Aż 156 przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, obejmujących opieką około 390 tys. pacjentów, ma w umowach z NFZ na 2026 r. zerowy budżet na diagnostykę rozszerzoną. Jednocześnie Fundusz nie rozliczył 18,52 mln zł za badania wykonane przez placówki POZ. Dane przedstawił Tomasz Zieliński, wiceprezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie i konsultant wojewódzki w dziedzinie medycyny rodzinnej, który przeanalizował umowy z NFZ w całej Polsce.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Ile przychodni POZ otrzymało zerowy budżet na diagnostykę w 2026 r. i w których województwach problem jest największy.
- Jakie kwoty NFZ pozostawił nierozliczone za badania diagnostyczne wykonane w 2025 i 2026 r.
- Jak Fundusz uzasadnia przyznawanie zerowych budżetów i co wiadomo o terminie zapłaty za nadwykonania.
- Jak ograniczenia finansowania mogą wpłynąć na dostępność badań w POZ i kierowanie pacjentów do AOS.
156 przychodni POZ bez środków na diagnostykę
Z analizy Tomasza Zielińskiego wynika, że w umowach na 2026 r. Narodowy Fundusz Zdrowia przyznał 156 przychodniom POZ dokładnie 0 zł na cały rok w ramach budżetu powierzonego diagnostycznego. Największy odsetek takich placówek odnotowano w trzech województwach:
- Lubuskie – 30,4% przychodni.
- Opolskie – 26,1% przychodni.
- Pomorskie – 15,5% przychodni.
Problem dotyczy również placówek, którym przyznano symboliczne kwoty. W województwie podlaskim 20 poradni otrzymało budżet nieprzekraczający 1 zł miesięcznie, natomiast w zachodniopomorskim 43 poradnie dysponują kwotą do 10 zł miesięcznie.
Jak wskazuje Zieliński, budżet powierzony diagnostyczny służy finansowaniu rozszerzonego zakresu badań dostępnych w POZ, określonych w przepisach dotyczących świadczeń gwarantowanych. Obejmuje m.in. oznaczenie ferrytyny, witaminy B12, przeciwciał anty-HCV, panele alergenów wziewnych i pokarmowych oraz testy w kierunku paciorkowców (Streptest).
NFZ tłumaczy zerowe budżety brakiem realizacji badań
Federacja Porozumienie Zielonogórskie zwróciła się do NFZ o wyjaśnienie zasad przyznawania środków. Jak relacjonuje Zieliński, dyrektor jednego z oddziałów wojewódzkich Funduszu uzasadnił zerowe kwoty następująco:
niezasadne jest rezerwowanie w umowach środków w przypadku podmiotów, które nie wykazują rzeczywistego ich wykonania.
Zdaniem przedstawiciela Porozumienia Zielonogórskiego takie podejście prowadzi do sprzeczności: przychodnie mają dostosowywać liczbę zlecanych badań do przyznanego budżetu, a jednocześnie brak realizacji świadczeń staje się argumentem za nieprzyznawaniem pieniędzy.
NFZ nie rozliczył 18,52 mln zł za wykonane badania
Zieliński przeanalizował również dane Centrali NFZ dotyczące nierozliczonych świadczeń diagnostycznych. Według przedstawionych informacji na koniec pierwszego półrocza 2026 r. zaległości Funduszu wynosiły łącznie 18,52 mln zł, z czego:
- 2,78 mln zł dotyczyło świadczeń wykonanych w 2025 r.
- 15,74 mln zł stanowiły nierozliczone świadczenia z pierwszego półrocza 2026 r.
Najwyższe kwoty odnotowano w województwach małopolskim (2,87 mln zł), podkarpackim (2,27 mln zł) oraz dolnośląskim (2,06 mln zł).
Szczególną sytuację Zieliński wskazał na Podkarpaciu, gdzie plan finansowy diagnostyki na 2026 r. ustalono na poziomie o ponad 1 mln zł niższym od wartości badań wykonanych przez przychodnie w 2025 r. Z analizy wynika również, że w województwach pomorskim i małopolskim budżety diagnostyczne na 2026 r. zmniejszono w ponad 56% poradni.
Brak terminu zapłaty za nadwykonania
Zieliński poinformował, że według odpowiedzi Centrali NFZ w planie finansowym na 2026 r. „nie ma wolnych środków”. Fundusz nie wskazał także terminu zapłaty za nadwykonania, co oznacza, że przychodnie nadal nie wiedzą, kiedy otrzymają należności za zrealizowane świadczenia diagnostyczne.
Sytuacja jest trudna przede wszystkim dla placówek POZ, które zlecając badania, muszą najpierw pokryć koszty ich wykonania z własnych środków. Brak rozliczeń ze strony NFZ obciąża więc budżety przychodni, a niepewność dotycząca terminu płatności utrudnia planowanie kolejnych świadczeń.
Zdaniem Zielińskiego ograniczanie finansowania diagnostyki może utrudniać realizację świadczeń gwarantowanych w POZ. W konsekwencji pacjenci mogą być kierowani do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) po badania, które mogłyby zostać wykonane w przychodni rodzinnej.
Przedstawiciel Federacji Porozumienie Zielonogórskie apeluje o zapewnienie rzeczywistego finansowania diagnostyki w POZ. W ramach inicjatywy #POZbezBarier zwraca uwagę na konieczność zagwarantowania pacjentom dostępu do badań bez dodatkowego oczekiwania na konsultację specjalistyczną.
Główne wnioski
- 156 przychodni POZ, obejmujących opieką około 390 tys. pacjentów, otrzymało 0 zł na diagnostykę rozszerzoną w umowach z NFZ na 2026 r.
- Największy odsetek placówek z zerowym budżetem odnotowano w województwach lubuskim (30,4%), opolskim (26,1%) i pomorskim (15,5%).
- NFZ nie rozliczył 18,52 mln zł za wykonane badania diagnostyczne, z czego 2,78 mln zł dotyczy 2025 r., a 15,74 mln zł pierwszego półrocza 2026 r.
- Fundusz nie wskazał terminu zapłaty za nadwykonania i poinformował o braku wolnych środków w planie finansowym na 2026 r., podczas gdy przychodnie pokrywają koszty badań z własnych pieniędzy.
Źródło:
- Tomasz Zieliński / Linkedin
