Rak piersi – objawy, diagnostyka, leczenie i rokowania

Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet na świecie i jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej onkologii. Każdego roku chorobę rozpoznaje się u ponad 2 milionów kobiet, a setki tysięcy pacjentek umierają z jej powodu. Mimo rosnącej liczby zachorowań postęp w diagnostyce molekularnej, chirurgii, radioterapii i leczeniu systemowym znacząco poprawił możliwości terapeutyczne. Wczesne wykrycie nowotworu daje bardzo wysokie szanse na wieloletnie przeżycie, natomiast w zaawansowanych stadiach coraz większą rolę odgrywają terapie celowane, immunoterapia i indywidualizacja leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się…

• Jakie są pierwsze objawy raka piersi, które zmiany powinny wzbudzić niepokój i jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania.
• Jak przebiega diagnostyka raka piersi oraz jakie znaczenie mają mammografia, USG, biopsja i badania molekularne.
• Jakie są rodzaje raka piersi i jakie nowoczesne metody leczenia stosuje się w zależności od podtypu nowotworu oraz stadium choroby.
• Jakie są rokowania i szanse na wyleczenie raka piersi oraz jak wygląda profilaktyka i sytuacja epidemiologiczna w Polsce i na świecie.

Co to jest rak piersi?

Rak piersi (rak sutka, rak gruczołu piersiowego, ang. breast cancer) to nowotwór złośliwy rozwijający się z komórek nabłonkowych gruczołu piersiowego, najczęściej wyściełających przewody mleczne lub zraziki gruczołowe. Powstaje w wyniku nagromadzenia zmian genetycznych i zaburzeń mechanizmów regulujących podziały komórkowe, co prowadzi do niekontrolowanego namnażania komórek nowotworowych. W przeciwieństwie do zmian łagodnych rak piersi może naciekać otaczające tkanki, zajmować regionalne węzły chłonne i tworzyć przerzuty odległe. Najczęstszymi lokalizacjami przerzutów są kości, płuca, wątroba i mózg.

Rak piersi nie jest jednak jednorodną jednostką chorobową. Obejmuje grupę nowotworów różniących się budową histologiczną, profilem molekularnym, dynamiką wzrostu, podatnością na leczenie i rokowaniem. Dlatego współczesna onkologia odchodzi od uniwersalnych schematów terapeutycznych na rzecz postępowania dostosowanego do biologii konkretnego nowotworu. Choroba występuje przede wszystkim u kobiet, ale może rozwinąć się również u mężczyzn. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około 0,5–1% przypadków raka piersi dotyczy mężczyzn.

Jak powstaje rak piersi?

Rozwój raka piersi jest procesem wieloetapowym, w którym znaczenie mają zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki hormonalne, środowiskowe oraz związane ze stylem życia. W prawidłowych warunkach komórki gruczołu piersiowego podlegają ścisłej kontroli mechanizmów odpowiadających za proliferację, naprawę DNA i programowaną śmierć komórkową. Zaburzenie tych procesów może prowadzić do powstawania klonów komórkowych wykazujących cechy transformacji nowotworowej. Istotną rolę odgrywają między innymi:

• mutacje genów odpowiedzialnych za naprawę uszkodzeń DNA, w tym BRCA1 i BRCA2;
• zaburzenia szlaków sygnałowych regulujących proliferację komórek;
• nadmierna aktywność receptorów hormonalnych lub szlaku HER2;
• zmiany w mikrośrodowisku guza, w tym interakcje z komórkami układu odpornościowego;
• mechanizmy umożliwiające komórkom nowotworowym naciekanie tkanek i tworzenie przerzutów.

Warto podkreślić, że większość przypadków raka piersi nie jest bezpośrednio związana z odziedziczoną mutacją genetyczną. Nowotwór może wystąpić również u kobiet bez rodzinnej historii choroby.

Rak piersi w Polsce i na świecie – aktualne dane epidemiologiczne

Rak piersi pozostaje najczęstszym nowotworem złośliwym rozpoznawanym u kobiet zarówno w Polsce, jak i na świecie. Rosnąca liczba zachorowań jest związana między innymi ze starzeniem się społeczeństwa, zmianami demograficznymi, czynnikami reprodukcyjnymi i stylem życia. Jednocześnie rozwój badań przesiewowych i nowoczesnych metod leczenia przyczynia się do ograniczania umieralności w wielu krajach.

Rak piersi na świecie – 2,4 mln nowych zachorowań rocznie

Według danych WHO opublikowanych 3 lipca 2026 roku, w 2024 roku na świecie odnotowano szacunkowo:

• 2,4 mln nowych przypadków raka piersi u kobiet;
• 694 tys. zgonów spowodowanych tym nowotworem;
• około 8,2 mln kobiet żyjących z rozpoznaniem raka piersi według globalnych oszacowań dla 2024 roku.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) podaje bardziej szczegółową szacunkową liczbę około 2,43 mln nowych zachorowań w 2024 roku. Rak piersi był drugim najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym na świecie, po raku płuca, ale pozostawał pierwszym pod względem liczby zachorowań wśród kobiet.

Szczególnie istotne są różnice między krajami o wysokim i niskim poziomie rozwoju społeczno-ekonomicznego. Według WHO w krajach o bardzo wysokim wskaźniku rozwoju społecznego (HDI) rak piersi zostanie rozpoznany w ciągu życia u około jednej na 12 kobiet, natomiast jedna na 71 umrze z jego powodu. W krajach o niskim HDI zachoruje około jedna na 27 kobiet, ale z powodu choroby umrze jedna na 48. Dane te wskazują, że sama częstość występowania nowotworu nie odzwierciedla rzeczywistego obciążenia zdrowotnego. Kluczowe znaczenie mają również dostępność diagnostyki, stopień zaawansowania choroby w chwili rozpoznania oraz możliwość zastosowania skutecznego leczenia.

Rak piersi w Polsce – ponad 21 tys. nowych przypadków rocznie

Według najnowszego biuletynu Krajowego Rejestru Nowotworów (KRN), obejmującego dane za 2023 rok, w Polsce zarejestrowano 21 716 nowych zachorowań na raka piersi u kobiet. Nowotwór ten odpowiadał za:

• 22,6% wszystkich nowotworów złośliwych diagnozowanych u kobiet;
• 14,6% zgonów kobiet z powodu nowotworów złośliwych.

