Osoby z autyzmem w średnim i starszym wieku mogą być bardziej narażone na występowanie parkinsonizmu niż osoby bez tego rozpoznania. Naukowcy z George Washington University przeanalizowali dane dotyczące niemal 57 mln dorosłych w wieku 45 lat i starszych. Wykazali, że parkinsonizm rozpoznano u 3,83% osób z autyzmem, w porównaniu z 1,57% w grupie kontrolnej. Najwyższy odsetek, wynoszący 4,86%, odnotowano u osób, u których autyzm współwystępował z niepełnosprawnością intelektualną. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Autism”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często parkinsonizm występuje u dorosłych z autyzmem w porównaniu z osobami bez tego rozpoznania.
- Jakie wyniki przyniosła analiza danych niemal 57 mln osób w wieku 45 lat i starszych.
- Dlaczego współwystępowanie autyzmu i niepełnosprawności intelektualnej może mieć znaczenie dla częstości rozpoznań parkinsonizmu.
- Jakie znaczenie mają wczesne rozpoznawanie zaburzeń ruchowych i monitorowanie sprawności motorycznej u starzejących się osób z autyzmem.
Parkinsonizm a autyzm – nowe dane z badania obejmującego 57 mln osób
Związek między autyzmem, a zaburzeniami ruchowymi w dorosłości staje się coraz ważniejszym obszarem badań neurologicznych. Dotychczasowe obserwacje wskazywały, że u części osób w spektrum autyzmu mogą występować trudności motoryczne, jednak nie było jasne, w jakim stopniu wiążą się one z rozwojem parkinsonizmu w późniejszych dekadach życia. Naukowcy z George Washington University, we współpracy z badaczami z University of North Carolina w Chapel Hill, Drexel University oraz University of Pennsylvania, postanowili dokładniej przeanalizować to zagadnienie.
W badaniu wykorzystano dane administracyjne amerykańskich programów Medicaid i Medicare z lat 2017–2019, obejmujące wszystkie 50 stanów oraz Waszyngton. Analiza dotyczyła niemal 57 mln osób w wieku co najmniej 45 lat, które pozostawały objęte ubezpieczeniem przez minimum 12 miesięcy. Badacze porównali cztery populacje: dorosłych z autyzmem, osoby z niepełnosprawnością intelektualną, osoby z oboma rozpoznaniami oraz grupę kontrolną.
Parkinsonizm występował ponad dwukrotnie częściej u osób z autyzmem
Analiza wykazała wyraźne różnice w częstości udokumentowanych rozpoznań parkinsonizmu pomiędzy badanymi grupami. Parkinsonizm stwierdzono u:
- 3,83% dorosłych z autyzmem,
- 4,32% osób z niepełnosprawnością intelektualną,
- 4,86% osób z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną,
- 1,57% osób z grupy kontrolnej.
Oznacza to, że odsetek rozpoznań parkinsonizmu wśród osób z autyzmem był około 2,4 razy większy niż w grupie kontrolnej. Natomiast w przypadku współwystępowania autyzmu i niepełnosprawności intelektualnej różnica była ponad trzykrotna. Co ważne, najwyższe wartości odnotowano właśnie w populacji osób z oboma rozpoznaniami. Może to wskazywać na szczególne potrzeby tej grupy w zakresie monitorowania zdrowia neurologicznego podczas starzenia się.
Należy jednak podkreślić, że przedstawione wartości dotyczą częstości udokumentowanych rozpoznań, a nie indywidualnego prawdopodobieństwa zachorowania. Ponadto samo współwystępowanie autyzmu i parkinsonizmu nie dowodzi związku przyczynowo-skutkowego.
Nowe przypadki parkinsonizmu – nawet 1341 na 100 tys. osobolat
Jednym z najważniejszych elementów badania była analiza zapadalności, czyli częstości pojawiania się nowych rozpoznań parkinsonizmu. Naukowcy obliczyli wskaźniki standaryzowane względem wieku, wyrażone jako liczba przypadków na 100 tys. osobolat obserwacji. Najwyższą wartość odnotowano u osób z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną – 1341 przypadków na 100 tys. osobolat. Wśród dorosłych z samym autyzmem wskaźnik wynosił 977, natomiast w grupie kontrolnej jedynie 234.
Tym samym częstość nowych rozpoznań parkinsonizmu u osób z autyzmem była ponad czterokrotnie wyższa niż w grupie porównawczej. Wynik ten ma szczególne znaczenie, ponieważ sugeruje, że obserwowanych różnic nie można wyjaśnić wyłącznie trudnościami motorycznymi występującymi od dzieciństwa. Część zaburzeń może pojawiać się dopiero w średnim lub starszym wieku. Co więcej, podobny wzorzec zależności utrzymywał się również po zastosowaniu bardziej restrykcyjnej definicji parkinsonizmu, wykluczającej jego postacie wtórne.
Czy leki przeciwpsychotyczne wyjaśniają zwiększoną częstość parkinsonizmu?
Ważnym zagadnieniem była potencjalna rola farmakoterapii. Niektóre leki, szczególnie przeciwpsychotyczne, mogą powodować objawy parkinsonowskie poprzez wpływ na przekaźnictwo dopaminergiczne.
