Intensywna dieta niskoenergetyczna połączona z regularnymi ćwiczeniami doprowadziła po 24 tygodniach do remisji cukrzycy typu 2 u 54 proc. uczestników z chorobą rozpoznaną przed 45. rokiem życia. W grupie objętej standardową opieką odsetek ten wyniósł zaledwie 4 proc. Wyniki badania RESET for Remission zaprezentowano podczas dorocznego spotkania Europejskiego Stowarzyszenia Badań nad Cukrzycą (EASD) w Mediolanie i opublikowano w „The Lancet Regional Health – Americas”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak dieta dostarczająca 800–900 kcal dziennie połączona z regularnymi ćwiczeniami wpłynęła na remisję cukrzycy typu 2 u osób, u których choroba rozwinęła się przed 45. rokiem życia.
- Jakie były wyniki badania RESET for Remission, w którym po 24 tygodniach remisję osiągnęło 54 proc. uczestników interwencji wobec 4 proc. osób objętych standardową opieką.
- Jak zmieniła się masa ciała uczestników oraz dlaczego trening oporowy był ważnym elementem programu mającym pomóc w zachowaniu masy mięśniowej podczas odchudzania.
- Dlaczego remisja cukrzycy typu 2 nie oznacza jej trwałego wyleczenia i dlaczego potrzebne są długoterminowe badania oceniające utrzymanie uzyskanych efektów.
Cukrzyca typu 2 przed 45. rokiem życia ma bardziej agresywny przebieg
Badacze skoncentrowali się na cukrzycy typu 2 o wczesnym początku, określanej jako EOT2D (early-onset type 2 diabetes), czyli chorobie rozwijającej się przed 45. rokiem życia. Ta postać cukrzycy stanowi szczególne wyzwanie kliniczne. Charakteryzuje się szybszym pogarszaniem kontroli glikemii, wcześniejszym występowaniem powikłań oraz niższą oczekiwaną długością życia niż cukrzyca typu 2 rozwijająca się w późniejszym wieku.
Naukowcy postanowili więc sprawdzić, czy połączenie intensywnego ograniczenia kalorii z ustrukturyzowanym treningiem aerobowym i oporowym może doprowadzić do remisji choroby, a jednocześnie pomóc zachować masę mięśniową. Badanie przeprowadzili prof. Kaberi Dasgupta z McGill University w Montrealu oraz prof. Thomas Yates z University of Leicester wraz ze współpracownikami.
Dieta 800–900 kcal i trzy treningi tygodniowo
Randomizowane badanie kliniczne przeprowadzono w trzech ośrodkach w Anglii i Kanadzie. Uczestnikami były osoby w wieku od 18 do 45 lat z cukrzycą typu 2 o wczesnym początku i otyłością, które nie stosowały insulinoterapii. Łącznie zrandomizowano 96 osób – 50 trafiło do grupy interwencyjnej, a 46 do grupy standardowej opieki. Średnia wieku wynosiła 38 lat, natomiast średnie BMI 35,2 kg/m².
Przez pierwszych 12 tygodni uczestnicy grupy interwencyjnej stosowali dietę dostarczającą zaledwie 800–900 kcal dziennie. Pierwsze dwa tygodnie obejmowały całkowite zastąpienie posiłków preparatem Optifast. Następnie dieta została urozmaicona i dopuszczono jeden konwencjonalny posiłek dziennie. Jednocześnie uczestnicy dwa razy w tygodniu wykonywali pod nadzorem ćwiczenia aerobowe i oporowe oraz raz w tygodniu trenowali samodzielnie. Od 13. do 24. tygodnia przeszli na dietę służącą utrzymaniu uzyskanej masy ciała i kontynuowali samodzielne ćwiczenia.
Remisja cukrzycy u 54 proc. uczestników
Po 24 tygodniach remisję cukrzycy typu 2 stwierdzono u 27 z 50 osób, czyli 54 proc. uczestników grupy interwencyjnej. W grupie otrzymującej standardową opiekę kryteria remisji spełniły tylko 2 z 46 osób, czyli 4 proc. Po uwzględnieniu statystycznym różnic osoby poddane interwencji miały 21-krotnie większą szansę na osiągnięcie remisji niż uczestnicy z grupy kontrolnej. Za remisję uznawano stężenie HbA1c poniżej 6,5 proc. (48 mmol/mol) oraz niestosowanie leków obniżających poziom glukozy przez co najmniej 12 tygodni.
Remisja nie oznacza jednak trwałego wyleczenia cukrzycy. Oznacza utrzymywanie parametrów glikemii poniżej progu diagnostycznego bez stosowania leków hipoglikemizujących przez określony czas. U części pacjentów choroba może ponownie się ujawnić, zwłaszcza w przypadku odzyskania utraconej masy ciała.
