Senat 6 listopada 2026 r. rozpatrzył pakiet ustaw dotyczących ochrony zdrowia, zasad zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego, przerywania ciąży oraz ograniczenia dostępności alkoholu. Wśród przyjętych rozwiązań znalazły się limity wynagrodzeń i czasu pracy medyków, nowe zasady kontraktowania świadczeń, regulacje dotyczące chorób rzadkich oraz finansowania leczenia HIV i HCV. Część ustaw została przyjęta z poprawkami i wróci do Sejmu, natomiast akty uchwalone bez zmian zostaną skierowane do podpisu prezydenta.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie ustawy dotyczące ochrony zdrowia Senat przyjął 6 listopada 2026 r.
- Jak mają zmienić się limity wynagrodzeń i czasu pracy medyków oraz zasady kontraktowania świadczeń przez placówki medyczne.
- Jakie rozwiązania przyjęto w sprawie przerywania ciąży, chorób rzadkich, leczenia HIV i HCV oraz sieci szpitali.
- Które ustawy trafią do podpisu prezydenta, a które wymagają ponownego rozpatrzenia przez Sejm.
Limity wynagrodzeń medyków i bez zakazu pracy na NFZ
Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw została przyjęta przez Senat z poprawkami – za ustawą było 61 senatorów, 32 było przeciw, a 2 wstrzymało się od głosu. Nowelizacja przewiduje ograniczenie wynagrodzeń personelu medycznego niezależnie od formy zatrudnienia oraz wprowadzenie maksymalnego łącznego czasu pracy.
Zgodnie z przyjętymi założeniami maksymalna stawka godzinowa ma wynosić 240 zł brutto, a miesięczne wynagrodzenie przy najwyższym dopuszczalnym wymiarze pracy – 76,8 tys. zł brutto. Łączny czas pracy osoby wykonującej zawód medyczny nie będzie mógł przekroczyć 320 godzin miesięcznie. Limity wynagrodzeń mają być powiązane z ustawową płacą minimalną, co pozwoli na ich aktualizowanie wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Senatorowie poparli również zmianę dotyczącą minimalnego wymiaru zatrudnienia osób wykonujących zawody medyczne. Wymagany wymiar pracy został obniżony z połowy do jednej czwartej pełnego etatu.
Kolejna poprawka dotyczy specjalizacji lekarskich, dla których przewidziane zostaną wyjątki od ograniczeń czasu pracy. Ich wykaz ma być określany w rozporządzeniu, a nie bezpośrednio w ustawie.
Z ustawy wykreślono również przepisy określane jako Lex K (Lex Cieszyński) – poinformowaliśmy o tym, jako pierwsi. Przypomnijmy, że podczas prac senackiej Komisji Zdrowia 5 listopada poparto poprawkę senatora Tomasza Grodzkiego, która zastępuje pierwotnie przewidziany dożywotni zakaz pracy w ramach NFZ sankcją ograniczoną czasowo. Zakaz ma być orzekany na okres od miesiąca do 5 lat i dotyczyć świadomych, powtarzających się naruszeń przepisów.
Status ustawy: przyjęta z poprawkami, wraca do Sejmu.
Jawność konkursów na świadczenia zdrowotne
Senat bez poprawek przyjął ustawę o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Za ustawą było 63 senatorów, przeciw było 32. Nowelizacja zwiększa przejrzystość postępowań dotyczących zamówień na świadczenia zdrowotne. Podmioty lecznicze będą zobowiązane do publikowania informacji o prowadzonych konkursach zarówno na własnych stronach internetowych, jak i w aplikacji udostępnionej przez Centrum e-Zdrowia.
Obowiązek informacyjny obejmie dane dotyczące oferentów, których oferty zostały otwarte, proponowanych cen lub kosztów świadczeń, a także sytuacji, w których mimo wyłonienia wykonawcy nie doszło do podpisania umowy.
Nowe przepisy obejmą również niepubliczne podmioty lecznicze posiadające kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Status ustawy: przyjęta bez poprawek, trafi do podpisu prezydenta.
Zmiany w przepisach dotyczących przerywania ciąży
Senat przyjął bez poprawek dwie ustawy dotyczące zasad przerywania ciąży oraz odpowiedzialności karnej za działania związane z przeprowadzeniem zabiegu.