Dlatego badacze przeprowadzili dodatkowe analizy po wykluczeniu osób stosujących preparaty związane z ryzykiem parkinsonizmu polekowego. Okazało się, że choć farmakoterapia mogła częściowo przyczyniać się do obserwowanych różnic, zwiększona częstość parkinsonizmu utrzymywała się również po uwzględnieniu tego czynnika. Wskazuje to, że stosowanie leków nie stanowi wystarczającego wyjaśnienia wyników. Jednocześnie badanie nie pozwala ustalić, jakie mechanizmy biologiczne lub kliniczne odpowiadają za obserwowaną zależność.
Parkinsonizm a choroba Parkinsona – istotna różnica diagnostyczna
Interpretując wyniki, należy odróżnić parkinsonizm od choroby Parkinsona. Pojęcia te nie są synonimami. Parkinsonizm oznacza zespół objawów neurologicznych, do których należą przede wszystkim spowolnienie ruchowe, sztywność mięśniowa, a niekiedy również drżenie spoczynkowe i zaburzenia postawy.
Choroba Parkinsona jest jedną z przyczyn parkinsonizmu, jednak podobne objawy mogą występować również w innych schorzeniach neurodegeneracyjnych, zaburzeniach naczyniowych czy w następstwie stosowania określonych leków. Dlatego wyniki amerykańskiego badania nie oznaczają, że u 3,83% osób z autyzmem rozpoznano chorobę Parkinsona. Dotyczą szerszej kategorii zaburzeń ruchowych.
Rozróżnienie to ma szczególne znaczenie w praktyce klinicznej, ponieważ diagnostyka i postępowanie terapeutyczne zależą od przyczyny objawów.
Dlaczego monitorowanie sprawności ruchowej u dorosłych z autyzmem jest tak ważne?
Autorzy podkreślają potrzebę systematycznej oceny funkcjonowania motorycznego dorosłych osób z autyzmem, zwłaszcza w miarę starzenia się. U części osób w spektrum autyzmu trudności związane z koordynacją, planowaniem ruchów lub sprawnością motoryczną mogą występować przez całe życie. W konsekwencji rozpoznanie nowych, postępujących objawów neurologicznych może być utrudnione. Z tego względu szczególnie istotne jest ustalenie indywidualnego poziomu sprawności ruchowej i obserwowanie ewentualnych zmian.
Do objawów wymagających uwagi należą między innymi narastające spowolnienie ruchów, sztywność mięśni, nowe drżenie, zmiany sposobu chodzenia czy pogorszenie wykonywania codziennych czynności. Takie symptomy nie muszą oznaczać choroby Parkinsona, jednak mogą uzasadniać konsultację neurologiczną. Badacze wskazują również, że dokładna historia funkcjonowania motorycznego pozwala skuteczniej odróżniać trudności obecne od dzieciństwa od objawów rozwijających się dopiero w dorosłości.
Ograniczenia badania i kierunki dalszych analiz
Pomimo bardzo dużej populacji badawczej wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Analiza opierała się na danych dotyczących świadczeń zdrowotnych, rozpoznań i recept, a nie na niezależnych badaniach neurologicznych wszystkich uczestników. Oznacza to, że autorzy oceniali przede wszystkim przypadki udokumentowane w systemie ochrony zdrowia.
Nie można również wykluczyć wpływu różnic w dostępie do diagnostyki, częstości kontaktów z lekarzami czy współwystępujących chorób. Kolejnym ograniczeniem jest brak możliwości jednoznacznego określenia mechanizmów odpowiedzialnych za zwiększoną częstość parkinsonizmu. Potrzebne są zatem badania prospektywne, które pozwolą ustalić wiek pojawiania się pierwszych objawów, zidentyfikować potencjalne czynniki ryzyka oraz lepiej scharakteryzować przebieg zaburzeń ruchowych u dorosłych z autyzmem.
Główne wnioski
- Parkinsonizm występował ponad dwukrotnie częściej u dorosłych z autyzmem. Analiza niemal 57 mln osób w wieku 45 lat i starszych wykazała, że parkinsonizm rozpoznano u 3,83% osób z autyzmem, w porównaniu z 1,57% w grupie kontrolnej.
- Najwyższą częstość parkinsonizmu odnotowano u osób z autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną. W tej grupie odsetek rozpoznań wynosił 4,86%, natomiast wśród osób z samą niepełnosprawnością intelektualną – 4,32%.
- Nowe rozpoznania parkinsonizmu były ponad czterokrotnie częstsze u osób z autyzmem. Standaryzowany względem wieku wskaźnik wynosił 977 przypadków na 100 tys. osobolat, wobec 234 w grupie kontrolnej. Podwyższone wskaźniki utrzymywały się również po wykluczeniu osób stosujących leki związane z parkinsonizmem polekowym.
- Wyniki badania opublikowanego w czasopiśmie „Autism” wskazują na potrzebę monitorowania sprawności ruchowej u starzejących się osób z autyzmem. Regularna ocena neurologiczna w przypadku nowych objawów może pomóc odróżnić postępujące zaburzenia motoryczne od trudności występujących od dzieciństwa.
Źródła:
- https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/13623613261480394
