Bezpieczeństwo wody pitnej staje się jednym z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku. Coraz więcej badań wskazuje, że w systemach wodociągowych mogą znajdować się nie tylko tradycyjne zanieczyszczenia chemiczne czy mikrobiologiczne, lecz także nowe substancje, takie jak mikroplastik czy pozostałości produktów farmaceutycznych. W odpowiedzi na rosnące obawy naukowców, organizacji zdrowotnych i opinii publicznej amerykańskie instytucje federalne podjęły działania mające na celu systemowe monitorowanie tych zanieczyszczeń.
Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych (EPA) oraz Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) zapowiedziały wprowadzenie nowych badań i analiz, które mają ocenić skalę problemu oraz potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzi. Inicjatywa ta może w przyszłości doprowadzić do powstania nowych regulacji dotyczących jakości wody pitnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Agencja Ochrony Środowiska USA (EPA) oraz Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) rozpoczęły monitorowanie mikroplastiku i leków w wodzie pitnej
- Jakie zanieczyszczenia znalazły się na Szóstej Liście Kandydatów Zanieczyszczeń (CCL 6) i dlaczego mają znaczenie dla zdrowia publicznego
- W jaki sposób mikroplastik oraz pozostałości farmaceutyków trafiają do systemów wodnych i jakie mogą stwarzać zagrożenia
- Jakie kolejne kroki regulacyjne planuje EPA, w tym konsultacje publiczne i potencjalne przyszłe normy jakości wody pitnej
Mikroplastik i farmaceutyki na liście potencjalnych zagrożeń
Jednym z kluczowych elementów ogłoszonych działań jest włączenie mikroplastiku oraz produktów farmaceutycznych do Szóstej Listy Kandydatów Zanieczyszczeń (Contaminant Candidate List – CCL 6) przygotowanej przez EPA w ramach Ustawy o Bezpiecznej Wodzie Pitnej (Safe Drinking Water Act – SDWA).
Lista ta obejmuje substancje, które:
- nie są jeszcze objęte krajowymi normami jakości wody,
- mogą występować w systemach wodociągowych,
- potencjalnie stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego.
Projekt CCL 6 zawiera cztery główne grupy zanieczyszczeń:
- mikroplastik,
- produkty farmaceutyczne,
- substancje perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe (PFAS),
- produkty uboczne dezynfekcji.
Ponadto lista obejmuje 75 substancji chemicznych oraz dziewięć drobnoustrojów, które mogą znajdować się w wodzie pitnej.
Pierwsze w historii uznanie mikroplastiku jako zanieczyszczenia priorytetowego
Szczególne znaczenie ma fakt, że mikroplastik po raz pierwszy został formalnie uznany przez EPA za potencjalne zanieczyszczenie wymagające monitorowania w wodzie pitnej. Mikroplastik to mikroskopijne fragmenty tworzyw sztucznych powstające w wyniku degradacji większych elementów plastikowych lub produkowane bezpośrednio w tej postaci. W ostatnich latach wykryto je niemal wszędzie:
- w oceanach,
- w glebie,
- w powietrzu,
- w wodzie pitnej,
- a nawet w ludzkim organizmie.
Cząsteczki mikroplastiku wykrywano m.in. w:
- krwi,
- mleku kobiecym,
- tkankach narządów wewnętrznych.
Część badań sugeruje możliwy związek między mikroplastikiem a zaburzeniami hormonalnymi, chorobami układu rozrodczego czy nowotworami, choć środowisko naukowe podkreśla, że dowody na bezpośredni wpływ na zdrowie człowieka wciąż są przedmiotem intensywnych badań.
Pozostałości leków w wodzie pitnej – rosnący problem środowiskowy
Drugą grupą zanieczyszczeń, które znalazły się na liście priorytetów, są produkty farmaceutyczne. Pozostałości leków trafiają do środowiska wodnego głównie w wyniku:
- niewłaściwej utylizacji leków,
- wydalania substancji czynnych przez ludzi i zwierzęta,
- odpadów z produkcji farmaceutycznej.
W wodach powierzchniowych wykrywano już m.in.:
- antybiotyki,
- hormony,
- leki przeciwdepresyjne,
- środki przeciwbólowe.
EPA zapowiedziała publikację wskaźników wpływu na zdrowie dla 374 produktów farmaceutycznych, które będą monitorowane w kontekście jakości wody pitnej. Dane te mają pomóc stanom, władzom lokalnym oraz operatorom systemów wodociągowych w ocenie potencjalnego ryzyka dla zdrowia mieszkańców.
„Nie możemy leczyć tego, czego nie możemy zmierzyć”
Podczas konferencji prasowej w siedzibie EPA sekretarz zdrowia Robert F. Kennedy Jr. podkreślił znaczenie monitorowania nowych zanieczyszczeń środowiskowych. Powiedział:
Nie możemy leczyć tego, czego nie możemy zmierzyć. Nie możemy regulować tego, czego nie rozumiemy.