Pierwsza z nich to ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny. Przepisy przewidują depenalizację przerwania ciąży do 12. tygodnia jej trwania, za zgodą kobiety, z naruszeniem obowiązujących regulacji. Zmiany obejmują również depenalizację pomocnictwa w przerwaniu ciąży za zgodą kobiety.
Nowelizacja odnosi się ponadto do sytuacji, gdy badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkich i nieodwracalnych wad płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.
Za przyjęciem ustawy bez poprawek głosowało 56 senatorów, przeciw było 34, nikt nie wstrzymał się od głosu.
Druga to ustawa o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jej celem jest odwrócenie skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przesłanki embriopatologicznej. Ustawa przywraca możliwość przerwania ciąży z tej przesłanki oraz doprecyzowuje sposób realizacji świadczenia medycznego.
Za przyjęciem drugiej ustawy bez poprawek głosowało 58 senatorów, przeciw było 33, a 3 wstrzymało się od głosu.
Status obu ustaw: przyjęte przez Senat bez poprawek. Zostaną skierowane do podpisu prezydenta.
Ośrodki Eksperckie Chorób Rzadkich z ustawowymi zasadami funkcjonowania
Kolejnym aktem przyjętym przez Senat z poprawkami jest ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, dotycząca m.in. Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich (OECR).
Za przyjęciem ustawy wraz z poprawkami głosowało 96 senatorów. Nikt nie był przeciw i nikt nie wstrzymał się od głosu.
Nowe przepisy określają zasady uzyskiwania statusu OECR, wymagania stawiane placówkom oraz zadania wyspecjalizowanych ośrodków zajmujących się diagnostyką i leczeniem pacjentów z chorobami rzadkimi. Status OECR będzie przyznawany przez ministra zdrowia na pięć lat, z możliwością przedłużenia na kolejny pięcioletni okres. Ustawa reguluje również zasady jego cofania.
Nowelizacja obejmuje ponadto przepisy dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego w sytuacjach transgranicznych. Jej celem jest usunięcie rozbieżności między polskim prawem a regulacjami Unii Europejskiej dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Zmiany dotyczą także pobierania składek zdrowotnych od emerytur i rent przekazywanych na rachunki bankowe z państw Unii Europejskiej, Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) oraz Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Przepisy mają uporządkować zasady rozliczania składek od świadczeń emerytalnych i rentowych wypłacanych z zagranicy.
Status ustawy: przyjęta przez Senat z poprawkami. Trafi ponownie do Sejmu, który zdecyduje o ich przyjęciu lub odrzuceniu.
Sieć szpitali pozostanie bez nowej kwalifikacji do 2029 roku
Senat bez poprawek przyjął również ustawę zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nowelizacja przedłuża obowiązywanie obecnego wykazu szpitali zakwalifikowanych do podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) do 30 czerwca 2029 r. Kolejna kwalifikacja placówek do sieci szpitali zostanie tym samym przesunięta o dwa lata.
Rozwiązanie ma zapewnić szpitalom stabilność finansowania oraz umożliwić przeprowadzenie procesów restrukturyzacyjnych bez ryzyka wcześniejszej utraty statusu placówki należącej do PSZ.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje na znaczenie mechanizmów wprowadzonych ustawą z 5 sierpnia 2025 r. Pozwalają one szpitalom rezygnować z wybranych profili PSZ, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości udzielania podobnych świadczeń w ramach hospitalizacji planowej lub leczenia jednego dnia.
Placówki mogą również zachować część ryczałtu przypisanego do likwidowanych profili przez dwa kolejne okresy rozliczeniowe.
Przeprowadzenie następnej kwalifikacji już w 2027 r. mogłoby spowodować, że część restrukturyzowanych szpitali przestałaby spełniać kryteria uczestnictwa w sieci. Przesunięcie terminu ma umożliwić wykorzystanie instrumentów wsparcia przewidzianych na lata 2026-2029.
Za przyjęciem ustawy bez poprawek głosowało 64 senatorów, przeciw było 32, nikt nie wstrzymał się od głosu.
Status ustawy: przyjęta bez poprawek, trafi do podpisu prezydenta.
Finansowanie leczenia HIV i HCV przez NFZ
Senat bez poprawek przyjął ustawę o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nowelizacja dotyczy finansowania leczenia zakażeń HIV oraz wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV).
