej. Po weryfikacji okręgowa rada lekarska potwierdza dopełnienie obowiązku przez odpowiedni wpis w rejestrze lekarzy.
Jakie dokumenty potwierdzają zdobycie punktów?
Rodzaj wymaganej dokumentacji zależy od formy doskonalenia zawodowego. Do dokumentów potwierdzających zdobycie punktów edukacyjnych należą:
- Zaświadczenia i dyplomy – wydawane przez organizatorów kursów i szkoleń medycznych.
- Potwierdzenia udziału w konferencjach, kongresach i sympozjach – dokumentujące uczestnictwo w wydarzeniach naukowych.
- Notki bibliograficzne – potwierdzające autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych, książek i artykułów medycznych.
- Zaświadczenia kierowników specjalizacji – potwierdzające odbycie szkolenia specjalizacyjnego.
- Potwierdzenia kierowników jednostek – dokumentujące sprawowanie funkcji opiekuna stażu podyplomowego lub kierownika specjalizacji.
- Zaświadczenia o członkostwie – wydawane przez towarzystwa naukowe lub kolegia specjalistów.
- Dowody opłacenia prenumeraty – potwierdzające indywidualną prenumeratę uprawnionych czasopism medycznych.
- Dowody rejestracji na platformach edukacyjnych wraz z oświadczeniem lekarza – dotyczące aktywnych kont na platformach wskazanych przez Naczelną Radę Lekarską.
Przykładowo udział w kursie medycznym dokumentuje zaświadczenie lub dyplom, natomiast punkty za autorstwo publikacji naukowej potwierdza notka bibliograficzna. W przypadku prenumeraty fachowego czasopisma medycznego wymagany jest dowód opłacenia prenumeraty lub potwierdzenie wydawcy.
Warto przechowywać dokumenty na bieżąco, ponieważ samo uczestnictwo w wydarzeniu nie zastępuje obowiązku udokumentowania aktywności.
Czy punkty przepadają po zmianie izby lekarskiej?
Nie. Zgodnie z § 7 rozporządzenia, jeżeli lekarz lub lekarz dentysta zmieni przynależność do okręgowej izby lekarskiej podczas okresu rozliczeniowego, nowa izba uwzględnia punkty edukacyjne zdobyte przed zmianą.
Co grozi lekarzowi za brak punktów edukacyjnych?
Nieuzyskanie wymaganej liczby punktów edukacyjnych nie powoduje automatycznej utraty prawa wykonywania zawodu lekarza ani innych sankcji. Nie oznacza to jednak, że obowiązek doskonalenia zawodowego ma wyłącznie charakter deklaratywny.
Art. 18 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje obowiązek doskonalenia zawodowego, a jego realizację potwierdza właściwa okręgowa rada lekarska. Jeżeli lekarz nie dopełni obowiązku, rada powiadamia go o tym za pośrednictwem Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK).
Informacja o niedopełnieniu obowiązku jest również odnotowywana w okręgowym rejestrze lekarzy.
Kto nie musi rozliczać punktów edukacyjnych?
Art. 18 ust. 3 ustawy przewiduje wyjątki dotyczące realizacji obowiązku. Nie obejmuje on lekarza:
- odbywającego staż podyplomowy;
- przebywającego na urlopie macierzyńskim;
- przebywającego na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby przez okres przekraczający łącznie 50% okresu rozliczeniowego.
Czy lekarze w Polsce będą musieli odnawiać prawo wykonywania zawodu co 5 lat?
W Polsce pojawiają się postulaty wprowadzenia okresowej weryfikacji kompetencji lekarzy, która wykraczałaby poza samo gromadzenie punktów edukacyjnych. Jednym ze zwolenników takiego rozwiązania jest dr n. med. Łukasz Rakasz, ordynator Oddziału Neurochirurgii Dziecięcej w Szpitalu Dziecięcym im. prof. dr. med. Jana Bogdanowicza przy ul. Niekłańskiej w Warszawie.
Lekarz opowiada się za modelem, w którym prawo wykonywania zawodu podlegałoby okresowemu odnawianiu na podstawie oceny kompetencji i spełnienia określonych wymagań jakościowych. Proponowany cykl miałby trwać pięć lat.
W lipcu 2026 r. Łukasz Rakasz przedstawił swoje stanowisko w publikacji „Jak wprowadzić rewalidację lekarzy?” na łamach Medycyny Praktycznej.
Propozycja zakłada odejście od modelu, w którym potwierdzenie aktywności edukacyjnej sprowadza się przede wszystkim do wykazania odpowiedniej liczby punktów. Okresowa weryfikacja miałaby uwzględniać również ocenę jakości wykonywanej pracy i aktualności kompetencji zawodowych.
Jak wygląda okresowa weryfikacja lekarzy w innych krajach?