Dane te zostały ponownie przywołane przez KRN w publikacji z 14 października 2026 roku, przygotowanej z okazji Miesiąca Świadomości Raka Piersi. Należy odróżnić rok, którego dotyczą statystyki, od daty ich publikacji. Dane KRN za 2023 rok są danymi rejestrowymi, natomiast globalne liczby WHO i IARC dla 2024 roku stanowią oszacowania epidemiologiczne.

Istotnym problemem pozostaje niewystarczające uczestnictwo Polek w programach badań przesiewowych. Według informacji portalu pacjent.gov.pl, na 1 sierpnia 2026 roku mammografię w ciągu poprzednich dwóch lat wykonało jedynie 32,77% kobiet uprawnionych do udziału w programie profilaktycznym. Oznacza to, że znaczna część populacji docelowej nie korzysta regularnie z dostępnych badań, mimo że mammografia może wykryć nowotwór jeszcze przed pojawieniem się objawów klinicznych.

Dlaczego liczba zachorowań na raka piersi rośnie?

Wzrost liczby rozpoznań nie wynika z jednej przyczyny. Jest rezultatem nakładania się wielu zjawisk, w tym wydłużania średniej długości życia, zmian w strukturze wieku populacji, czynników hormonalnych i reprodukcyjnych oraz ekspozycji na czynniki środowiskowe. Znaczenie mają również coraz skuteczniejsze metody diagnostyczne, które pozwalają identyfikować zmiany niewykrywalne wcześniej.

Jednocześnie wzrost liczby zachorowań nie musi oznaczać proporcjonalnego wzrostu umieralności. WHO wskazuje, że w krajach o wysokich dochodach standaryzowana względem wieku umieralność z powodu raka piersi zmniejszyła się o około 40% między latami 80. XX wieku a 2020 rokiem. Jest to efekt postępu w diagnostyce i leczeniu oraz poprawy organizacji opieki onkologicznej.

Rak piersi – objawy. Jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby?

Najczęstszym objawem raka piersi jest nowy, zwykle niebolesny guzek lub zgrubienie w piersi. Nie jest to jednak jedyna możliwa manifestacja nowotworu. Choroba może powodować zmiany wyglądu piersi, brodawki sutkowej, skóry oraz regionalnych węzłów chłonnych.  Co ważne, we wczesnym stadium rak piersi często przebiega całkowicie bezobjawowo. Zmiana nowotworowa może być zbyt mała, aby można ją było wyczuć podczas badania palpacyjnego, a jej obecność ujawnia dopiero mammografia lub inne badanie obrazowe.

Najczęstsze objawy raka piersi

Do objawów, które wymagają diagnostyki, należą:

• Guzek lub zgrubienie w piersi – wyczuwalna zmiana o różnej wielkości, często twardsza od otaczających tkanek.
• Zmiana kształtu lub wielkości piersi – nowo powstała asymetria, deformacja albo zmiana konturu.
• Wciągnięcie brodawki sutkowej – szczególnie jeśli pojawia się nagle i dotyczy jednej piersi.
• Zmiany skórne – zaczerwienienie, pogrubienie, owrzodzenie, marszczenie lub charakterystyczny wygląd przypominający skórkę pomarańczy.
• Wydzielina z brodawki sutkowej – zwłaszcza samoistna, jednostronna, krwista lub surowicza.
• Powiększenie węzłów chłonnych – przede wszystkim w okolicy pachowej lub nadobojczykowej.
• Utrzymujący się miejscowy ból piersi – szczególnie gdy towarzyszą mu inne niepokojące zmiany.

Żaden z wymienionych objawów nie jest jednoznaczny z rozpoznaniem raka piersi. Podobne dolegliwości mogą występować w przebiegu zmian łagodnych, torbieli, stanów zapalnych czy zaburzeń hormonalnych. Jednak każda nowa, niewyjaśniona lub utrzymująca się zmiana powinna zostać oceniona przez lekarza.

Czy rak piersi boli?

Rak piersi we wczesnym stadium najczęściej nie powoduje bólu. Z tego powodu brak dolegliwości bólowych nie może być traktowany jako potwierdzenie, że wyczuwalna zmiana jest łagodna. Ból piersi, określany jako mastalgia, jest częstym objawem związanym między innymi z cyklem miesiączkowym, torbielami lub zmianami zapalnymi. W większości przypadków nie ma podłoża nowotworowego.

Nie oznacza to jednak, że rak piersi nigdy nie boli. Dolegliwości mogą występować przy naciekaniu otaczających tkanek, w bardziej zaawansowanych stadiach choroby lub w przebiegu określonych postaci klinicznych nowotworu. Szczególnej uwagi wymaga ból jednostronny, zlokalizowany, utrzymujący się i niezwiązany z cyklem miesiączkowym, zwłaszcza jeśli współistnieje z wyczuwalną zmianą.

Jak wygląda rak piersi na skórze?

Zmiany skórne mogą być jednym z pierwszych objawów nowotworu, choć nie występują u wszystkich pacjentek. Do charakterystycznych nieprawidłowości należą wciągnięcia skóry, miejscowe zgrubienia, zmiany zabarwienia oraz obrzęk.

Szczególną postacią jest rak zapalny piersi (IBC – ang. inflammatory breast cancer), który charakteryzuje się szybkim rozwojem objawów. Może powodować rozległe zaczerwienienie, obrzęk, ocieplenie skóry oraz jej pogrubienie. Niekiedy nie towarzyszy mu wyraźnie wyczuwalny guz. Rak zapalny piersi jest agresywną postacią choroby i wymaga pilnej diagnostyki onkologicznej.

Inną szczególną manifestacją jest rak Pageta brodawki sutkowej. Może przypominać przewlekły wyprysk, powodując łuszczenie, zaczerwienienie, świąd i nadżerki w obrębie brodawki.

Objawy zaawansowanego raka piersi i przerzutów

W przypadku rozwoju choroby uogólnionej objawy zależą przede wszystkim od lokalizacji przerzutów. Przerzuty do kości mogą powodować utrzymujące się bóle kostne, złamania patologiczne i hiperkalcemię. Zajęcie płuc może objawiać się dusznością, kaszlem lub płynem w jamie opłucnej. Przerzuty do wątroby mogą prowadzić do bólu w prawym podżebrzu, zaburzeń czynności narządu i żółtaczki.

