Terapia śmiechem może zmniejszać nasilenie duszności u osób z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). W niewielkim randomizowanym badaniu klinicznym jej efekty były porównywalne z ćwiczeniami oddechowymi z zaciśniętymi ustami. Korzyści utrzymywały się nawet miesiąc po zakończeniu ośmiotygodniowego programu. Wyniki zaprezentowano podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego (ERS) w Barcelonie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy terapia śmiechem może zmniejszać duszność u osób z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) i jak jej skuteczność wypada na tle tradycyjnych ćwiczeń oddechowych.
- Jakie są wyniki badania klinicznego obejmującego 63 pacjentów z POChP, którzy stosowali śmiechoterapię, ćwiczenia oddechowe z zaciśniętymi ustami lub nie wykonywali żadnych ćwiczeń.
- Jak wyglądał ośmiotygodniowy program terapii śmiechem i dlaczego śmiech może wpływać na mięśnie oddechowe oraz mechanikę oddychania.
- Dlaczego śmiechoterapia może być rozważana jedynie jako uzupełnienie standardowego leczenia POChP i dlaczego jej skuteczność wymaga potwierdzenia w większych badaniach.
Terapia śmiechem jako uzupełnienie leczenia POChP
POChP jest przewlekłą chorobą układu oddechowego, której jednym z najbardziej obciążających objawów pozostaje duszność. Może ona występować nie tylko podczas większego wysiłku, ale również przy wykonywaniu codziennych czynności, ograniczając aktywność i jakość życia pacjentów. Farmakoterapia i rehabilitacja oddechowa pozostają podstawowymi elementami postępowania. Naukowcy poszukują jednak również prostych metod, które pacjenci mogliby stosować samodzielnie w domu. Jedną z nich może być celowo wywoływany śmiech wykorzystywany jako forma ćwiczenia oddechowego.
W ramach tych badań chcieliśmy sprawdzić, czy dodatkowe, proste i niedrogie techniki mogłyby uzupełnić istniejącą opiekę. Terapia śmiechem wykazała już obiecujące rezultaty w leczeniu wielu innych chorób przewlekłych. Jej przystępność i przyjemny charakter sugerują, że może ona przynieść równie dobre efekty pacjentom z POChP, nie tylko w radzeniu sobie z codziennym stresem związanym z życiem z chorobą przewlekłą, ale także bezpośrednio wspierając zdrowie układu oddechowego.
63 pacjentów z POChP w badaniu klinicznym
W badaniu uczestniczyły 63 osoby z POChP leczone w Ankara Bilkent City Hospital w Turcji. Pacjentów losowo podzielono na trzy grupy. Pierwsza stosowała terapię śmiechem, druga wykonywała ćwiczenia oddechowe z zaciśniętymi ustami, natomiast trzecia stanowiła grupę kontrolną i nie wykonywała żadnej z tych interwencji.
Oddychanie przez zaciśnięte usta jest uznaną techniką stosowaną u pacjentów z POChP. Polega na wykonaniu wdechu przez nos, a następnie powolnego wydechu przez lekko zaciśnięte usta. Powstające przeciwciśnienie pomaga ograniczyć zapadanie się dróg oddechowych podczas wydechu i ułatwia usuwanie powietrza zalegającego w płucach.
Na czym polegała terapia śmiechem?
Program śmiechoterapii nie sprowadzał się do oglądania komedii czy spontanicznego śmiechu. Pacjentów uczono konkretnych ćwiczeń mających wywoływać fizjologiczną reakcję podobną do naturalnego śmiechu. Program obejmował m.in. rytmiczne klaskanie połączone z wokalizacją, ćwiczenia polegające na naśladowaniu rozruchu motocykla lub ryku lwa, medytację śmiechu prowadzącą do spontanicznego śmiechu, a następnie relaksację ze spokojnym oddechem i uśmiechem.