Rozwiązania wiążące doskonalenie zawodowe z utrzymaniem uprawnień funkcjonują już w innych państwach. Różnią się jednak częstotliwością oceny, zakresem wymaganej dokumentacji i konsekwencjami niespełnienia obowiązków.
| Państwo | System | Najważniejsze wymagania |
|---|---|---|
| Wielka Brytania | Revalidation – General Medical Council (GMC) | Zazwyczaj ponowna weryfikacja co 5 lat, obejmująca m.in. ocenę zawodową i dowody utrzymywania kompetencji. |
| Australia | Continuing Professional Development (CPD) | Zasadniczo 50 godzin doskonalenia zawodowego rocznie i dokumentowanie realizacji wymagań. |
| Nowa Zelandia | Recertyfikacja i Annual Practising Certificate | Coroczne odnawianie certyfikatu uprawniającego do wykonywania zawodu oraz udział w odpowiednim programie doskonalenia. |
Powyższe przykłady pokazują, że system punktów edukacyjnych nie musi być jedynym sposobem potwierdzania aktualności kompetencji lekarza. Poszczególne państwa stosują również okresowe oceny i procedury odnawiania uprawnień.
Punkty edukacyjne dla lekarzy – jakie rozporządzenie reguluje ich przyznawanie?
Podstawą obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów jest art. 18 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Przepis określa obowiązek doskonalenia zawodowego, zasady jego potwierdzania oraz rolę okręgowej rady lekarskiej.
Szczegółowe zasady przyznawania punktów określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 lutego 2022 r. w sprawie sposobu dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów (Dz.U. z 2022 r. poz. 464). Akt wszedł w życie 1 marca 2022 r. i figuruje w ELI jako obowiązujący.
Rozporządzenie reguluje formy doskonalenia zawodowego, punktację, sposób dokumentowania aktywności, okresy rozliczeniowe i szczególne zasady zaliczania punktów. Jego załącznik zawiera szczegółową tabelę punktacji.
Punkty edukacyjne dla lekarzy – najczęstsze pytania
Ile punktów edukacyjnych musi zdobyć lekarz w ciągu 4 lat?
Zasadniczo lekarz lub lekarz dentysta musi zdobyć 200 punktów edukacyjnych w okresie 48 miesięcy. Rozporządzenie przewiduje jednak szczególne zasady, m.in. dla okresów obejmujących stan epidemii lub zagrożenia epidemicznego.
Czy można zdobyć 200 punktów edukacyjnych online?
Tak. Lekarz może zdobywać punkty za kursy i programy edukacyjne prowadzone przez internet, jeżeli spełniają one wymagania rozporządzenia. Za godzinę programu przysługuje zasadniczo 1 punkt, dlatego zdobycie 200 punktów wyłącznie za takie szkolenia wymagałoby odpowiedniej liczby godzin kwalifikowanych aktywności.
Czy lekarz w trakcie specjalizacji otrzymuje punkty edukacyjne?
Tak. Każdy rok szkolenia specjalizacyjnego odpowiada 50 punktom edukacyjnym. Punkty przyznawane są wyłącznie za minimalny okres szkolenia przewidziany programem specjalizacji, na podstawie zaświadczenia kierownika specjalizacji.
Czy niewykorzystane punkty przechodzą na kolejny okres rozliczeniowy?
Nie. Punkty zdobyte w jednym okresie rozliczeniowym nie są przenoszone na następny, nawet jeżeli lekarz uzyskał więcej niż wymagane 200 punktów.
Czy lekarz może stracić prawo wykonywania zawodu za brak punktów edukacyjnych?
Samo nieuzyskanie wymaganej liczby punktów nie powoduje automatycznej utraty prawa wykonywania zawodu. Niedopełnienie obowiązku jest odnotowywane w rejestrze lekarzy, a okręgowa rada lekarska powiadamia o nim lekarza za pośrednictwem SMK.
Czy punkty edukacyjne trzeba zgłaszać do izby lekarskiej?
Tak. Lekarz przedstawia właściwej okręgowej radzie lekarskiej dokumenty potwierdzające realizację obowiązku doskonalenia zawodowego. Na ich podstawie rada potwierdza dopełnienie obowiązku odpowiednim wpisem w rejestrze.
Główne wnioski
- 200 punktów edukacyjnych w ciągu 48 miesięcy – to podstawowy wymóg dla lekarzy i lekarzy dentystów, określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 21 lutego 2022 r.
- 20 form doskonalenia zawodowego pozwala zdobywać punkty m.in. za kursy, konferencje, szkolenia online, publikacje naukowe i działalność dydaktyczną. Za rok szkolenia specjalizacyjnego przysługuje 50 punktów.
- Brak wymaganych punktów nie powoduje automatycznej utraty prawa wykonywania zawodu. Niedopełnienie obowiązku jest odnotowywane w okręgowym rejestrze lekarzy, a lekarz otrzymuje powiadomienie za pośrednictwem SMK.
- Okresowa weryfikacja kompetencji lekarzy co 5 lat to propozycja przedstawiona przez dr. n. med. Łukasza Rakasza. Obecnie w Polsce nie obowiązuje taki system odnawiania prawa wykonywania zawodu.
Źródło:
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20220000464/O/D20220464.pdf
- https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/37/ogl
- https://nez.org.pl/rewalidacja
- https://www.mp.pl/kurier/443237,jak-wprowadzic-rewalidacje-lekarzy