Natomiast przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego mogą powodować bóle głowy, zaburzenia równowagi, niedowłady, napady padaczkowe lub inne objawy neurologiczne. Należy podkreślić, że objawy te są nieswoiste i mogą mieć wiele innych przyczyn. Ich wystąpienie u pacjentki z rozpoznanym rakiem piersi wymaga jednak odpowiedniej oceny klinicznej.

Jakie są przyczyny raka piersi i czynniki ryzyka?

Rak piersi jest chorobą wieloczynnikową. W większości przypadków nie można wskazać jednej przyczyny odpowiedzialnej za rozwój nowotworu. Ryzyko zachorowania zależy od współdziałania czynników genetycznych, hormonalnych, reprodukcyjnych, metabolicznych i środowiskowych. Według WHO około 80% przypadków raka piersi występuje u kobiet, u których nie stwierdza się szczególnych czynników ryzyka poza płcią i wiekiem. Oznacza to, że brak obciążenia rodzinnego lub innych znanych czynników nie wyklucza rozwoju choroby.

Wiek i czynniki hormonalne

Ryzyko zachorowania na raka piersi zwiększa się wraz z wiekiem. Większość przypadków rozpoznawana jest u kobiet po 50. roku życia, jednak nowotwór może wystąpić również u znacznie młodszych pacjentek. Istotne znaczenie ma długotrwała ekspozycja tkanki piersiowej na estrogeny.

Do czynników związanych ze zwiększonym ryzykiem należą między innymi wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki, późna menopauza, brak ciąż donoszonych, późny wiek pierwszego porodu oraz niektóre schematy menopauzalnej terapii hormonalnej. Wpływ poszczególnych czynników jest zróżnicowany i zależy od czasu ekspozycji, rodzaju stosowanych preparatów oraz indywidualnego profilu ryzyka.

Mutacje BRCA1 i BRCA2 – dziedziczny rak piersi

Jednym z najważniejszych genetycznych czynników ryzyka są patogenne warianty genów BRCA1 i BRCA2. Geny te uczestniczą w naprawie dwuniciowych pęknięć DNA poprzez mechanizm rekombinacji homologicznej. Utrata ich prawidłowej funkcji sprzyja niestabilności genomowej i rozwojowi nowotworów.

Kobiety będące nosicielkami patogennych wariantów BRCA1 lub BRCA2 mają istotnie podwyższone ryzyko zachorowania na raka piersi i raka jajnika. W zależności od genu, rodzaju wariantu oraz wywiadu rodzinnego skumulowane ryzyko raka piersi może sięgać kilkudziesięciu procent. Poza BRCA1 i BRCA2 znaczenie mają również inne geny predyspozycji nowotworowej, w tym PALB2, TP53, PTEN, CHEK2 i ATM.

Identyfikacja predyspozycji genetycznej może wpływać na intensywność nadzoru onkologicznego, zakres profilaktyki, wybór leczenia oraz postępowanie u członków rodziny.

Styl życia i czynniki środowiskowe

Wśród modyfikowalnych czynników ryzyka szczególne znaczenie mają:

• nadwaga i otyłość, zwłaszcza po menopauzie;
• niska aktywność fizyczna;
• spożywanie alkoholu;
• palenie tytoniu;
• niektóre formy ekspozycji na promieniowanie jonizujące;
• określone schematy długotrwałej terapii hormonalnej.

Otyłość pomenopauzalna wiąże się między innymi ze zwiększoną produkcją estrogenów w tkance tłuszczowej, przewlekłym stanem zapalnym oraz zaburzeniami metabolicznymi. Z kolei alkohol zwiększa ryzyko raka piersi również przy stosunkowo niewielkim spożyciu. Nie ustalono poziomu konsumpcji, który można byłoby uznać za całkowicie pozbawiony ryzyka onkologicznego.

Rodzaje raka piersi – podział histologiczny i molekularny

Współczesna klasyfikacja raka piersi uwzględnia zarówno budowę histopatologiczną nowotworu, jak i jego profil biologiczny. Rozróżnienie tych cech ma podstawowe znaczenie dla wyboru leczenia i oceny rokowania.

Rak przewodowy i rak zrazikowy

Najczęstszym typem histologicznym jest rak naciekający bez specjalnego typu (invasive carcinoma of no special type; NST), dawniej określany jako rak przewodowy inwazyjny. Odpowiada za większość inwazyjnych nowotworów piersi. Drugim pod względem częstości jest rak zrazikowy, który może charakteryzować się bardziej rozproszonym wzrostem i większą trudnością w ocenie rozległości zmiany w badaniach obrazowych.

Wyróżnia się również rzadsze typy histologiczne, takie jak rak śluzowy, cewkowy, rdzeniasty w ujęciu historycznym czy metaplastyczny. Osobną kategorię stanowi rak przewodowy in situ (DCIS), w którym komórki nowotworowe pozostają ograniczone do struktur przewodowych i nie naciekają podścieliska. DCIS jest zmianą przedinwazyjną, a nie rakiem inwazyjnym.

Rak hormonozależny – luminalny A i luminalny B

Nowotwory hormonozależne wykazują ekspresję receptorów estrogenowych (ER) i/lub progesteronowych (PR). W praktyce klinicznej wyróżnia się przybliżone podtypy luminalne:

• Luminalny A-like – zwykle charakteryzuje się wysoką ekspresją receptorów hormonalnych, brakiem nadekspresji HER2 oraz niższą aktywnością proliferacyjną. Często wiąże się z korzystniejszym rokowaniem.
• Luminalny B-like – obejmuje nowotwory o wyższej aktywności proliferacyjnej lub mniej korzystnych cechach biologicznych. Mogą być bardziej agresywne i częściej wymagać leczenia skojarzonego.

Podział ten ma charakter przybliżony i opiera się na parametrach immunohistochemicznych. Nie jest tożsamy z klasyfikacją molekularną uzyskiwaną metodami analizy ekspresji genów.

Rak HER2-dodatni

Rak HER2-dodatni charakteryzuje się nadekspresją białka HER2 lub amplifikacją genu ERBB2. Historycznie nowotwory te wiązały się z agresywnym przebiegiem. Jednak wprowadzenie leków ukierunkowanych na HER2, takich jak trastuzumab, pertuzumab czy koniugaty przeciwciało–lek, istotnie poprawiło wyniki leczenia.

Obecnie status HER2 jest jednym z najważniejszych biomarkerów predykcyjnych w raku piersi.