Zarówno osoby stosujące śmiechoterapię, jak i ćwiczenia z zaciśniętymi ustami najpierw otrzymały instruktaż. Następnie przez osiem tygodni wykonywały ćwiczenia przez 30 minut trzy razy w tygodniu. Pacjentów wspierano również poprzez wideorozmowy i wiadomości tekstowe.
Śmiechoterapia zmniejszyła nasilenie duszności
Przed rozpoczęciem programu, w jego trakcie oraz po zakończeniu naukowcy oceniali nasilenie trudności z oddychaniem, ogólny stan zdrowia oraz poziom pomocy potrzebnej pacjentom w codziennym funkcjonowaniu. Po ośmiu tygodniach zarówno osoby stosujące terapię śmiechem, jak i pacjenci wykonujący tradycyjne ćwiczenia oddechowe zgłaszali mniejsze trudności z oddychaniem niż uczestnicy z grupy kontrolnej. W obu grupach odnotowano również poprawę ogólnego stanu zdrowia. Nie stwierdzono natomiast różnic pod względem zakresu opieki, której pacjenci potrzebowali w codziennym życiu.
Wyniki tego badania pokazują, że zarówno ćwiczenia oddechowe z zaciśniętymi ustami, jak i śmiechoterapia mogą znacząco zmniejszyć nasilenie duszności u pacjentów z POChP, a efekt ten utrzymywał się nawet miesiąc po zakończeniu programu. Obie interwencje dały również obiecujące rezultaty w poprawie ogólnego stanu zdrowia, co sugeruje, że śmiechoterapia może być wartościowym obszarem dalszych badań, obok oddechu z zaciśniętymi ustami w leczeniu POChP.
Dlaczego śmiech może wpływać na oddychanie?
Autorzy wskazują na kilka potencjalnych mechanizmów. Śmiech angażuje mięśnie oddechowe i może sprzyjać głębszemu wydechowi. Jednocześnie może prowadzić do uwalniania endorfin, dzięki czemu potencjalne korzyści mogą obejmować zarówno fizyczne, jak i emocjonalne aspekty funkcjonowania z przewlekłą chorobą. Mechanizm działania śmiechoterapii w POChP nie został jednak dokładnie poznany. Nie można również na podstawie badania obejmującego 63 osoby przesądzić, że metoda powinna stać się standardowym elementem leczenia.
Potrzebne są większe badania nad śmiechoterapią
Wyniki należy traktować jako wstępne. Badanie przeprowadzono w jednym ośrodku i na niewielkiej grupie pacjentów, a rezultaty przedstawiono podczas kongresu naukowego. Naukowcy planują dalsze analizy obejmujące większą liczbę chorych oraz współpracę międzynarodową. Potencjalną zaletą metody pozostaje jej dostępność. Po odpowiednim instruktażu ćwiczenia mogą być wykonywane w domu, bez specjalistycznego sprzętu.
Śmiechoterapia nie zastępuje jednak farmakoterapii, rehabilitacji pulmonologicznej ani innych elementów leczenia POChP. Jeżeli jej skuteczność zostanie potwierdzona w większych badaniach, może stać się prostym uzupełnieniem standardowego postępowania, szczególnie w zakresie kontroli duszności i jakości życia.
Główne wnioski
- W badaniu klinicznym obejmującym 63 osoby z POChP terapia śmiechem zmniejszała nasilenie duszności w porównaniu z grupą, która nie wykonywała ćwiczeń oddechowych.
- Efekty śmiechoterapii były porównywalne z ćwiczeniami oddechowymi z zaciśniętymi ustami, czyli uznaną techniką stosowaną u pacjentów z POChP.
- Pacjenci ćwiczyli przez 30 minut trzy razy w tygodniu przez osiem tygodni, a zmniejszenie nasilenia duszności utrzymywało się nawet miesiąc po zakończeniu programu.
- Śmiechoterapia jest prostą i niedrogą metodą, która może uzupełniać leczenie POChP, jednak jej mechanizm działania pozostaje nie w pełni poznany, a wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
Źródło:
- https://www.ersnet.org/news-and-features/news/laughter-therapy-can-help-people-with-copd-breath-more-easily/
