Dłuższy okres rozrodczy oraz stosowanie menopauzalnej terapii hormonalnej mogą wiązać się z korzystniejszym stanem naczyń krwionośnych mózgu w starszym wieku. Naukowcy z Karolinska Institutet przeanalizowali dane 352 kobiet, u których wykonano badania rezonansu magnetycznego w wieku 70 i 75 lat. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Neurology” sugerują, że ekspozycja na estrogeny w różnych okresach życia może mieć znaczenie dla zdrowia mózgu i procesów jego starzenia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak dłuższa ekspozycja na estrogeny może wiązać się ze zdrowiem naczyń krwionośnych mózgu i procesami jego starzenia.
- Jakie zależności między długością okresu rozrodczego a chorobą małych naczyń mózgowych wykazano w badaniu 352 kobiet.
- Czy stosowanie antykoncepcji hormonalnej i menopauzalnej terapii hormonalnej wiąże się z korzystniejszą strukturą mózgu.
- Dlaczego wyniki badania opublikowanego w „Neurology” nie stanowią podstawy do stosowania terapii hormonalnej w profilaktyce demencji.
Estrogeny a zdrowie mózgu. Nowe badanie Karolinska Institutet
Estrogeny odgrywają ważną rolę nie tylko w funkcjonowaniu układu rozrodczego, ale również w procesach związanych ze starzeniem się mózgu. Ich znaczenie dla zdrowia naczyń mózgowych pozostaje jednak przedmiotem badań.
Międzynarodowy zespół naukowców z Karolinska Institutet, Yale University i University of Gothenburg sprawdził, czy długość okresu rozrodczego oraz stosowanie hormonów wiążą się ze zmianami strukturalnymi w mózgu starszych kobiet. W badaniu uczestniczyły 352 kobiety z Göteborga, które w wieku 70 lat nie wykazywały zaburzeń funkcji poznawczych. Rezonans magnetyczny (MRI) wykonano dwukrotnie – w wieku 70 i 75 lat.
Dłuższy okres rozrodczy a choroba małych naczyń mózgowych
Naukowcy przeanalizowali wiek pierwszej miesiączki, moment wystąpienia menopauzy oraz historię stosowania antykoncepcji hormonalnej i menopauzalnej terapii hormonalnej (MHT). Dłuższy okres rozrodczy, definiowany jako czas między pierwszą miesiączką, a menopauzą, wiązał się z mniejszym nasileniem zmian charakterystycznych dla choroby małych naczyń mózgowych.
Choroba małych naczyń mózgowych obejmuje uszkodzenia drobnych naczyń zaopatrujących mózg. Zmiany te mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania poznawczego i procesów starzenia układu nerwowego.
Terapia hormonalna a struktura mózgu
Korzystne zależności zaobserwowano również u kobiet stosujących menopauzalną terapię hormonalną. W tej grupie stwierdzono mniejsze obciążenie zmianami związanymi z chorobą małych naczyń oraz korzystniejsze parametry mikrostruktury istoty białej mózgu.
Najkorzystniejszy profil naczyniowy obserwowano u uczestniczek, które stosowały zarówno antykoncepcję hormonalną w okresie rozrodczym, jak i terapię hormonalną po menopauzie. W analizie uwzględniono także grubość kory mózgowej w obszarach szczególnie podatnych na zmiany związane z chorobą Alzheimera.
Czy estrogeny wpływają na starzenie się mózgu?
Autorzy sugerują, że ekspozycja hormonalna na różnych etapach życia kobiety może mieć znaczenie dla późniejszego zdrowia naczyń mózgowych. Jest to szczególnie interesujące w kontekście większej częstości występowania choroby Alzheimera u kobiet oraz badań nad wpływem zmian hormonalnych związanych z menopauzą na funkcjonowanie mózgu.
Nowe wyniki wskazują, że stan naczyń mózgowych może być jednym z elementów łączących ekspozycję na estrogeny z procesami starzenia układu nerwowego.
Czy terapia hormonalna może zapobiegać demencji?
Naukowcy podkreślają, że wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie potwierdza, że estrogeny bezpośrednio chronią naczynia mózgowe lub zapobiegają demencji.
Ponadto informacje dotyczące stosowania hormonów pochodziły z deklaracji uczestniczek. Brakowało szczegółowych danych dotyczących rodzaju preparatów, dawkowania oraz momentu rozpoczęcia terapii. Wyniki nie stanowią podstawy do zalecania menopauzalnej terapii hormonalnej wyłącznie w celu ochrony mózgu. Decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać indywidualne wskazania, przeciwwskazania i profil ryzyka pacjentki.
Główne wnioski
- Naukowcy z Karolinska Institutet i współpracujących ośrodków przeanalizowali dane 352 kobiet z Göteborga. Uczestniczki nie wykazywały zaburzeń funkcji poznawczych w wieku 70 lat, a badania rezonansu magnetycznego mózgu (MRI) wykonano w wieku 70 i 75 lat. Wyniki opublikowano 4 listopada 2026 r. w czasopiśmie „Neurology”.
- Dłuższy okres rozrodczy, czyli czas między pierwszą miesiączką a menopauzą, wiązał się z mniejszym nasileniem zmian charakterystycznych dla choroby małych naczyń mózgowych. Wyniki sugerują, że długotrwała ekspozycja na estrogeny może mieć znaczenie dla zdrowia naczyń krwionośnych mózgu w późniejszym życiu.
- Stosowanie menopauzalnej terapii hormonalnej wiązało się z mniejszym obciążeniem chorobą małych naczyń oraz korzystniejszą mikrostrukturą istoty białej mózgu. Najkorzystniejszy profil naczyniowy zaobserwowano u kobiet, które stosowały zarówno antykoncepcję hormonalną w okresie rozrodczym, jak i terapię hormonalną po menopauzie.
- Badanie nie dowodzi, że estrogeny zapobiegają demencji lub bezpośrednio chronią mózg przed uszkodzeniami. Ze względu na obserwacyjny charakter analizy oraz ograniczone dane dotyczące stosowanych preparatów wyniki nie uzasadniają zalecania menopauzalnej terapii hormonalnej wyłącznie w celu profilaktyki choroby Alzheimera lub innych zaburzeń poznawczych.
Źródło:
- https://news.ki.se/longer-exposure-to-oestrogen-linked-to-better-vascular-health-in-the-brain
- https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000218706
