Utrata krtani to dla wielu pacjentów nie tylko konsekwencja leczenia nowotworu, ale także początek zupełnie nowego życia z ograniczoną możliwością komunikacji. Choć współczesne aparaty mowy pozwalają odzyskać zdolność mówienia, nadal nie umożliwiają naturalnego wyrażania emocji, śmiechu czy śpiewu. Polski startup Uhura Bionics chce to zmienić. Firma rozwija sztuczną krtań nowej generacji, która ma pozwolić osobom po laryngektomii nie tylko mówić bardziej naturalnie, ale również śpiewać.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak polski startup Uhura Bionics chce umożliwić osobom po laryngektomii nie tylko mówienie, ale także śmiech, płacz i śpiew,
- Dlaczego utrata głosu po usunięciu krtani ma tak duży wpływ na zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie pacjentów,
- Jakie możliwości zaoferuje nowa sztuczna krtań Whitney oraz czym będzie różnić się od obecnie dostępnych urządzeń,
- W jaki sposób dofinansowanie z Funduszy Europejskich i rozwój na rynku amerykańskim wspierają globalne plany polskiego startupu.
Rak krtani będzie coraz większym wyzwaniem
Nowotwory krtani pozostają jednym z najpoważniejszych schorzeń laryngologicznych. Według analizy opublikowanej w 2025 roku w BMC Cancer, do 2050 roku liczba nowych zachorowań na raka krtani u mężczyzn może wzrosnąć o 72,5 proc., natomiast liczba zgonów nawet o 81,3 proc. Równie niepokojące prognozy dotyczą kobiet – przewiduje się wzrost liczby nowych przypadków o blisko 70 proc., a liczby zgonów o ponad 83 proc.
To właśnie rak krtani jest najczęstszą przyczyną całkowitej laryngektomii, czyli operacyjnego usunięcia krtani. Zabieg ratuje życie, jednak oznacza trwałą utratę naturalnego głosu i konieczność nauczenia się funkcjonowania na nowo. Problem wykracza daleko poza kwestie medyczne. Badania pokazują, że po 12 miesiącach od całkowitej laryngektomii ponad jedna trzecia pacjentów spełnia kryteria klinicznej depresji.
Utrata głosu oznacza utratę części codziennego życia
Osoby po laryngektomii muszą ponownie nauczyć się mówić, połykać oraz odnaleźć w relacjach społecznych. Szczególnie trudne okazują się codzienne sytuacje wymagające sprawnej komunikacji – rozmowy telefoniczne, funkcjonowanie w pracy czy prowadzenie rozmów w hałaśliwym otoczeniu.
Do problemów praktycznych dochodzi także obciążenie psychiczne związane z utratą dawnej tożsamości oraz społecznymi stereotypami dotyczącymi osób ze stomią.
W kulturze jest dużo złych przykładów – przekaz jest taki, że osoba z laryngofonem brzmi robotycznie, dziwnie. Przebywając w Stanach Zjednoczonych, bardzo często zauważałem także reklamy antynikotynowe, w których pojawiały się osoby po laryngektomii. Dlaczego w przestrzeni publicznej pokazuje się stomę – zwykły otwór w ciele służący do oddychania – jako coś odpychającego? Moim zdaniem to bardzo krzywdzący sposób reprezentacji, bo ludzie zaczynają bać się stomy i traktować ją jak coś wstydliwego. Osobom po laryngektomii zajmuje wiele lat, żeby się z tym pogodzić albo nie udaje im się to nigdy. Warto pokazywać takie osoby w zwykłych sytuacjach – nie przez pryzmat ich głosu – mówi Konrad Zieliński, cofounder i CEO Uhura Bionics.
Osobista historia stała się impulsem do stworzenia startupu
Założyciel Uhura Bionics doskonale zna problemy pacjentów z własnego doświadczenia. Konrad Zieliński zachorował na raka krtani w wieku 17 lat, a sześć lat później przeszedł całkowitą laryngektomię. Obecnie sam korzysta ze sztucznego aparatu mowy. To właśnie osobiste doświadczenia doprowadziły do powstania startupu, którego celem jest stworzenie urządzeń pozwalających na znacznie bardziej naturalną komunikację.
Podczas studiów prowadziłem badania nad różnymi obszarami z zakresu komunikacji – interesowało mnie zwłaszcza wszystko związane z mową. Uważam, że w kontekście porozumiewania się, intonacja, tempo i ton głosu są równie istotne jak same słowa. Wyrażanie emocji, które są czytelne właśnie poprzez wymienione elementy mowy, jest podstawą komunikacji – wspólne śmianie się, płakanie, życzenia, pytania. To najważniejsze pod względem emocjonalnym momenty życia – powiedzenie komuś bliskiemu „kocham cię” w sposób, który w pełni to uczucie wyrazi. Rozwiązania obecnie dostępne na rynku nie pozwalają osobom po zabiegu usunięcia krtani na pełną ekspresję emocjonalnych niuansów, śmiech, płacz czy śpiew. Chciałbym to zmienić – mówi Konrad Zieliński.
Od projektu studenckiego do globalnych ambicji
Uhura Bionics została założona pod koniec 2022 roku przez dwóch studentów – Konrada Zielińskiego i Marka Grzelca. W krótkim czasie startup zdobył liczne nagrody oraz wsparcie finansowe umożliwiające rozwój technologii. Początkiem działalności był udział w programie PARP „Platformy startowe dla nowych pomysłów”. Następnie firma uzyskała finansowanie pozwalające opatentować innowacyjną sztuczną krtań Tik-Tak oraz uruchomić własną produkcję.
