Transplantologia staje u progu przełomu, który może zmienić życie tysięcy pacjentów oczekujących na przeszczep. Po raz pierwszy zespół naukowców z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej (UBC) przetestował u człowieka nerkę, której grupa krwi została zmieniona za pomocą enzymów z typu A na uniwersalny typ 0. Test przeprowadzony na pacjencie ze śmiercią mózgową ujawnił zaskakująco dobrą tolerancję układu odpornościowego i daje nadzieję na rozwiązanie największego problemu transplantologii – niedopasowania grup krwi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działają enzymy, które zmieniają grupę krwi narządu z A na 0.
- Dlaczego ta metoda może skrócić czas oczekiwania na przeszczep nerki, zwłaszcza dla osób z grupą 0.
- Jak przebiegał pierwszy test uniwersalnej nerki u człowieka ze śmiercią mózgu.
- Na czym polega przewaga zmiany narządu zamiast tłumienia układu odpornościowego biorcy.
Przełom w medycynie – zmiana grupy krwi w narządzie
Dotychczas pacjenci z grupą krwi 0 byli w najtrudniejszym położeniu – mogli przyjąć wyłącznie narządy z tej samej grupy, a te często trafiały do innych biorców ze względu na ich uniwersalność. W efekcie osoby z grupą 0 czekały na przeszczep nawet o kilka lat dłużej, a wielu z nich umierało, nie doczekawszy dawcy. Badacze z UBC postanowili rozwiązać ten problem u źródła: zamiast modyfikować biorcę, zmodyfikowali organ.
Już w 2019 roku zespół dr. Stephena Withersa i dr. Jayachandrana Kizhakkedathu zidentyfikował dwa enzymy zdolne do usunięcia cukru odpowiedzialnego za oznaczenie grupy A. Jak wyjaśnił dr Kizhakkedathu, „te enzymy są wysoce aktywne, wysoce selektywne i działają w bardzo niskich stężeniach”. Enzymy działają jak molekularne nożyczki – usuwają antygeny z powierzchni naczyń krwionośnych narządu, „odmalowując” go na uniwersalny typ 0.
Pierwszy test u człowieka – biorca ze śmiercią mózgową
Na przełomie 2023 i 2024 roku, za zgodą rodziny, zespół badaczy przeszczepił nerkę zmodyfikowaną enzymatycznie do ciała pacjenta ze śmiercią mózgową. Dzięki temu można było bezpiecznie obserwować reakcję ludzkiego układu odpornościowego na „przegrupowany” organ.
Przez pierwsze dwa dni nerka funkcjonowała prawidłowo, nie wywołując nadostrej reakcji odrzucenia. Trzeciego dnia pojawiły się ponownie niektóre markery grupy krwi, jednak reakcja immunologiczna była łagodna, a uszkodzenia narządu znacznie mniej poważne niż w typowych przypadkach niezgodności.
Po raz pierwszy zaobserwowaliśmy takie zjawisko na modelu ludzkim. Daje nam to nieocenioną wiedzę na temat tego, jak poprawić długoterminowe wyniki – powiedział dr Withers.
Dlaczego to tak ważne?
W Stanach Zjednoczonych na przeszczep nerki czeka blisko 90 tysięcy osób. Każdego dnia umiera 11 pacjentów, którzy nie doczekali organu. Tradycyjne metody pokonywania niezgodności grup krwi opierają się na intensywnym leczeniu biorcy – tłumieniu układu odpornościowego i usuwaniu przeciwciał. Metody te wymagają czasu i są możliwe niemal wyłącznie przy przeszczepach od żywych dawców.
Nowa metoda odwraca logikę – modyfikowany jest organ, nie pacjent. Dzięki temu przeszczepy mogą być przeprowadzane szybciej, bez rozległej immunosupresji, a także z wykorzystaniem narządów od zmarłych dawców, nawet jeśli ich grupa krwi pierwotnie była niezgodna.
Droga do badań klinicznych
Kolejnym krokiem jest uzyskanie zgody organów regulacyjnych na przeprowadzenie pełnych badań klinicznych. Prace nad wdrożeniem enzymów do zastosowań transplantacyjnych będzie kontynuować Avivo Biomedical – spółka spin-off Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej.
W dłuższej perspektywie enzymatyczna technologia może również posłużyć do tworzenia uniwersalnej krwi dawców do transfuzji.
Tak to wygląda, gdy lata badań naukowych w końcu przekładają się na opiekę nad pacjentem – podkreśla dr Withers. – Widząc, jak nasze odkrycia zbliżają się do rzeczywistego wpływu, napędza nas do działania.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Zespół UBC po raz pierwszy przetestował nerkę ze zmienioną grupą krwi (z A na 0) u pacjenta ze śmiercią mózgową.
- Przez dwa dni narząd funkcjonował bez objawów nadostrej reakcji immunologicznej, co wskazuje na możliwą tolerancję.
- Nowa technologia może skrócić czas oczekiwania na przeszczep i zwiększyć liczbę kompatybilnych narządów, szczególnie dla pacjentów z grupą 0.
- Opracowane enzymy działają selektywnie i skutecznie – trwają przygotowania do kolejnych etapów badań klinicznych.
Źródło:
- University of British Columbia
- Nature Biomedical Engineering