Potrójnie ujemny rak piersi (TNBC)

Potrójnie ujemny rak piersi (triple-negative breast cancer, TNBC) charakteryzuje się brakiem ekspresji receptorów estrogenowych i progesteronowych oraz brakiem dodatniego statusu HER2.

Stanowi około 10–15% przypadków raka piersi, choć odsetek ten różni się między populacjami. TNBC częściej występuje u młodszych kobiet oraz u części nosicielek patogennych wariantów BRCA1. Zwykle charakteryzuje się większą dynamiką wzrostu i wyższym ryzykiem wczesnego nawrotu niż wiele nowotworów hormonozależnych. Jednocześnie rozwój immunoterapii, inhibitorów PARP i koniugatów przeciwciało–lek poszerzył możliwości terapeutyczne w tej grupie.

Diagnostyka raka piersi – jakie badania pozwalają wykryć nowotwór?

Diagnostyka raka piersi opiera się na połączeniu badania klinicznego, metod obrazowych i oceny histopatologicznej. Kluczowe znaczenie ma uzyskanie wiarygodnego rozpoznania oraz określenie biologicznych cech nowotworu przed rozpoczęciem leczenia. Podstawą postępowania jest tzw. potrójna ocena diagnostyczna (triple assessment), obejmująca badanie kliniczne, diagnostykę obrazową oraz biopsję zmiany.

Mammografia – podstawowe badanie przesiewowe

Mammografia jest badaniem radiologicznym wykorzystującym promieniowanie rentgenowskie do obrazowania struktur piersi. Pozwala wykrywać zmiany niewyczuwalne palpacyjnie, w tym drobne guzki, zaburzenia architektury gruczołu oraz mikrozwapnienia, które mogą być związane z DCIS lub rakiem inwazyjnym.

W diagnostyce stosuje się mammografię cyfrową, a coraz większą rolę odgrywa również tomosynteza, umożliwiająca ocenę piersi w postaci serii obrazów warstwowych. Czułość mammografii zależy między innymi od wieku pacjentki, gęstości tkanki gruczołowej i charakterystyki zmiany. W przypadku piersi o dużej gęstości skuteczność badania może być mniejsza.

Prawidłowy wynik mammografii nie wyklucza raka piersi, szczególnie gdy występują niepokojące objawy kliniczne.

USG piersi – kiedy jest wskazane?

Ultrasonografia piersi jest ważnym badaniem uzupełniającym, szczególnie u młodszych kobiet oraz pacjentek z gęstą tkanką gruczołową. USG pozwala różnicować zmiany lite i torbielowate, oceniać ich morfologię oraz analizować regionalne węzły chłonne.

Badanie jest również wykorzystywane do prowadzenia biopsji pod kontrolą obrazu ultrasonograficznego. Należy jednak podkreślić, że USG nie zastępuje mammografii jako standardowego badania przesiewowego w populacji ogólnej.

Rezonans magnetyczny piersi (MRI)

Rezonans magnetyczny charakteryzuje się wysoką czułością wykrywania zmian nowotworowych i znajduje zastosowanie w określonych sytuacjach klinicznych. MRI może być wskazany między innymi:

• u kobiet z wysokim dziedzicznym ryzykiem raka piersi;
• przy rozbieżnościach między wynikami badań obrazowych i klinicznych;
• w wybranych przypadkach oceny rozległości nowotworu;
• podczas monitorowania odpowiedzi na leczenie przedoperacyjne;
• w diagnostyce niektórych zmian trudnych do oceny innymi metodami.

Ze względu na możliwość uzyskania wyników fałszywie dodatnich rezonans nie jest rutynowo zalecany każdej pacjentce z podejrzeniem raka piersi.

Biopsja piersi – badanie potwierdzające rozpoznanie

Ostateczne rozpoznanie raka piersi wymaga badania histopatologicznego materiału tkankowego. Standardową metodą jest biopsja gruboigłowa, wykonywana najczęściej pod kontrolą USG, mammografii lub rezonansu magnetycznego. W określonych sytuacjach stosuje się biopsję wspomaganą próżnią, szczególnie przy diagnostyce mikrozwapnień lub zmian niewidocznych w ultrasonografii. Biopsja pozwala określić:

• typ histologiczny nowotworu;
• stopień złośliwości histologicznej (grading);
• ekspresję receptorów estrogenowych i progesteronowych;
• status HER2;
• wybrane parametry proliferacyjne, w tym Ki-67.

Wyniki te mają zasadnicze znaczenie dla dalszego planowania terapii.

Co oznacza wynik BI-RADS?

BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) to system standaryzacji opisów badań obrazowych piersi opracowany przez American College of Radiology.

Kategoria	Znaczenie
BI-RADS 0	Wynik niekompletny, konieczna dalsza ocena
BI-RADS 1	Wynik prawidłowy
BI-RADS 2	Zmiana łagodna
BI-RADS 3	Zmiana prawdopodobnie łagodna, ryzyko złośliwości do 2%
BI-RADS 4	Zmiana podejrzana, zwykle wymagająca biopsji
BI-RADS 5	Zmiana wysoce podejrzana o złośliwość, prawdopodobieństwo co najmniej 95%
BI-RADS 6	Nowotwór złośliwy potwierdzony biopsją

Kategoria BI-RADS 4 jest dodatkowo dzielona na podkategorie 4A, 4B i 4C, odzwierciedlające rosnące prawdopodobieństwo złośliwości. Sam wynik BI-RADS nie jest rozpoznaniem histopatologicznym. Określa poziom podejrzenia radiologicznego i pomaga zaplanować dalsze postępowanie.

Badania genetyczne i molekularne w diagnostyce raka piersi

Diagnostyka molekularna odgrywa coraz większą rolę w kwalifikacji do leczenia. W zależności od sytuacji klinicznej oznacza się między innymi patogenne warianty BRCA1 i BRCA2, mutacje PIK3CA, ESR1 oraz inne zmiany molekularne mające znaczenie terapeutyczne.

W wybranych przypadkach wczesnego raka piersi hormonozależnego i HER2-ujemnego stosuje się wielogenowe testy prognostyczne, które mogą wspierać decyzję o zasadności chemioterapii uzupełniającej. Nie wszystkie badania molekularne są jednak wskazane u każdej pacjentki. Ich zakres powinien wynikać z charakterystyki nowotworu, stadium choroby oraz aktualnych zaleceń klinicznych.

