Ponad 1,01 mld zł wyniosła wartość nadwykonań świadczeń nielimitowanych w placówkach prowadzonych przez samorządy województw w pierwszym półroczu 2026 roku. Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej (ZWRP) alarmuje, że opóźnienia w rozliczeniach z Narodowym Funduszem Zdrowia pogarszają sytuację finansową szpitali i mogą zagrozić ciągłości leczenia. W stanowisku z 4 listopada 2026 roku samorządowcy domagają się terminowych płatności, pełnego finansowania onkologii oraz zmian w kontraktowaniu świadczeń.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaka była wartość nadwykonań świadczeń nielimitowanych w pierwszym półroczu 2026 roku.
- W których zakresach leczenia i województwach odnotowano największe przekroczenia kontraktów z NFZ.
- Jakich zmian w finansowaniu onkologii, psychiatrii i rehabilitacji domaga się ZWRP.
- Dlaczego samorządy postulują aktualizację kontraktów i zmianę zasad rozliczania świadczeń.
Ponad 1 mld zł nadwykonań w pierwszym półroczu 2026 roku
Z analizy przedstawionej przez ZWRP wynika, że według stanu na 30 czerwca 2026 roku wartość świadczeń nielimitowanych wykonanych ponad kontrakty z NFZ przekroczyła 1,01 mld zł. Dane dotyczą podmiotów leczniczych, dla których samorządy województw są organami tworzącymi.
Skala przekroczeń jest przede wszystkim widoczna w programach lekowych i leczeniu szpitalnym. Według danych na 31 lipca 2026 roku nadwykonania w stosunku do wartości umów za pierwsze dwa kwartały wyniosły:
- 35,49% – programy lekowe poza siecią szpitali (PSZ),
- 23,84% – programy lekowe w PSZ,
- 15,64% – chemioterapia,
- 15,20% – rehabilitacja lecznicza,
- 12,13% – lecznictwo szpitalne w PSZ,
- 10,79% – opieka długoterminowa,
- 6,67% – psychiatria i leczenie uzależnień.
Największe przekroczenia w programach lekowych poza PSZ odnotowano w województwie małopolskim – aż 190,85%. W tym samym regionie nadwykonania w chemioterapii wyniosły 64,77%, a w programach lekowych realizowanych w PSZ – 61,93%.
ZWRP zwraca również uwagę na niejednolite zasady rozliczeń stosowane przez oddziały wojewódzkie NFZ. Samorządowcy oczekują zagwarantowania terminowych płatności za prawidłowo wykonane świadczenia nielimitowane.
Onkologia: NFZ płaci za leki, ale nie zawsze za ich podanie
Jednym z problemów wskazanych w stanowisku jest sposób finansowania chemioterapii i programów lekowych. Według ZWRP zdarzają się sytuacje, w których Fundusz reguluje należności za produkty lecznicze, ale nie płaci za świadczenia związane z ich podaniem, takie jak hospitalizacje czy porady ambulatoryjne. Samorządowcy domagają się finansowania całego procesu terapeutycznego, obejmującego leki, ich podanie, diagnostykę oraz monitorowanie leczenia.
ZWRP postuluje również zniesienie limitów finansowania świadczeń onkologicznych i zagwarantowanie zapłaty za 100% prawidłowo wykonanych świadczeń, niezależnie od tego, czy zostały zrealizowane w ramach pakietu DiLO, czy poza nim. W ocenie Zarządu nie ma medycznego ani organizacyjnego uzasadnienia dla różnicowania zasad finansowania leczenia nowotworów wyłącznie na podstawie sposobu zakwalifikowania świadczenia do rozliczenia.
Psychiatria i rehabilitacja wymagają zmian w finansowaniu
ZWRP wskazuje także na problemy z rozliczaniem świadczeń limitowanych w psychiatrii i leczeniu uzależnień. Według samorządowców płatności za nadwykonania w tych zakresach zależą od dostępności środków pozostających w budżecie NFZ, co utrudnia placówkom planowanie działalności.
W rehabilitacji dodatkowym problemem są zbyt niskie wyceny świadczeń, które nie uwzględniają w wystarczającym stopniu inflacji oraz rosnących kosztów wynagrodzeń i działalności leczniczej.
Zarząd krytycznie ocenia również sposób finansowania ustawowych podwyżek wynagrodzeń w 2026 roku. W niektórych zakresach, m.in. fizjoterapii ambulatoryjnej, zamiast zwiększenia wyceny jednostkowej NFZ podniósł liczbę zakontraktowanych świadczeń. Oznacza to, że uzyskanie dodatkowych środków wymaga zwiększenia liczby udzielanych świadczeń, co generuje kolejne koszty i zależy od dostępności personelu.
Samorządy chcą aktualizacji kontraktów z NFZ
Kolejny postulat dotyczy okresowej aktualizacji wartości umów z Funduszem. Zdaniem ZWRP kontrakty powinny być dostosowywane do rzeczywistych potrzeb zdrowotnych mieszkańców, zwłaszcza gdy placówki systematycznie przekraczają zakontraktowane wartości świadczeń. Przy planowaniu finansowania należałoby uwzględniać dane demograficzne, epidemiologiczne oraz regionalne różnice w dostępności leczenia.
ZWRP oczekuje również większej przewidywalności zasad rozliczeń. Zmiany w systemie Jednorodnych Grup Pacjentów (JGP) nie powinny prowadzić do obniżania finansowania hospitalizacji, jeżeli ich zakres, stopień skomplikowania i rzeczywiste koszty pozostają niezmienione.
Apel do premiera, Ministerstwa Zdrowia i prezesa NFZ
Stanowisko Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej z 4 listopada 2026 roku skierowano do premiera Donalda Tuska, ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy oraz prezesa NFZ Filipa Nowaka.
Samorządowcy przypominają, że już 17 sierpnia 2026 roku apelowali o rozliczenie nadwykonań za 2025 rok. Obecnie ponawiają żądanie zapewnienia pełnego i terminowego finansowania prawidłowo wykonanych świadczeń.
ZWRP ostrzega, że brak zapłaty zmusza placówki do pokrywania kosztów leczenia z własnych środków, ograniczając ich możliwości finansowe i utrudniając utrzymanie ciągłości opieki nad pacjentami.
Główne wnioski
- Ponad 1,01 mld zł wyniosła wartość nadwykonań świadczeń nielimitowanych w placówkach prowadzonych przez samorządy województw w pierwszym półroczu 2026 roku.
- Największe przekroczenia w programach lekowych poza PSZ odnotowano w województwie małopolskim – 190,85% wartości umów za pierwsze dwa kwartały 2026 roku.
- ZWRP domaga się finansowania 100% prawidłowo wykonanych świadczeń onkologicznych, zarówno w ramach pakietu DiLO, jak i poza nim, oraz pełnego rozliczania programów lekowych i chemioterapii.
- Samorządy postulują terminowe płatności i okresową aktualizację kontraktów z NFZ, wskazując również na problemy z finansowaniem psychiatrii, rehabilitacji i ustawowych podwyżek wynagrodzeń.
Źródło:
- https://polskieregiony.pl/zarzad-zwrp-apeluje-o-terminowe-rozliczenia-z-nfz-i-pelne-finansowanie-leczenia/
