Mikroplastik coraz częściej wykrywany jest w ludzkich tkankach i płynach ustrojowych. Najnowsze badanie przeprowadzone przez naukowców z NYU Langone Health, Perlmutter Cancer Center oraz Center for the Investigation of Environmental Hazards wskazuje, że cząsteczki plastiku obecne są również w guzach prostaty – i to w wyższych stężeniach niż w tkance zdrowej. Wyniki pilotażowej analizy rodzą pytania o możliwy związek między narażeniem na mikroplastik, a rozwojem raka prostaty.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często mikroplastik wykryto w guzach prostaty oraz jak jego stężenie różniło się między tkanką nowotworową a zdrową.
- Jakie metody analityczne zastosowali naukowcy z NYU Langone Health, aby uniknąć zanieczyszczenia próbek plastikiem.
- Dlaczego przewlekły stan zapalny wywołany mikroplastikiem może mieć znaczenie onkologiczne w kontekście raka prostaty.
- Jakie są ograniczenia pilotażowego badania i dlaczego konieczne są większe, wieloośrodkowe analizy.
Rosnące obawy dotyczące mikroplastiku u ludzi
Mikroplastik powstaje w wyniku rozpadu większych elementów plastikowych – opakowań żywności, kosmetyków, tekstyliów czy materiałów przemysłowych – pod wpływem obróbki termicznej, chemicznej oraz czynników środowiskowych. Cząsteczki te mogą być:
- połykane wraz z żywnością i wodą,
- wdychane z powietrza,
- wchłaniane przez skórę.
W ostatnich latach mikroplastik zidentyfikowano w niemal każdym narządzie człowieka, a także w krwi, płynie mózgowo-rdzeniowym i łożysku. Jednak mimo rosnącej liczby publikacji, jego wpływ na zdrowie – zwłaszcza w kontekście onkologii – pozostaje słabo poznany.
Rak prostaty jest najczęstszym nowotworem wśród mężczyzn w USA według American Cancer Society. Z kolei dane Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom wskazują, że około jeden na ośmiu mężczyzn w Stanach Zjednoczonych otrzyma diagnozę raka prostaty w ciągu życia.
Co wykazało badanie: mikroplastik w 90% guzów
Badanie miało charakter jednoośrodkowy i pilotażowy. Analizie poddano próbki tkanek pobrane od 10 pacjentów z rakiem prostaty, którzy przeszli radykalną prostatektomię.
Najważniejsze ustalenia:
- cząsteczki mikroplastiku wykryto w 90% próbek guzów nowotworowych,
- w 70% próbek tkanki łagodnej (zdrowej),
- średnie stężenie plastiku w guzach wynosiło około 40 mikrogramów na gram tkanki,
- w tkance zdrowej około 16 mikrogramów na gram.
Oznacza to, że tkanka nowotworowa zawierała średnio 2,5 razy więcej plastiku niż sąsiadująca tkanka nienowotworowa. Główna autorka badania, dr Stacy Loeb z NYU Grossman School of Medicine, podkreśliła:
Nasze badanie pilotażowe dostarcza ważnych dowodów na to, że narażenie na mikroplastik może stanowić czynnik ryzyka zachorowania na raka prostaty.
Dotychczas brakowało bezpośrednich analiz porównujących poziomy mikroplastiku w tkance nowotworowej i zdrowej prostaty, szczególnie w populacjach zachodnich. Wyniki zostaną zaprezentowane podczas sympozjum Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej dotyczącym nowotworów układu moczowo-płciowego.
Jak przeprowadzono analizę?
Badacze zastosowali wieloetapową procedurę analityczną, obejmującą:
- ocenę wizualną próbek tkanek,
- identyfikację ilościową mikroplastiku przy użyciu specjalistycznego sprzętu,
- analizę składu chemicznego i struktury cząsteczek.
Zespół skoncentrował się na 12 najczęściej występujących rodzajach plastiku. Aby zminimalizować ryzyko zanieczyszczenia próbek, badacze:
- zastąpili plastikowe narzędzia sprzętem wykonanym z aluminium, bawełny i innych materiałów nieplastikowych,
- przetwarzali próbki w tzw. pomieszczeniach czystych, przeznaczonych do analizy mikroplastiku.
Tak rygorystyczna metodologia miała kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyników, zwłaszcza w kontekście wszechobecności plastiku w środowisku medycznym.
Możliwy mechanizm biologiczny: stan zapalny i uszkodzenia komórkowe
Choć badanie nie dowodzi związku przyczynowo-skutkowego, autorzy wskazują na potencjalne mechanizmy biologiczne. Dr Vittorio Albergamo, starszy autor pracy, zaznaczył:
Odkrywając kolejne potencjalne zagrożenie dla zdrowia, jakie niesie ze sobą plastik, nasze odkrycia podkreślają potrzebę wprowadzenia surowszych regulacji, które ograniczą narażenie społeczeństwa na te substancje, występujące powszechnie w środowisku.
Zespół planuje zbadać, czy mikroplastik może:
- wywoływać przewlekły stan zapalny w tkankach,
- inicjować nadmierną odpowiedź immunologiczną,
- prowadzić do uszkodzeń DNA i zmian genetycznych,
- sprzyjać transformacji nowotworowej komórek.
Przewlekły stan zapalny jest dobrze udokumentowanym czynnikiem sprzyjającym karcynogenezie w wielu narządach, dlatego hipoteza ta ma biologiczne uzasadnienie.
Ograniczenia badania i potrzeba dalszych analiz
Autorzy podkreślają, że badanie obejmowało niewielką grupę – zaledwie 10 pacjentów – i miało charakter pilotażowy. W celu potwierdzenia wyników konieczne będzie:
- przeprowadzenie badań wieloośrodkowych,
- analiza większych kohort pacjentów,
- uwzględnienie czynników środowiskowych i stylu życia,
- ocena zależności dawka–efekt.
Dopiero takie dane pozwolą ocenić, czy mikroplastik jest czynnikiem sprawczym, czy jedynie biomarkerem ekspozycji środowiskowej.
Znaczenie dla zdrowia publicznego
Jeśli przyszłe badania potwierdzą związek między mikroplastikiem, a ryzykiem raka prostaty, implikacje mogą być znaczące:
- konieczność zaostrzenia regulacji dotyczących produkcji i recyklingu plastiku,
- rewizja norm dotyczących kontaktu plastiku z żywnością,
- rozwój strategii ograniczania narażenia populacyjnego.
W kontekście wysokiej częstości raka prostaty – zwłaszcza w krajach rozwiniętych – identyfikacja modyfikowalnych czynników ryzyka ma kluczowe znaczenie dla profilaktyki pierwotnej.
Główne wnioski
- W badaniu obejmującym 10 pacjentów z rakiem prostaty mikroplastik wykryto w 90% próbek guzów oraz w 70% próbek tkanki łagodnej.
- Stężenie plastiku w tkance nowotworowej wynosiło średnio 40 µg/g, czyli około 2,5 razy więcej niż w tkance zdrowej (16 µg/g).
- Analiza objęła 12 najczęściej występujących rodzajów plastiku, a próbki przetwarzano w pomieszczeniach czystych, aby zminimalizować ryzyko zanieczyszczenia.
- Autorzy z NYU Langone Health podkreślają, że wyniki mają charakter pilotażowy i wymagają potwierdzenia w większych badaniach przed wyciągnięciem wniosków przyczynowych.
Źródło:
- https://nyulangone.org/news/microplastics-discovered-prostate-tumors