Przepisy zakładają finansowanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia leczenia HCV u osób przebywających w zakładach penitencjarnych. Przewidują również finansowanie terapii antyretrowirusowej osób zakażonych HIV, także tych, które nie posiadają ubezpieczenia zdrowotnego.
Według założeń przedstawionych w projekcie w 2026 r. leczeniem ma zostać objętych około 700 pacjentów. Wydatki związane z diagnostyką oszacowano na ponad 440 tys. zł.
Zmiany mają uporządkować zasady finansowania terapii w grupach pacjentów, których dostęp do świadczeń wymaga odrębnych rozwiązań organizacyjnych i prawnych.
Za przyjęciem ustawy bez poprawek głosowało 95 senatorów. Nikt nie był przeciw i nikt nie wstrzymał się od głosu.
Status ustawy: przyjęta bez poprawek, trafi do podpisu prezydenta.
Ustawa antyalkoholowa z poprawkami Senatu
Z poprawkami została przyjęta ustawa o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Nowelizacja przewiduje ogólnokrajowe ograniczenia dotyczące sprzedaży, reklamy i promocji napojów alkoholowych. Jednym z głównych rozwiązań jest zakaz sprzedaży alkoholu na wynos od godz. 22:00 do 6:00. Samorządy będą mogły wprowadzać dalej idące ograniczenia.
Ustawa zakłada także całkowity zakaz reklamy i promocji alkoholu, obejmujący również piwo oraz określone produkty bezalkoholowe wykorzystujące marki napojów alkoholowych.
Przewidziano ponadto zakaz sprzedaży alkoholu w tzw. alkotubkach, nowe wymagania dotyczące opakowań o pojemności do 300 ml oraz obowiązkowe ostrzeżenia zdrowotne na opakowaniach.
Regulacje obejmują także zakaz sprzedaży alkoholu na terenie zakładów leczniczych oraz zaostrzenie egzekwowania przepisów zakazujących sprzedaży osobom niepełnoletnim.
Zmianie mają ulec opłaty za zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Dla napojów o zawartości alkoholu do 18% przewidziano wzrost z 525 zł do 1050 zł, a dla mocniejszych trunków – z 2100 zł do 4200 zł.
Za naruszenie zakazu reklamy i promocji alkoholu przewidziano grzywny od 30 tys. zł do 1 mln zł lub karę ograniczenia wolności.
Senat przyjął m.in. poprawkę przesuwającą termin wejścia ustawy w życie na 1 czerwca 2027 r. Z zakazu reklamy wyłączono piwo bezalkoholowe, mimo sprzeciwu przedstawicieli organizacji społecznych. Senatorowie zgodzili się również na umożliwienie browarom rzemieślniczym organizowania wydarzeń edukacyjnych oraz prowadzenia działalności związanej z turystyką kulinarną. Odrzucono natomiast poprawkę, która miała zakazać dostarczania alkoholu zamówionego przez internet bezpośrednio do domu klienta.
Senat jednogłośnie przyjął ustawę wraz z poprawkami. Za głosowało wszystkich 95 senatorów uczestniczących w głosowaniu.
Status ustawy: przyjęta z poprawkami, wraca do Sejmu.
Główne wnioski
- Senat przyjął limity wynagrodzeń i czasu pracy medyków – maksymalnie 240 zł brutto za godzinę, 76,8 tys. zł miesięcznie i 320 godzin pracy. Z ustawy wykreślono przepisy określane jako Lex K (Lex Cieszyński).
- Dwie ustawy dotyczące przerywania ciąży przyjęto bez poprawek. Jedna przewiduje depenalizację przerwania ciąży do 12. tygodnia, druga przywrócenie przesłanki embriopatologicznej.
- Obecna kwalifikacja szpitali do sieci PSZ zostanie przedłużona do 30 czerwca 2029 r. Senat przyjął również regulacje dotyczące Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich, finansowania leczenia HIV i HCV oraz jawności konkursów na świadczenia zdrowotne.
- Ustawa antyalkoholowa została przyjęta z poprawkami. Przewiduje m.in. ograniczenia nocnej sprzedaży alkoholu, zakaz reklamy i promocji oraz wyższe opłaty za zezwolenia. Ustawy przyjęte z poprawkami wrócą do Sejmu, a pozostałe trafią do podpisu prezydenta.
Źródło:
- Senat
