Zmiany w sposobie rozliczania nadwykonań w diagnostyce medycznej wywołały reakcję środowisk pacjenckich. Fundacja Alivia 1 kwietnia 2026 r. rozpoczęła działania interwencyjne wobec nowych regulacji Narodowego Funduszu Zdrowia. Organizacja wskazuje, że mimo formalnych wyłączeń dla części pacjentów onkologicznych, realny dostęp do badań może się pogorszyć.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w rozliczaniu diagnostyki wprowadził NFZ od 2026 r.
- Jak wielu pacjentów onkologicznych pozostaje poza systemem DiLO.
- Jakie działania interwencyjne podjęła Fundacja Alivia i do kogo skierowano pisma.
- Jakie mogą być skutki zmian dla dostępności badań diagnostycznych.
Nowe zasady NFZ obejmują kluczowe badania
Opublikowane przez NFZ zarządzenie zmienia sposób finansowania nadwykonań w obszarze diagnostyki. Dotyczy to badań o podstawowym znaczeniu dla onkologii – tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, kolonoskopii oraz gastroskopii.
Zgodnie z regulacją, nielimitowane finansowanie ma obejmować pacjentów posiadających kartę DiLO. To jednak tylko część chorych.
Jak wskazuje Alivia, problem polega na tym, że znaczna grupa pacjentów nie korzysta z tego trybu. Szacunkowo nawet jedna trzecia osób z nowotworami złośliwymi nie ma wystawionej karty DiLO na etapie diagnostyki. Dodatkowo system nie obejmuje w ten sposób pacjentów już leczonych.
Ponad milion pacjentów poza systemem DiLO
Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów liczba osób żyjących z rozpoznaniem nowotworu przekracza milion. W zdecydowanej większości przypadków ich leczenie i monitorowanie nie odbywa się w ramach ścieżki DiLO.
To oznacza, że w praktyce ograniczenia finansowe mogą dotknąć dużą grupę pacjentów onkologicznych, mimo formalnych wyłączeń zapisanych w zarządzeniu.
Fundacja Alivia wskazuje, że rozbieżność między zapisami regulacji a realnym funkcjonowaniem systemu może przełożyć się na spadek dostępności badań.
Alivia interweniuje nie tylko u ministry zdrowia
1 kwietnia 2026 r. fundacja skierowała oficjalne pisma do trzech osób pełniących kluczowe funkcje w systemie.
Do ministra finansów Andrzeja Domańskiego skierowano pytania dotyczące finansowania systemu oraz odpowiedzialności za sytuację płatnika:
- jaka jest szacowana docelowa wartość dotacji podmiotowej z budżetu państwa do NFZ w 2026 r.
- czy w przypadku wprowadzenia ograniczeń w dostępności świadczeń minister zdecyduje się na podpisanie planu finansowego NFZ na 2026 r.
- z jakiego powodu, mimo obowiązujących przepisów, środki nie są przekazywane do NFZ w wysokości odpowiadającej realnym potrzebom
Do ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy fundacja skierowała pytania dotyczące planowanych działań oszczędnościowych:
- jakie dalsze oszczędności NFZ są przygotowywane lub zostały zaakceptowane przez Ministerstwo Zdrowia
- na czym mają polegać kolejne ograniczenia wydatków i jaki efekt finansowy mają przynieść
- jakie działania podjęto w celu monitorowania wpływu tych decyzji na dostęp pacjentów do świadczeń oraz czy wyniki będą publikowane
Do przewodniczącej sejmowej Komisji Zdrowia Marty Golbik skierowano wniosek o pilne zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Komisji Zdrowia.
Ryzyko wydłużenia kolejek i ograniczenia dostępu
Fundacja zwraca uwagę, że planowane ograniczenia mogą przełożyć się na wydłużenie czasu oczekiwania na badania diagnostyczne. Dotyczy to nie tylko nowych rozpoznań, ale również monitorowania skuteczności leczenia.
W ocenie organizacji skala potencjalnych oszczędności nie odpowiada rzeczywistym problemom finansowym systemu. Jednocześnie istnieje ryzyko wprowadzenia kolejnych ograniczeń w przyszłości.
Jak wskazuje fundacja, problem ma charakter systemowy i dotyczy bezpieczeństwa zdrowotnego milionów pacjentów w Polsce.
Spór kompetencyjny między instytucjami
Alivia zwraca również uwagę na sposób procedowania zgłoszonych postulatów. Apel skierowany do Prezesa Rady Ministrów został przekazany przez Kancelarię Premiera do Ministerstwa Zdrowia, które z kolei przekazało go do NFZ.
Według fundacji taka ścieżka wskazuje na rozproszenie odpowiedzialności i brak jednoznacznej decyzji po stronie administracji publicznej.
Co dalej z diagnostyką onkologiczną?
Fundacja zapowiada dalsze monitorowanie sytuacji oraz kolejne działania. W najbliższym czasie kluczowe będzie to, czy dojdzie do zmian w finansowaniu diagnostyki oraz czy administracja publiczna podejmie decyzje systemowe.
Na dziś pozostaje otwarte pytanie, czy nowe zasady rozliczeń przełożą się na realne ograniczenia w dostępie do badań, czy też zostaną skorygowane na etapie wdrożenia.
Główne wnioski
- Nowe zasady NFZ obejmują kluczowe badania – zmiany dotyczą m.in. TK, MRI, kolonoskopii i gastroskopii oraz sposobu rozliczania nadwykonań.
- Znaczna część pacjentów pozostaje poza systemem DiLO – nawet 1/3 pacjentów na etapie diagnostyki oraz ponad 1 mln osób już z rozpoznaniem nowotworu.
- Fundacja Alivia skierowała 3 pisma do decydentów – do ministra finansów, ministry zdrowia oraz przewodniczącej Komisji Zdrowia.
- Istnieje ryzyko pogorszenia dostępności badań – ograniczenia finansowe mogą przełożyć się na wydłużenie kolejek i utrudnienia w monitorowaniu leczenia.
Źródło:
- https://alivia.org.pl/aktualnosci/diagnostyka-onkologiczna-pod-presja-finansowa/