Stopnie zaawansowania raka piersi – klasyfikacja TNM

Stopień zaawansowania raka piersi jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na wybór leczenia i rokowanie. W praktyce klinicznej stosuje się klasyfikację TNM, uwzględniającą wielkość i rozległość guza pierwotnego, zajęcie regionalnych węzłów chłonnych oraz obecność przerzutów odległych.

Co oznaczają T, N i M?

• T (tumor) – określa wielkość guza pierwotnego i jego miejscową rozległość.
• N (nodes) – opisuje obecność i zakres zajęcia regionalnych węzłów chłonnych.
• M (metastases) – określa obecność przerzutów odległych.

Na podstawie tych parametrów wyróżnia się stadia od 0 do IV. Współczesna klasyfikacja prognostyczna uwzględnia również stopień złośliwości histologicznej, ekspresję receptorów hormonalnych i status HER2, a w określonych sytuacjach także wyniki badań wielogenowych.

Rak piersi w stadium 0, I, II, III i IV

Stadium	Charakterystyka
0	Rak przedinwazyjny, najczęściej DCIS, bez naciekania podścieliska
I	Wczesny rak inwazyjny, zwykle niewielki guz bez istotnego zajęcia węzłów chłonnych
II	Nowotwór o większym wymiarze lub z ograniczonym zajęciem regionalnych węzłów chłonnych
III	Rak miejscowo zaawansowany, często z rozleglejszym zajęciem węzłów lub naciekaniem skóry czy ściany klatki piersiowej
IV	Rak z przerzutami odległymi, np. do kości, płuc, wątroby lub mózgu

Tabela przedstawia uproszczony podział kliniczny. Ostateczne przypisanie stadium wymaga szczegółowej oceny TNM oraz odpowiednich parametrów biologicznych.

Rak piersi w stadium IV oznacza chorobę przerzutową, w której leczenie ma zazwyczaj charakter systemowy. Choć w większości przypadków nie jest możliwe całkowite wyleczenie, nowoczesne terapie pozwalają u części pacjentek uzyskać wieloletnią kontrolę choroby.

Leczenie raka piersi – jakie metody stosuje współczesna onkologia?

Leczenie raka piersi jest uzależnione od stopnia zaawansowania choroby, typu histologicznego, statusu receptorów hormonalnych, ekspresji HER2, obecności określonych zmian molekularnych oraz ogólnego stanu zdrowia pacjentki. Podstawowe metody leczenia raka piersi obejmują chirurgię, radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię, terapie celowane i immunoterapię. W wielu przypadkach stosuje się leczenie skojarzone, łączące kilka metod.

Współczesne postępowanie terapeutyczne powinno być planowane przez zespół wielodyscyplinarny, obejmujący między innymi chirurga onkologicznego, onkologa klinicznego, radioterapeutę, radiologa i patomorfologa.

Leczenie chirurgiczne – operacja oszczędzająca czy mastektomia?

Chirurgia pozostaje podstawową metodą leczenia wielu przypadków wczesnego raka piersi. W zależności od wielkości guza, jego lokalizacji, rozległości zmian oraz preferencji pacjentki można zastosować:

• Operację oszczędzającą pierś (breast-conserving surgery, BCS) – polegającą na usunięciu guza z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek.
• Mastektomię – całkowite usunięcie gruczołu piersiowego, niekiedy z możliwością zachowania skóry lub kompleksu brodawka–otoczka.
• Rekonstrukcję piersi – wykonywaną jednoczasowo z mastektomią albo w późniejszym terminie.

U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentek leczenie oszczędzające połączone z radioterapią zapewnia wyniki przeżycia porównywalne z mastektomią. Ważnym elementem postępowania chirurgicznego jest również ocena regionalnych węzłów chłonnych. W wybranych sytuacjach wykonuje się biopsję węzła wartowniczego, która pozwala ograniczyć zakres operacji pachowej i zmniejszyć ryzyko powikłań, w tym obrzęku limfatycznego.

Radioterapia raka piersi

Radioterapia jest stosowana przede wszystkim po leczeniu oszczędzającym pierś, a także po mastektomii u pacjentek z określonym ryzykiem nawrotu miejscowo-regionalnego. Jej celem jest zniszczenie potencjalnych mikroskopowych ognisk komórek nowotworowych pozostałych po operacji.

Nowoczesne techniki radioterapii umożliwiają precyzyjne dostarczenie dawki promieniowania do obszaru wymagającego leczenia, przy jednoczesnym ograniczaniu ekspozycji zdrowych tkanek. W zależności od wskazań stosuje się napromienianie całej piersi, części piersi, ściany klatki piersiowej lub regionalnych obszarów chłonnych. Coraz częściej wykorzystuje się schematy hipofrakcjonowane, w których większa dawka jednorazowa pozwala skrócić całkowity czas leczenia.

Chemioterapia raka piersi

Chemioterapia polega na stosowaniu leków cytotoksycznych hamujących namnażanie komórek nowotworowych. Może być prowadzona jako:

• Leczenie neoadiuwantowe – przed operacją, w celu zmniejszenia guza i oceny jego wrażliwości na terapię.
• Leczenie adiuwantowe – po operacji, w celu ograniczenia ryzyka nawrotu.
• Leczenie choroby przerzutowej – w celu kontroli progresji, łagodzenia objawów i wydłużenia przeżycia.

Do często wykorzystywanych grup leków należą antracykliny, taksany oraz związki platyny, stosowane w odpowiednio dobranych schematach. Nie każda pacjentka z rakiem piersi wymaga chemioterapii. Szczególnie w nowotworach hormonozależnych decyzja o jej zastosowaniu zależy od indywidualnego ryzyka nawrotu, parametrów kliniczno-patologicznych, a niekiedy również wyników testów wielogenowych.

Hormonoterapia raka piersi

Hormonoterapia jest podstawową metodą leczenia nowotworów wykazujących ekspresję receptorów estrogenowych i/lub progesteronowych. Jej celem jest ograniczenie stymulacji wzrostu komórek nowotworowych przez estrogeny. W praktyce klinicznej wykorzystuje się między innymi:

• tamoksyfen;
• inhibitory aromatazy, takie jak letrozol, anastrozol i eksemestan;
• fulwestrant;
• leki hamujące czynność jajników, stosowane w określonych sytuacjach u kobiet przed menopauzą;
• nowsze leki ukierunkowane na receptor estrogenowy, w odpowiednich wskazaniach.