Z kolei administrator EPA Lee Zeldin wskazał, że decyzja o włączeniu mikroplastiku i farmaceutyków do listy kandydatów na zanieczyszczenia jest odpowiedzią na wieloletnie obawy społeczne dotyczące jakości wody pitnej. Jak podkreślił:
Amerykanie zbyt długo wyrażali obawy dotyczące plastiku i farmaceutyków w wodzie pitnej. To się dziś kończy.
Presja społeczna i petycja władz stanowych
Decyzja amerykańskich agencji federalnych była częściowo efektem rosnącej presji ze strony władz lokalnych oraz organizacji pozarządowych. Pod koniec ubiegłego roku siedmiu gubernatorów stanowych – w tym z New Jersey i Michigan – wraz ze 175 organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska i zdrowiem publicznym złożyło formalną petycję wzywającą EPA do uwzględnienia mikroplastiku w programie monitorowania jakości wody pitnej.
Lista zanieczyszczeń w ramach programu CCL jest aktualizowana co pięć lat, dlatego decyzja o rozszerzeniu jej zakresu może mieć istotne znaczenie dla przyszłych regulacji.
Różne stanowiska środowisk naukowych i przemysłu
Wprowadzenie mikroplastiku do listy potencjalnych zanieczyszczeń spotkało się z pozytywnym odbiorem części ekspertów zajmujących się zdrowiem publicznym i ochroną środowiska. Judith Enck, prezes organizacji Beyond Plastics i była regionalna administratorka EPA, określiła decyzję agencji jako „ważny pierwszy krok” w kierunku rozwiązania problemu zanieczyszczenia plastikiem.
Jednocześnie przedstawiciele przemysłu tworzyw sztucznych podkreślają, że nauka dotycząca wpływu mikroplastiku na zdrowie człowieka pozostaje niejednoznaczna. Kimberly Wise White z American Chemistry Council wskazała, że branża popiera monitorowanie jakości wody, o ile będzie ono oparte na solidnych podstawach naukowych.
Program badań nad wpływem plastiku na zdrowie
Równolegle z działaniami EPA Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) ogłosił uruchomienie programu badawczego dotyczącego wpływu tworzyw sztucznych na zdrowie ludzi. Program ma analizować m.in.:
- ekspozycję ludzi na mikroplastik,
- potencjalne mechanizmy toksyczności,
- długoterminowe skutki zdrowotne.
Wyniki tych badań mogą odegrać kluczową rolę w przyszłych decyzjach regulacyjnych dotyczących jakości wody pitnej.
Konsultacje publiczne i kolejne kroki regulacyjne
Projekt Szóstej Listy Kandydatów Zanieczyszczeń został udostępniony do konsultacji publicznych. Po publikacji w Federal Register rozpocznie się 60-dniowy okres zgłaszania uwag przez obywateli, instytucje naukowe i organizacje społeczne.
EPA planuje również konsultacje z niezależną Radą Doradczą ds. Nauki. Ostateczna wersja listy ma zostać zatwierdzona do 17 listopada 2026 roku. Warto podkreślić, że sama lista CCL nie wprowadza jeszcze regulacji prawnych, lecz stanowi pierwszy etap procesu, który może doprowadzić do ustanowienia nowych norm jakości wody pitnej.
Dlaczego decyzja EPA może mieć znaczenie globalne
Choć działania dotyczą bezpośrednio Stanów Zjednoczonych, mogą mieć szersze konsekwencje dla globalnej polityki zdrowotnej i środowiskowej. Regulacje amerykańskie często wpływają bowiem na:
- standardy międzynarodowe,
- strategie regulacyjne innych państw,
- kierunki badań naukowych.
Włączenie mikroplastiku i produktów farmaceutycznych do systemu monitorowania jakości wody pitnej może przyspieszyć podobne działania w Europie oraz innych regionach świata.
Główne wnioski
- EPA po raz pierwszy uznała mikroplastik i produkty farmaceutyczne za priorytetowe zanieczyszczenia wody pitnej, umieszczając je na projekcie Szóstej Listy Kandydatów Zanieczyszczeń (CCL 6) w ramach ustawy Safe Drinking Water Act.
- Projekt CCL 6 obejmuje cztery główne grupy zagrożeń – mikroplastik, farmaceutyki, substancje PFAS oraz produkty uboczne dezynfekcji, a także 75 substancji chemicznych i 9 drobnoustrojów potencjalnie obecnych w wodzie pitnej.
- EPA opublikuje wskaźniki wpływu na zdrowie dla 374 produktów farmaceutycznych, co ma pomóc stanom i lokalnym systemom wodociągowym oceniać ryzyko związane z obecnością pozostałości leków w wodzie.
- Decyzja jest pierwszym etapem procesu regulacyjnego – po konsultacjach publicznych i analizach naukowych możliwe będzie wprowadzenie nowych regulacji dotyczących jakości wody pitnej w USA.
Źródło:
- https://www.epa.gov/newsreleases/epa-takes-bold-action-ensure-drinking-water-safe-microplastics-pharmaceuticals-and