Pierwsze kroki jako przedsiębiorcy stawialiśmy w programie PARP „Platformy startowe dla nowych pomysłów”. Dzięki tej współpracy mogliśmy ruszyć z projektem. Potem zdecydowaliśmy się aplikować o kolejne finansowanie poprzez PARP, które pomogło nam opatentować naszą innowacyjną sztuczną krtań Tik-Tak. Przełomowym momentem było uruchomienie własnej produkcji. Zauważyliśmy, że logopedzi czy lekarze zupełnie inaczej reagują, kiedy mamy produkt w pudełku, który można postawić na półce i sprzedać pacjentowi, niż kiedy mamy tylko pomysł w głowie – opowiada Konrad Zieliński.
Kolejnym etapem rozwoju jest dofinansowanie w wysokości 2 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej realizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Środki mają umożliwić dalsze skalowanie działalności oraz ekspansję zagraniczną.
Startup rozwija działalność także w Stanach Zjednoczonych
Równolegle firma uczestniczy w programie SF Startup Labs, przygotowując się do wejścia na rynek amerykański oraz rozmów z inwestorami z Doliny Krzemowej. Pierwsze efekty tej strategii są już widoczne.
Nasze urządzenia cieszą się sporym zainteresowaniem za granicą. Obecnie produkujemy 500 sztucznych krtani, które za pośrednictwem amerykańskiego partnera zostaną wprowadzone na globalne rynki – mówi Konrad Zieliński.
Startup zdobywa również kolejne wyróżnienia w Polsce.
Jesteśmy doceniani także w Polsce – od lipca rozpoczynamy grant z ElevenLabs, ostatnio wygraliśmy Polish Startup Competition podczas Infoshare w Gdańsku, odnieśliśmy też sukces na Carpathian Startup Fest w Rzeszowie. Momenty, które jednak cieszą mnie równie mocno jak takie wyróżnienia, to interakcje z osobami po laryngektomii i ciekawość, jaką wykazują względem naszych produktów. Ostatnio byłem na kontroli w Poznaniu i trzy osoby podeszły do mnie, bo chciały dowiedzieć się, jak udaje mi się tak wyraźnie mówić. Pokierowałem je w stronę nowych rozwiązań. Wiem z własnego doświadczenia, że dobór odpowiedniego urządzenia potrafi odmienić życie – dodaje Konrad Zieliński.
„Chcę śpiewać!” – nowa sztuczna krtań ma umożliwić wyrażanie emocji
Konrad Zieliński równolegle prowadzi działalność naukową i w 2026 roku kończy doktorat na Uniwersytecie Warszawskim. Przedmiotem jego badań są codzienne sytuacje komunikacyjne osób mówiących atypowo.
Głównym obszarem naukowym, którym się zajmuję, jest analiza interakcji. Najpierw stworzyłem dla siebie listę sytuacji, które są trudne i problematyczne, ale da się je rozwiązywać. To na przykład granie na gitarze i śpiewanie w nowej grupie znajomych, wspinanie się z liną i krzyczenie do partnera „daj mi więcej luzu na linie” czy pływanie na plaży z dzieckiem znajomych. Każda z tych sytuacji wymaga umiejętności przekazywania emocji poprzez mowę. Co za tym idzie, aby realnie pomóc osobom używającym aparatów mowy w pokonaniu tej bariery, potrzebne są rozwiązania, które wprowadzą opcję wyrażania uczuć przez głos. To nasza misja – podkreśla Konrad Zieliński.
Efektem tych prac ma być nowa generacja sztucznej krtani o nazwie Whitney, której premiera planowana jest pod koniec 2026 roku. Urządzenie ma umożliwiać:
- naturalne odwzorowanie intonacji i emocji,
- obsługę kobiecego głosu,
- prowadzenie cichych rozmów,
- śmiech,
- a także śpiew.
Nazwa urządzenia nawiązuje do Whitney Houston i nie jest przypadkowa – możliwość śpiewania była jednym z największych marzeń założyciela startupu.
Razem z Gabi (Gabrielą Kołtun – przyp. red.), naszą Chief of Staff, a zarazem instruktorką śpiewu w studiu Vocalis, przygotowujemy koncert w Parku Bródnowskim 26 czerwca br. W jego trakcie wykonam trzy utwory przy użyciu Whitney, będzie to premiera tego urządzenia. Jestem bardzo podekscytowany – chodzę nawet na lekcje śpiewu! – mówi Konrad Zieliński.
Główne wnioski
- Startup Uhura Bionics opracowuje sztuczną krtań nowej generacji Whitney, która ma umożliwiać naturalniejszą mowę, wyrażanie emocji, śmiech, ciche rozmowy oraz śpiew. Premiera urządzenia planowana jest na koniec 2026 roku.
- Według analizy opublikowanej w 2025 roku w „BMC Cancer” do 2050 roku liczba nowych przypadków raka krtani może wzrosnąć o 72,5% u mężczyzn i blisko 70% u kobiet, co zwiększy liczbę pacjentów wymagających laryngektomii.
- Uhura Bionics pozyskało 2 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej, rozwija działalność w Stanach Zjednoczonych i przygotowuje wprowadzenie 500 sztucznych krtani na światowe rynki.
- Twórca startupu Konrad Zieliński, sam po laryngektomii, rozwija technologię opartą na własnych doświadczeniach oraz badaniach naukowych nad komunikacją osób po usunięciu krtani.
Źródło:
- Materiał prasowy