W leczeniu uzupełniającym hormonoterapia trwa zazwyczaj co najmniej 5 lat, a u części pacjentek może zostać wydłużona do 7–10 lat. Decyzja zależy od ryzyka nawrotu, tolerancji leczenia, wieku oraz statusu menopauzalnego.

Terapie celowane – leczenie dostosowane do biologii nowotworu

Rozwój terapii celowanych należy do najważniejszych osiągnięć współczesnej onkologii piersi. Leki te oddziałują na określone białka, receptory lub szlaki molekularne odpowiedzialne za rozwój nowotworu. W leczeniu raka HER2-dodatniego wykorzystuje się między innymi trastuzumab, pertuzumab, trastuzumab emtanzynę (T-DM1) oraz trastuzumab derukstekan (T-DXd).

W hormonozależnym raku piersi istotne znaczenie mają inhibitory CDK4/6, takie jak rybocyklib, abemacyklib i palbocyklib, stosowane w zależności od stadium choroby i wskazań rejestracyjnych. U pacjentek z określonymi zaburzeniami molekularnymi mogą być wykorzystywane również inhibitory szlaku PI3K/AKT/mTOR oraz leki ukierunkowane na receptor estrogenowy. Z kolei u chorych z patogennymi wariantami BRCA1 lub BRCA2, spełniających odpowiednie kryteria kliniczne, zastosowanie znajdują inhibitory PARP, w tym olaparyb i talazoparyb.

Immunoterapia raka piersi

Immunoterapia wykorzystuje mechanizmy układu odpornościowego do rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych. Największe znaczenie kliniczne uzyskała dotychczas w leczeniu określonych grup pacjentek z potrójnie ujemnym rakiem piersi.

Jednym z wykorzystywanych leków jest pembrolizumab, przeciwciało blokujące receptor PD-1. W wybranych przypadkach wczesnego TNBC immunoterapia może być stosowana w skojarzeniu z chemioterapią przed operacją, a następnie kontynuowana po zabiegu. W chorobie przerzutowej kwalifikacja zależy między innymi od ekspresji PD-L1 i wcześniejszego leczenia. Immunoterapia nie jest standardowym rozwiązaniem dla wszystkich podtypów raka piersi. Jej zastosowanie wymaga spełnienia określonych kryteriów klinicznych i biologicznych.

Koniugaty przeciwciało–lek – nowy kierunek leczenia

Jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów terapii raka piersi są koniugaty przeciwciało–lek (antibody-drug conjugates, ADC). Preparaty te łączą przeciwciało rozpoznające określony antygen na komórce nowotworowej z silnie działającą substancją cytotoksyczną.

Do tej grupy należą między innymi trastuzumab derukstekan, trastuzumab emtanzyna i sacituzumab govitecan. Szczególnie istotnym osiągnięciem jest rozwój leczenia nowotworów określanych jako HER2-low, a w wybranych wskazaniach także HER2-ultralow. Kategorie te odnoszą się do niskiego poziomu ekspresji HER2 i nie są tożsame z klasycznym HER2-dodatnim rakiem piersi.

Rozwój ADC pokazuje, że nawet niewielkie różnice w ekspresji biomarkerów mogą mieć istotne znaczenie terapeutyczne. Dostępność poszczególnych leków zależy od aktualnych wskazań rejestracyjnych, wytycznych i zasad refundacji.

Rak piersi – rokowania i przeżywalność

Rokowanie w raku piersi zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby w chwili rozpoznania, biologii nowotworu oraz odpowiedzi na zastosowane leczenie. Znaczenie mają również wiek pacjentki, choroby współistniejące i dostęp do nowoczesnych metod terapeutycznych. Wczesne rozpoznanie istotnie zwiększa prawdopodobieństwo skutecznego leczenia radykalnego.

Jakie są szanse na przeżycie 5 lat z rakiem piersi?

Według danych amerykańskiego National Cancer Institute (NCI), pochodzących z programu SEER i obejmujących kobiety zdiagnozowane w latach 2016–2022, pięcioletnie względne przeżycie wynosiło:

Źródło: National Cancer Institute. Dane dotyczą przeżycia względnego, a nie prawdopodobieństwa indywidualnego wyleczenia.

Warto zaznaczyć, że kategorie SEER nie odpowiadają bezpośrednio poszczególnym stopniom TNM. Przykładowo kategoria „regional” obejmuje nowotwory, które rozprzestrzeniły się poza pierś do pobliskich struktur lub węzłów chłonnych. Ponadto pięcioletnie przeżycie względne nie oznacza, że pacjentka przeżyje wyłącznie pięć lat. Jest to wskaźnik statystyczny porównujący przeżywalność osób z nowotworem z oczekiwanym przeżyciem podobnej populacji ogólnej.

Czy rak piersi jest wyleczalny?

Rak piersi może być całkowicie wyleczony, szczególnie jeśli zostanie rozpoznany na wczesnym etapie. W przypadku nowotworu ograniczonego do piersi leczenie radykalne, obejmujące odpowiednio dobrane metody miejscowe i systemowe, daje bardzo wysokie prawdopodobieństwo wieloletniego przeżycia bez nawrotu choroby.

W bardziej zaawansowanych stadiach miejscowych nadal możliwe jest leczenie z intencją wyleczenia, choć często wymaga ono zastosowania kilku metod terapeutycznych. W przypadku choroby przerzutowej celem leczenia jest zazwyczaj długotrwała kontrola nowotworu, wydłużenie życia oraz utrzymanie możliwie dobrej jego jakości.

Jak podtyp biologiczny wpływa na rokowanie?

Nowotwory hormonozależne, szczególnie o niskiej aktywności proliferacyjnej, często charakteryzują się wolniejszym przebiegiem. Mogą jednak nawracać również po wielu latach od zakończenia leczenia pierwotnego. Rak HER2-dodatni, dawniej uznawany za szczególnie niekorzystny prognostycznie, stał się przykładem nowotworu, w którym rozwój leczenia ukierunkowanego molekularnie istotnie zmienił naturalny przebieg choroby.

Potrójnie ujemny rak piersi zwykle wiąże się z większym ryzykiem nawrotu we wczesnych latach po rozpoznaniu. Jednocześnie uzyskanie całkowitej odpowiedzi patologicznej po leczeniu przedoperacyjnym jest ważnym korzystnym czynnikiem prognostycznym. Ostateczna ocena rokowania wymaga zatem uwzględnienia nie tylko stadium klinicznego, ale także biologii nowotworu i skuteczności zastosowanej terapii.

