Przewlekła choroba nerek (PChN) należy do najpoważniejszych, a jednocześnie często niedostrzeganych wyzwań zdrowotnych w Polsce. Choć nowoczesne metody leczenia nerkozastępczego pozwalają wielu pacjentom prowadzić aktywne życie, dostęp do części z nich pozostaje ograniczony. Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Moje Nerki” (OSMN) zaapelowało do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy o pilne działania na rzecz zwiększenia dostępności dializ otrzewnowych. Zdaniem organizacji metoda ta jest w Polsce wciąż wykorzystywana w zbyt małym stopniu, mimo że w wielu krajach Europy stanowi standardową formę terapii dla pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego pacjenci z przewlekłą chorobą nerek apelują o zwiększenie dostępu do dializ otrzewnowych oraz jakie korzyści może przynieść rozwój leczenia domowego.
- Jak wygląda obecnie wykorzystanie dializ otrzewnowych w Polsce i dlaczego jest ono znacznie niższe niż w wielu krajach europejskich.
- Jakie wyzwania systemowe dotyczą opieki nad pacjentami nefrologicznymi, w tym diagnostyki i organizacji leczenia przewlekłej choroby nerek.
- Jakie działania proponują organizacje pacjenckie, aby poprawić dostęp do nowoczesnych metod leczenia nerkozastępczego.
Leczenie nerkozastępcze – jakie są możliwości terapii
Gdy nerki przestają prawidłowo funkcjonować, pacjenci wymagają leczenia nerkozastępczego. W praktyce klinicznej dostępne są trzy podstawowe metody terapii:
- przeszczepienie nerki,
- hemodializa wykonywana w ośrodku dializ,
- dializa otrzewnowa prowadzona w warunkach domowych.
Dializa otrzewnowa polega na wykorzystaniu naturalnej błony otrzewnej jako filtra usuwającego z organizmu produkty przemiany materii i nadmiar płynów. Zabieg może być wykonywany samodzielnie przez pacjenta w domu po odpowiednim przeszkoleniu medycznym.
Metoda ta ma wiele zalet. Przede wszystkim pozwala ograniczyć konieczność częstych wizyt w stacji dializ, co dla wielu chorych oznacza większą niezależność oraz możliwość kontynuowania pracy zawodowej i życia rodzinnego. Jak podkreśla prof. Rajmund Michalski, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Moje Nerki”:
Leczenie nerkozastępcze nie powinno automatycznie oznaczać wykluczenia z normalnego życia. Wielu pacjentów mogłoby korzystać z terapii lepiej dopasowanej do codziennego funkcjonowania, gdyby dostęp do dializ domowych był szerszy.
Dializy otrzewnowe w Polsce wciąż wykorzystywane zbyt rzadko
W Polsce zdecydowana większość pacjentów z niewydolnością nerek leczona jest za pomocą hemodializy w ośrodkach stacjonarnych. Tymczasem z dializy otrzewnowej korzysta jedynie około 4% pacjentów, podczas gdy średnia europejska przekracza 15%.
Zdaniem ekspertów oznacza to, że potencjał tej metody leczenia w Polsce pozostaje w dużej mierze niewykorzystany. W wielu państwach europejskich dializy domowe stanowią istotny element opieki nad pacjentami nefrologicznymi i są aktywnie promowane przez systemy ochrony zdrowia. Przedstawiciele stowarzyszenia podkreślają, że szersze wykorzystanie dializ otrzewnowych mogłoby przynieść korzyści zarówno pacjentom, jak i całemu systemowi ochrony zdrowia.
Apel pacjentów do Ministerstwa Zdrowia
Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Moje Nerki” skierowało do Ministerstwa Zdrowia pismo z propozycją rozpoczęcia dialogu dotyczącego zwiększenia dostępności dializ otrzewnowych. Organizacja zaproponowała powołanie specjalnej grupy roboczej, której zadaniem byłoby opracowanie systemowych rozwiązań umożliwiających szersze wdrożenie tej metody leczenia w Polsce. Jak podkreśla prof. Rajmund Michalski:
Warto korzystać z doświadczeń krajów, które skutecznie rozwijają leczenie domowe. Zwróciliśmy się do minister zdrowia z prośbą o spotkanie i wspólną rozmowę o tym, jak poprawić dostęp do dializ otrzewnowych w Polsce. Chcielibyśmy zaprosić do niej także przedstawiciela Hiszpańskiej Federacji Pacjentów Nefrologicznych Daniela Gallego Zurro, aby pokazał, jakie rozwiązania sprawdziły się w praktyce i poprawiły sytuację pacjentów w jego kraju.
Choroby nerek – niedostrzegany problem zdrowia publicznego
Przewlekła choroba nerek dotyczy w Polsce ogromnej liczby osób. Według dostępnych szacunków zmaga się z nią około 4,7 miliona pacjentów. Jednocześnie choroba ta często pozostaje długo nierozpoznana, ponieważ we wczesnych stadiach rozwija się bez wyraźnych objawów. Konsekwencje późnej diagnozy są poważne. Szacuje się, że z powodu opóźnionego rozpoznania i niewystarczającej opieki medycznej co roku przedwcześnie umiera nawet 80–100 tysięcy pacjentów.
Mimo tak alarmujących danych choroby nerek wciąż nie zostały uwzględnione w Mapach Potrzeb Zdrowotnych jako jeden z kluczowych problemów zdrowotnych obciążających polskie społeczeństwo. Również w dokumentach strategicznych systemu ochrony zdrowia temat ten pojawia się w ograniczonym zakresie. W Krajowym Planie Transformacji na lata 2022–2026 choroby nerek zostały wspomniane głównie w kontekście opieki paliatywnej i hospicyjnej. Zdaniem organizacji pacjenckich takie podejście nie odzwierciedla rzeczywistej skali problemu.
Współpraca pacjentów z resortem zdrowia
Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Moje Nerki” deklaruje gotowość współpracy z Ministerstwem Zdrowia w celu wypracowania rozwiązań poprawiających sytuację pacjentów nefrologicznych. Przedstawiciele organizacji podkreślają, że rozwój dializ otrzewnowych może przynieść korzyści zarówno chorym, jak i systemowi ochrony zdrowia.
Jesteśmy otwarci na współpracę z resortem zdrowia i wspólne poszukiwanie rozwiązań korzystnych zarówno dla pacjentów, jak i całego systemu. Dobrym krokiem byłoby powołanie grupy roboczej, która mogłaby przygotować model szerszego wdrożenia dializ otrzewnowych – mówi prof. Rajmund Michalski.
Główne wnioski
- W Polsce z dializy otrzewnowej korzysta jedynie około 4% pacjentów z niewydolnością nerek, podczas gdy średnia europejska przekracza 15%.
- Na przewlekłą chorobę nerek w Polsce choruje około 4,7 mln osób, a z powodu jej późnego rozpoznania i niewystarczającego leczenia przedwcześnie umiera nawet 80–100 tys. pacjentów rocznie.
- Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Moje Nerki” zaapelowało do Ministerstwa Zdrowia o zwiększenie dostępności dializ domowych i powołanie grupy roboczej przygotowującej rozwiązania systemowe.
- Dializa otrzewnowa pozwala wielu pacjentom prowadzić bardziej aktywne życie zawodowe i rodzinne, ponieważ nie wymaga regularnych wizyt w stacji dializ.
Źródło:
- Informacja prasowa