Uczestnicy stracili średnio 8,4 kg
Efekty interwencji były widoczne również w masie ciała. Średnia masa ciała uczestników grupy interwencyjnej wynosiła na początku 100,7 kg, a po 24 tygodniach 92,3 kg. Oznacza to średnią redukcję o 8,4 kg. W grupie kontrolnej masa ciała spadła w tym samym okresie jedynie o 1,2 kg – ze 103,2 do 102 kg.
Po korekcie statystycznej uczestnicy programu stracili średnio o 7,5 kg więcej niż osoby objęte standardową opieką, w tym o 6,6 kg więcej tkanki tłuszczowej.
Ćwiczenia miały pomóc chronić mięśnie
Istotnym elementem programu RESET for Remission było połączenie ograniczenia kalorii z treningiem oporowym. Podczas szybkiego odchudzania organizm traci bowiem nie tylko tkankę tłuszczową, ale również część beztłuszczowej masy ciała. Autorzy zwracają uwagę, że późniejsze odzyskiwanie kilogramów może w większym stopniu prowadzić do odbudowy tkanki tłuszczowej niż mięśni. W dłuższej perspektywie może to zwiększać ryzyko pogorszenia składu ciała i sarkopenii.
Nasze badanie RESET for Remission skupiało się na mięśniach w fazie intensywnej utraty wagi poprzez trening oporowy, a nasze wyniki wskazują, że szybka utrata masy ciała pozwala na zachowanie beztłuszczowej masy ciała i mięśni. Zachowanie mięśni podczas redukcji masy ciała ukierunkowanej na remisję może mieć istotne implikacje dla długoterminowego zdrowia metabolicznego, sprawności fizycznej i przebiegu choroby. Wymaga to przeprowadzenia badania długoterminowego.
Nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych
W badaniu nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych związanych z osiąganiem remisji. Jednocześnie co najmniej jedno zdarzenie niepożądane wystąpiło u 43 z 50 uczestników grupy interwencyjnej, w porównaniu z 6 z 46 osób w grupie kontrolnej. Były to przede wszystkim przejściowe działania występujące na początku stosowania bardzo niskoenergetycznej diety, m.in. zaparcia, bóle i zawroty głowy oraz zmęczenie.
Warto przy tym podkreślić, że była to intensywna, ustrukturyzowana interwencja prowadzona w ramach badania klinicznego. Uczestnicy odstawiali leki obniżające poziom glukozy oraz – przy braku albuminurii – leki przeciwnadciśnieniowe. Tak restrykcyjnej diety i zmian farmakoterapii nie należy podejmować samodzielnie bez odpowiedniego nadzoru medycznego.
Czy remisję uda się utrzymać przez lata?
Wyniki pokazują, że intensywna interwencja dotycząca stylu życia może doprowadzić do remisji także u stosunkowo młodych osób z cukrzycą typu 2 i otyłością. Jednocześnie badanie obejmowało niewielką grupę 96 osób, a podstawową ocenę przeprowadzono po 24 tygodniach.
Kluczowe pozostaje zatem pytanie o trwałość uzyskanych rezultatów. Autorzy podkreślają, że po programach redukcji masy ciała często dochodzi do częściowego lub całkowitego odzyskania utraconych kilogramów. Potrzebne są więc długoterminowe badania pokazujące, ilu uczestników utrzyma remisję oraz masę ciała w kolejnych latach.
Główne wnioski
- W badaniu RESET for Remission uczestniczyło 96 osób w wieku 18–45 lat z cukrzycą typu 2 o wczesnym początku i otyłością. Po 24 tygodniach remisję osiągnęło 27 z 50 osób w grupie interwencyjnej (54 proc.) wobec 2 z 46 osób w grupie kontrolnej (4 proc.).
- Interwencja obejmowała początkowo dietę dostarczającą 800–900 kcal dziennie oraz ustrukturyzowane ćwiczenia aerobowe i oporowe. Po uwzględnieniu statystycznym różnic uczestnicy programu mieli 21 razy większą szansę na osiągnięcie remisji niż osoby objęte standardową opieką.
- Po 24 tygodniach uczestnicy grupy interwencyjnej stracili średnio 8,4 kg masy ciała. Po korekcie statystycznej redukcja była o 7,5 kg większa niż w grupie kontrolnej, w tym obejmowała o 6,6 kg większą utratę tkanki tłuszczowej.
- Trening oporowy miał pomóc ograniczyć utratę masy mięśniowej podczas intensywnego odchudzania. Autorzy podkreślają jednak, że potrzebne są długoterminowe badania, aby ocenić trwałość remisji, utrzymanie masy ciała i długofalowe korzyści metaboliczne.
Źródło:
- European Association for the Study of Diabetes