Profilaktyka raka piersi – jak zmniejszyć ryzyko zachorowania?

Profilaktyka raka piersi obejmuje działania mające na celu ograniczenie ryzyka rozwoju nowotworu oraz jego wykrycie na możliwie wczesnym etapie. Wyróżnia się profilaktykę pierwotną, skoncentrowaną na modyfikacji czynników ryzyka, oraz wtórną, której podstawą są badania przesiewowe.

Mammografia w Polsce – kto może wykonać bezpłatne badanie?

W Polsce program profilaktyki raka piersi finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia obejmuje kobiety w wieku 45–74 lat spełniające określone kryteria. Standardowo mammografia jest wykonywana raz na dwa lata, bez konieczności uzyskania skierowania. W określonych sytuacjach, między innymi u części pacjentek po zakończonym leczeniu raka piersi, przewidziano badania co 12 miesięcy.

Badanie można wykonać w placówkach stacjonarnych lub mammobusach. Rejestracja jest możliwa również przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP. Ważne jest rozróżnienie mammografii przesiewowej i diagnostycznej. Program przesiewowy dotyczy kobiet bez objawów choroby. Pacjentka, która zauważy niepokojącą zmianę, powinna zgłosić się do lekarza niezależnie od wieku i terminu ostatniego badania.

Samobadanie piersi – czy wystarczy do wykrycia raka?

Samobadanie piersi może pomóc w poznaniu ich prawidłowej budowy i zauważeniu nowych zmian. Nie powinno być jednak traktowane jako zamiennik mammografii ani innych badań obrazowych.

Badania nie wykazały, aby samo regularne, sformalizowane samobadanie piersi skutecznie zmniejszało umieralność z powodu raka piersi. Dlatego współczesne podejście podkreśla przede wszystkim świadomość zmian zachodzących w piersiach i konieczność szybkiej konsultacji w przypadku wykrycia nieprawidłowości.

Jak zmniejszyć ryzyko raka piersi?

Nie istnieje metoda pozwalająca całkowicie wyeliminować ryzyko zachorowania, jednak określone działania mogą je ograniczyć. Najważniejsze znaczenie mają utrzymywanie prawidłowej masy ciała, regularna aktywność fizyczna, ograniczenie lub unikanie alkoholu, niepalenie tytoniu oraz świadome podejmowanie decyzji dotyczących menopauzalnej terapii hormonalnej.

U kobiet z wysokim ryzykiem dziedzicznym konieczne może być wdrożenie indywidualnego programu nadzoru, obejmującego między innymi rezonans magnetyczny i mammografię. W wybranych przypadkach rozważa się również farmakologiczną redukcję ryzyka lub zabiegi chirurgii profilaktycznej. Decyzje te powinny być podejmowane po specjalistycznej konsultacji genetycznej i onkologicznej.

Rak piersi u młodych kobiet

Chociaż ryzyko raka piersi zwiększa się wraz z wiekiem, choroba może występować również u kobiet przed 40. rokiem życia. W tej grupie nowotwór bywa diagnozowany na bardziej zaawansowanym etapie, między innymi z powodu niższej świadomości ryzyka, braku rutynowych badań przesiewowych oraz trudności diagnostycznych związanych z dużą gęstością tkanki gruczołowej.

U młodszych pacjentek częściej obserwuje się także niektóre agresywne podtypy biologiczne, w tym TNBC. Szczególnego znaczenia nabiera ocena predyspozycji genetycznych oraz uwzględnienie wpływu leczenia na płodność. Przed rozpoczęciem terapii mogącej upośledzać funkcję jajników należy omówić z pacjentką możliwości zachowania płodności, takie jak kriokonserwacja oocytów lub zarodków.

Rak piersi u mężczyzn – rzadki, ale możliwy

Rak piersi jest znacznie rzadszy u mężczyzn niż u kobiet, jednak nie powinien być pomijany w diagnostyce zmian w obrębie gruczołu piersiowego. Według WHO około 0,5–1% przypadków raka piersi występuje u mężczyzn. Najczęstszym objawem jest niebolesny guzek zlokalizowany zwykle w okolicy zabrodawkowej. Mogą występować również wciągnięcie brodawki, wydzielina lub zmiany skórne.

Do czynników ryzyka należą między innymi starszy wiek, dodatni wywiad rodzinny, patogenne warianty BRCA2, zaburzenia hormonalne oraz zespół Klinefeltera. Ze względu na niewielką ilość tkanki gruczołowej nowotwór może stosunkowo wcześnie naciekać otaczające struktury. Dlatego każda podejrzana zmiana w piersi u mężczyzny wymaga odpowiedniej diagnostyki.

Życie po leczeniu raka piersi – rehabilitacja i kontrola onkologiczna

Zakończenie aktywnego leczenia nie oznacza końca opieki nad pacjentką. Istotnym elementem postępowania jest długoterminowe monitorowanie stanu zdrowia, ocena późnych działań niepożądanych terapii oraz rehabilitacja.

Kontrole po zakończeniu leczenia

Zakres i częstotliwość wizyt kontrolnych zależą od rodzaju nowotworu, zastosowanego leczenia i indywidualnego ryzyka nawrotu. Standardowa opieka obejmuje wywiad, badanie kliniczne oraz odpowiednio zaplanowane badania obrazowe piersi.

U pacjentek bez objawów nawrotu rutynowe wykonywanie tomografii komputerowej, PET-CT czy oznaczanie markerów nowotworowych wyłącznie w celu poszukiwania bezobjawowych przerzutów nie jest standardowo zalecane. Wskazania do rozszerzonej diagnostyki pojawiają się przede wszystkim w przypadku objawów klinicznych lub nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli.

Powikłania leczenia raka piersi

Do możliwych następstw leczenia należą między innymi:

• obrzęk limfatyczny kończyny górnej;
• ograniczenie ruchomości barku;
• przewlekły ból pooperacyjny;
• neuropatia obwodowa po chemioterapii;
• zaburzenia funkcji serca związane z wybranymi terapiami;
• objawy menopauzalne i zaburzenia zdrowia seksualnego;
• zmniejszenie gęstości mineralnej kości;
• przewlekłe zmęczenie i trudności poznawcze.

