W Polsce z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc żyje ok. 2 mln osób, a ponad 30% z nich nie ma postawionej diagnozy. Skala problemu była jednym z głównych tematów konferencji „Profilaktyka chorób płuc”, która odbyła się 24 marca 2026 r. w Sejmie RP. Eksperci wskazują na luki w systemie diagnostycznym i niską skuteczność działań profilaktycznych. Rok 2026 został ogłoszony Rokiem POChP.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak duża jest skala POChP w Polsce i ile osób pozostaje bez diagnozy.
- Jakie są główne czynniki ryzyka rozwoju choroby w populacji.
- Jakie koszty społeczne generuje POChP w porównaniu do astmy.
- Jakie działania systemowe planowane są na 2026 rok.
Rok POChP 2026 – decyzja środowiska pulmonologicznego
Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc (PTChP) zdecydował o ustanowieniu 2026 roku Rokiem POChP. Inicjatywa została ogłoszona podczas posiedzenia połączonych zespołów parlamentarnych ds. chorób płuc i chorób cywilizacyjnych.
– Nie możemy dłużej pozwalać, by POChP była chorobą “przezroczystą” – wskazała dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska.
Decyzja wpisuje się w działania związane z Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej i ma zwrócić uwagę decydentów na systemowy charakter chorób płuc.
Choroba, która rozwija się latami i długo pozostaje nierozpoznana
POChP należy do najczęstszych przyczyn przedwczesnych zgonów na świecie – zajmuje trzecie miejsce globalnie. W Polsce problemem pozostaje późne rozpoznanie choroby.
Pacjenci często bagatelizują objawy, interpretując przewlekły kaszel czy duszność jako konsekwencję palenia tytoniu. Tymczasem w płucach dochodzi do trwałych i nieodwracalnych zmian. Brak wczesnej diagnostyki przekłada się bezpośrednio na rokowanie oraz koszty leczenia.
Diagnostyka w Polsce – dostępna, ale niewykorzystywana
Podstawowym narzędziem diagnostycznym w POChP pozostaje spirometria. Problemem nie jest jej dostępność, lecz zbyt rzadkie wykonywanie.
Eksperci wskazują, że w Polsce nadal nie wypracowano skutecznego modelu wykrywania choroby w grupach ryzyka. Dotyczy to przede wszystkim osób palących oraz narażonych na zanieczyszczenia powietrza.
Dodatkowo czynniki ryzyka są niewystarczająco kontrolowane. Ograniczona refundacja terapii wspierających rzucanie palenia oraz niski poziom wyszczepienia przeciw infekcjom oddechowym pogłębiają problem.
Program niskodawkowej tomografii od 1 lipca 2026
Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało uruchomienie programu profilaktycznego opartego na niskodawkowej tomografii komputerowej.
– Największą rzeczą, nad którą obecnie pracujemy i jesteśmy już na końcowym etapie, jest wprowadzenie niskodawkowej tomografii komputerowej jako programu profilaktycznego – wskazał Tomasz Kuleta, naczelnik Departamentu Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia.
Program ma wejść w życie 1 lipca 2026 r. i objąć szeroką populację pacjentów z grup ryzyka.
Skala ryzyka i koszty społeczne
Z danych badania Kantar wynika, że aż 60% Polaków deklaruje narażenie na czynniki ryzyka POChP. Najczęściej wskazywane są:
- zanieczyszczenie powietrza – 25%
- palenie tytoniu – 24%
- choroby układu oddechowego – 18%
Konsekwencje ekonomiczne są wysokie. Według International Respiratory Coalition roczne koszty społeczne POChP w Polsce sięgają blisko 16 mld zł. To niemal trzykrotnie więcej niż w przypadku astmy (5,7 mld zł).
Na koszty składają się przede wszystkim:
- utrata zdolności do pracy
- częste hospitalizacje
- obciążenie opiekunów nieformalnych
Systemowe działania: POZ, edukacja i szkolenia
Plan działań na Rok POChP obejmuje poprawę organizacji opieki pulmonologicznej. Kluczowe kierunki, które ustaliły PTChP oraz Koalicja Zdrowe Płuca, to:
- wzmocnienie roli podstawowej opieki zdrowotnej
- usprawnienie ścieżek kierowania do specjalistów
- szkolenia z zakresu prawidłowego wykonywania spirometrii
- kampanie edukacyjne dotyczące profilaktyki
Celem jest wcześniejsze wykrywanie choroby i ograniczenie liczby zaostrzeń wymagających hospitalizacji.
Główne wnioski
- POChP dotyczy ok. 2 mln osób w Polsce, a ponad 30% przypadków pozostaje niezdiagnozowanych.
- Roczne koszty społeczne choroby sięgają blisko 16 mld zł i są niemal trzykrotnie wyższe niż w astmie.
- Aż 60% Polaków deklaruje narażenie na czynniki ryzyka, w tym zanieczyszczenia powietrza (25%) i palenie tytoniu (24%).
- Program niskodawkowej tomografii komputerowej ma ruszyć 1 lipca 2026 r. jako element profilaktyki.
Źródło:
- https://pap-mediaroom.pl/zdrowie-i-styl-zycia/dwa-miliony-osob-w-polsce-cierpi-na-przewlekla-obturacyjna-chorobe-pluc-ponad
