W poniedziałek 6 października Komitet Noblowski ogłosił tegorocznych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Wyróżnienie trafiło do Mary E. Brunkow, Freda Ramsdella i Shimona Sakaguchiego „za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej”. Decyzję ogłosił o godzinie 11:30 sekretarz Komitetu Noblowskiego ds. Fizjologii lub Medycyny, Thomas Perlmann. W oświadczeniu podkreślono, że badania nagrodzonych mają charakter przełomowy i otwierają nowe perspektywy w rozwoju medycyny.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Kto otrzymał Nagrodę Nobla z medycyny 2025 i za jakie odkrycie został uhonorowany.
- Na czym polega obwodowa tolerancja immunologiczna i dlaczego jest kluczowa dla funkcjonowania układu odpornościowego.
- Jak odkrycia Mary E. Brunkow, Freda Ramsdella i Shimona Sakaguchiego wpłynęły na rozwój terapii nowotworów, chorób autoimmunologicznych i transplantologii.
- Jak tegoroczny Nobel wpisuje się w historyczne osiągnięcia w dziedzinie fizjologii i medycyny i jakie może mieć znaczenie dla przyszłości badań.
Obwodowa tolerancja immunologiczna – fundament równowagi układu odpornościowego
Nagrodzone odkrycia dotyczyły mechanizmów pozwalających układowi odpornościowemu zachować równowagę i chronić organizm przed autoagresją. Potężny system immunologiczny człowieka wymaga stałej regulacji, aby nie atakować własnych tkanek i narządów.
Laureaci zidentyfikowali kluczowy element tego procesu – regulacyjne limfocyty T (Treg), określane często jako „ochroniarze” układu immunologicznego. Komórki te zapobiegają niszczeniu własnych struktur organizmu przez nadaktywne komórki odpornościowe.
Odkrycia Mary E. Brunkow, Freda Ramsdella i Shimona Sakaguchiego zapoczątkowały rozwój dziedziny obwodowej tolerancji immunologicznej. Mechanizm ten nie tylko pozwala lepiej zrozumieć przyczyny chorób autoimmunologicznych, ale też otwiera drogę do skuteczniejszych terapii nowotworów i poprawy wyników przeszczepień.
BREAKING NEWS
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2025
The 2025 #NobelPrize in Physiology or Medicine has been awarded to Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell and Shimon Sakaguchi “for their discoveries concerning peripheral immune tolerance.” pic.twitter.com/nhjxJSoZEr
Znaczenie odkrycia dla współczesnej medycyny
Badania nagrodzonych naukowców już teraz wpływają na opracowywanie innowacyjnych terapii, które mają potencjał w leczeniu chorób autoimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów, a także w immunoterapii nowotworów i zwiększaniu skuteczności przeszczepów narządów. Kilka z tych koncepcji jest obecnie testowanych w badaniach klinicznych.
Jak podkreślają eksperci, mechanizmy tolerancji obwodowej stanowią fundament dla nowoczesnych strategii terapeutycznych, łączących immunologię z onkologią i transplantologią. To odkrycie nie tylko poszerza wiedzę o fizjologii układu odpornościowego, ale realnie zmienia praktykę kliniczną. Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi nagrodą, w wysokości 11 mln koron szwedzkich, podzielą się po równo.
Laureaci – kim są naukowcy wyróżnieni Nagrodą Nobla 2025
Mary E. Brunkow (USA) urodzona w 1961 roku, jest biologiem molekularnym i immunologiem związanym z Institute for Systems Biology w Seattle. W swoich badaniach współidentyfikowała gen FOXP3, którego mutacje prowadzą do zaburzeń regulacji immunologicznej – odkrycie to stanowiło fundament rozwoju wiedzy o limfocytach T regulacyjnych (Treg).
Fred Ramsdell (USA) urodzony w 1960 roku, to immunolog z doświadczeniem zarówno akademickim, jak i przemysłowym. W 2001 r. wraz z Brunkow odkrył mutację FOXP3 u myszy typu scurfy, a także jej odpowiednik u ludzi cierpiących na zespół IPEX. Jego prace pomogły zrozumieć rolę FOXP3 w różnicowaniu limfocytów T regulacyjnych. Obecnie pełni funkcję dyrektora badawczego w Parker Institute for Cancer Immunotherapy w San Francisco.
Shimon Sakaguchi (Japonia) urodzony w.1951 r. to japoński immunolog i profesor Uniwersytetu w Osace, znany z wczesnego opisu klasy limfocytów regulacyjnych, które spacyfikują nadmierną odpowiedź immunologiczną. Już w 1995 roku zaproponował istnienie „strażników immunologicznych”, a późniejsze jego prace powiązały funkcjonowanie tych komórek z genem FOXP3. Dzięki temu jego badania stworzyły fundament dla dziedziny tolerancji obwodowej.
Nobel z medycyny 2025 w kontekście historycznym
Nagroda Nobla z medycyny jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w świecie nauki. Przyznawana jest co roku od 1901 r. Wśród laureatów znaleźli się również naukowcy polskiego pochodzenia, m.in. Tadeusz Reichstein (1950 r.) za badania nad hormonami kory nadnercza oraz Andrzej Wiktor Schally (1977 r.) za odkrycia dotyczące hormonów podwzgórza.
W ubiegłym roku wyróżniono Victora Ambrosa i Gary’ego Ruvkuna za odkrycie mikroRNA i jego roli w regulacji genów. Z kolei w ostatnich latach nagradzano m.in. Katalin Kariko i Drew Weismanna (szczepionki mRNA), Svante Pääbo (genomy wymarłych człowiekowatych) czy Jamesa P. Allisona i Tasuku Honjo (terapie immunoonkologiczne).
Tegoroczny wybór Komitetu Noblowskiego wpisuje się w ten nurt – nagradza fundamentalne odkrycia dotyczące funkcjonowania układu odpornościowego, które mogą stać się podstawą nowych terapii XXI wieku.
Główne wnioski
- Nagrodę Nobla z medycyny 2025 otrzymali Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej.
- Laureaci zidentyfikowali regulacyjne limfocyty T (Treg), które chronią organizm przed autoagresją układu odpornościowego.
- Odkrycia zapoczątkowały nową dziedzinę badań, prowadząc do rozwoju terapii chorób autoimmunologicznych, nowotworów oraz skuteczniejszych transplantacji.
- Wyniki prac laureatów mają charakter przełomowy i mogą wyznaczyć nowe kierunki rozwoju immunologii klinicznej oraz medycyny spersonalizowanej.
Źródło:
- Nobel Prize, Wikipedia