Ważne miejsce zajmuje rehabilitacja onkologiczna, wsparcie psychoonkologiczne oraz odpowiednio dobrana aktywność fizyczna. Coraz większą uwagę poświęca się również prehabilitacji, czyli przygotowaniu pacjentki do leczenia poprzez poprawę wydolności fizycznej, stanu odżywienia i funkcjonowania psychicznego. WHO podkreśla, że takie postępowanie może ograniczać powikłania terapii i ułatwiać powrót do codziennej aktywności.

Najczęściej zadawane pytania o raka piersi (FAQ)

Poniżej przedstawiono odpowiedzi na pytania najczęściej pojawiające się w kontekście objawów, diagnostyki, leczenia i rokowania w raku piersi.

Jakie są pierwsze objawy raka piersi?

Pierwszym zauważalnym objawem może być niebolesny guzek lub zgrubienie w piersi. Inne możliwe symptomy to zmiana kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, wydzielina z brodawki oraz zmiany skórne. Wczesny rak piersi może jednak nie powodować żadnych objawów.

Czy każdy guzek w piersi oznacza raka?

Nie. Większość wykrywanych guzków piersi ma charakter łagodny. Mogą to być między innymi torbiele, gruczolakowłókniaki lub zmiany związane z gospodarką hormonalną. Każda nowa zmiana wymaga jednak odpowiedniej oceny diagnostycznej.

Czy rak piersi rozwija się szybko?

Tempo wzrostu raka piersi zależy od jego podtypu biologicznego. Niektóre nowotwory hormonozależne rozwijają się stosunkowo wolno, podczas gdy część raków potrójnie ujemnych i HER2-dodatnich może charakteryzować się większą dynamiką. Nie można wiarygodnie określić tempa rozwoju nowotworu wyłącznie na podstawie objawów.

Czy rak piersi może wystąpić przed 30. rokiem życia?

Tak, choć jest to stosunkowo rzadkie. U bardzo młodych pacjentek szczególne znaczenie może mieć predyspozycja genetyczna. Każdy podejrzany objaw wymaga diagnostyki niezależnie od wieku.

Czy rak piersi zawsze wymaga usunięcia całej piersi?

Nie. U wielu pacjentek możliwe jest leczenie oszczędzające, polegające na usunięciu guza z odpowiednim marginesem tkanek, zwykle w połączeniu z radioterapią. Wybór rodzaju operacji zależy od rozległości choroby, uwarunkowań klinicznych i preferencji pacjentki.

Czy rak piersi może powrócić po 10 latach?

Tak. Ryzyko późnego nawrotu dotyczy szczególnie części nowotworów hormonozależnych. Z tego względu u wybranych pacjentek stosuje się przedłużoną hormonoterapię oraz długoterminową opiekę kontrolną.

Czy rak piersi z przerzutami można wyleczyć?

W większości przypadków przerzutowy rak piersi jest chorobą nieuleczalną, ale możliwą do leczenia. Nowoczesne terapie systemowe mogą prowadzić do długotrwałej kontroli nowotworu, a u części pacjentek umożliwiają wieloletnie przeżycie.

Jakie badanie najlepiej wykrywa raka piersi?

Mammografia jest podstawowym badaniem przesiewowym u kobiet w określonych grupach wiekowych. USG i rezonans magnetyczny mają ważne zastosowania uzupełniające. Natomiast ostateczne potwierdzenie rozpoznania raka piersi wymaga badania histopatologicznego.

Rak piersi jako wyzwanie współczesnej onkologii

Rak piersi pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego. Rosnąca liczba zachorowań, różnice w dostępie do diagnostyki oraz zróżnicowany przebieg biologiczny choroby wymagają kompleksowego podejścia do profilaktyki, rozpoznawania i leczenia. Jednocześnie postęp w diagnostyce molekularnej, terapiach celowanych, immunoterapii i radioterapii znacząco zmienił perspektywy pacjentek z rakiem piersi. Coraz większe znaczenie ma nie tylko wydłużenie przeżycia, ale również ograniczanie toksyczności terapii, zachowanie jakości życia i indywidualizacja postępowania.

Dla polskiego systemu ochrony zdrowia jednym z kluczowych wyzwań pozostaje zwiększenie uczestnictwa kobiet w badaniach przesiewowych oraz zapewnienie sprawnej ścieżki od wykrycia podejrzanej zmiany do rozpoczęcia leczenia. Wczesna diagnostyka, właściwa ocena biologii nowotworu i dostęp do wielodyscyplinarnej opieki onkologicznej stanowią bowiem fundament skutecznej walki z rakiem piersi.

Źródła

1. World Health Organization (WHO), Breast cancer, aktualizacja 3 lipca 2026 r.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer 

2. International Agency for Research on Cancer (IARC), Breast cancer – global statistics.
https://www.iarc.who.int/cancer-type/breast-cancer/ 

3. Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe w Polsce
https://onkologia.org.pl/pl/epidemiologia/nowotwory-zlosliwe-w-polsce 

4. Krajowy Rejestr Nowotworów, Październik – Miesiąc Świadomości Raka Piersi, 14 października 2026 r.
https://onkologia.org.pl/pl/aktualnosci/2059-pazdziernik-miesiac-swiadomosci-raka-piersi

5. National Cancer Institute (NCI), Survival Rates and Prognosis for Breast Cancer.
https://www.cancer.gov/types/breast/survival 

6. American Cancer Society, Breast Cancer Survival Rates.
https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis/breast-cancer-survival-rates.html  

7. American Cancer Society, Breast Cancer – Diagnosis and Treatment.
https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer.html

8. Ministerstwo Zdrowia, Program profilaktyki raka piersi (mammografia).
https://www.gov.pl/web/zdrowie/program-profilaktyki-raka-piersi-mammografia-

9. Narodowy Portal Onkologiczny, Rak piersi – kompendium chorób nowotworowych.
https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/piers

10. Mayo Clinic, Breast cancer – Symptoms and causes.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/breast-cancer/symptoms-causes/syc-20352470

11. Cleveland Clinic, Breast Cancer – Symptoms, Causes and Treatment.
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/3986-breast-cancer

12. National Cancer Institute, Breast Cancer Treatment (PDQ).
https://www.cancer.gov/types/breast/hp/breast-treatment-pdq

13. International Agency for Research on Cancer, Global patterns and trends in breast cancer incidence and mortality across 185 countries, „Nature Medicine”, 2025.
https://www.nature.com/articles/s41591-025-03502-3

14. World Health Organization, Global breast cancer survival estimates.
https://www.who.int/data/gho/data/themes/breast-cancer-survival