System opieki nad osobami starszymi nadal wymaga zmian, aby sprostać rosnącym potrzebom demograficznym. Rzecznik Praw Obywatelskich po raz kolejny zwrócił uwagę na problemy związane z dostępnością świadczeń geriatrycznych, niedoborem kadr oraz organizacją opieki. W odpowiedzi Ministerstwo Zdrowia przedstawiło szeroki przegląd działań już realizowanych i planowanych, obejmujących m.in. profilaktykę, cyfryzację, opiekę długoterminową oraz rozwój opieki koordynowanej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania Ministerstwo Zdrowia planuje, aby poprawić opiekę nad seniorami i odpowiedzieć na postulaty Rzecznika Praw Obywatelskich,
- W jaki sposób profilaktyka, opieka koordynowana i cyfryzacja mają zwiększyć dostępność świadczeń dla osób starszych,
- Jakie zmiany obejmują opiekę długoterminową, neurologiczną i onkologiczną oraz wsparcie pacjentów z chorobami otępiennymi,
- Jakie znaczenie dla seniorów mają program bezpłatnych leków 65+, bilans „Moje Zdrowie” oraz planowane reformy systemowe.
RPO wskazał najważniejsze problemy opieki geriatrycznej
Rzecznik Praw Obywatelskich od dłuższego czasu zwraca uwagę, że polski system ochrony zdrowia nie nadąża za tempem starzenia się społeczeństwa. W swoich wystąpieniach wskazywał m.in. na potrzebę zwiększenia liczby specjalistów, poprawy dostępu do świadczeń geriatrycznych, rozwoju onkologii geriatrycznej, lepszej edukacji medyków oraz wykorzystania narzędzi cyfrowych w opiece nad seniorami.
W odpowiedzi na kolejne wystąpienie RPO Ministerstwo Zdrowia przedstawiło szczegółowe informacje dotyczące działań podejmowanych w wielu obszarach systemu ochrony zdrowia.
Ministerstwo: opieka nad seniorami nie opiera się wyłącznie na geriatrach
Resort przypomina, że opieka nad osobami starszymi ma charakter wielodyscyplinarny i uczestniczą w niej nie tylko lekarze geriatrzy, ale również specjaliści chorób wewnętrznych oraz przedstawiciele innych zawodów medycznych.
Ministerstwo wskazuje, że liczba specjalistów geriatrii stopniowo rośnie, jednak równie ważne jest wzmacnianie kadr w innych specjalnościach zajmujących się leczeniem pacjentów w podeszłym wieku. Pomóc mają również przygotowane analizy dotyczące rozmieszczenia personelu medycznego, które pozwalają identyfikować regiony z największymi niedoborami.
Resort przypomina także, że procedowana nowelizacja ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje zmiany dotyczące kształcenia podyplomowego, specjalizacji oraz uznawania kwalifikacji zawodowych. Według Ministerstwa rozwiązania te mogą poprawić dostępność personelu medycznego również w opiece nad seniorami.
MZ zapowiada dalszą poprawę dostępności świadczeń
Ministerstwo Zdrowia informuje, że wspólnie z Narodowym Funduszem Zdrowia monitoruje dostępność świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
W odpowiedzi przypomniano, że od 2025 roku zmieniono sposób finansowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej dla pacjentów pierwszorazowych. Resort analizuje także możliwość złagodzenia części wymagań organizacyjnych wobec świadczeniodawców przy zachowaniu jakości leczenia. Działania mają zwiększyć dostępność porad specjalistycznych oraz poprawić diagnostykę i leczenie w AOS.
Ministerstwo zwraca również uwagę, że szpitale mają obowiązek wdrożenia procedury oceny geriatrycznej pacjentów hospitalizowanych, z wyjątkiem oddziałów pediatrycznych, neonatologicznych oraz położniczo-ginekologicznych.
Profilaktyka i opieka koordynowana mają wspierać osoby starsze
W odpowiedzi resort przypomina o realizowanym od 5 maja 2025 r. programie Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej. Osoby po 50. roku życia mogą korzystać z bilansu co trzy lata, a u pacjentów od 60. roku życia, u których występuje ryzyko zaburzeń poznawczych, wykonywana jest ocena funkcji poznawczych z wykorzystaniem skali mini-COG.
Ministerstwo wskazuje również na znaczenie opieki koordynowanej w POZ, która funkcjonuje od 2022 r. i obejmuje m.in. konsultacje specjalistyczne, rozszerzoną diagnostykę, Indywidualny Plan Opieki Medycznej oraz współpracę lekarza POZ ze specjalistami.
Rozwijana jest opieka onkologiczna i neurologiczna dla seniorów
W odpowiedzi do RPO Ministerstwo przypomina o uruchomionym w maju 2025 r. Narodowym Portalu Onkologicznym oraz rozszerzeniu programów badań przesiewowych.
Obecnie z badań przesiewowych w kierunku raka piersi mogą korzystać osoby w wieku od 45 do 74 lat, natomiast program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety do 64. roku życia. Resort zapowiada również dalsze inwestycje realizowane w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej. W 2026 roku planowane są konkursy dotyczące tworzenia stref komfortu dla pacjentów onkologicznych oraz wzmacniania infrastruktury szpitali onkologicznych.
W neurologii rozwijane są natomiast kompleksowe ścieżki opieki nad pacjentami po udarze mózgu oraz projekt Zdrowe serce – Zdrowy mózg. Planowane jest także wprowadzenie koordynatorów opieki neurologicznej.
Choroby otępienne, choroby serca i bezpłatne leki dla seniorów
Ministerstwo przypomina, że pod koniec 2025 r. Rada Ministrów przyjęła pierwszy w Polsce Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych do 2030 roku. Dokument zakłada rozwój diagnostyki, poprawę opieki nad pacjentami oraz wsparcie ich opiekunów.
Jednocześnie kontynuowane są działania wynikające z Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032, a od 2025 r. funkcjonuje również Krajowa Sieć Kardiologiczna, której celem jest zapewnienie ciągłości opieki nad pacjentami z chorobami układu krążenia.
Resort przypomina również o programie bezpłatnych leków dla osób 65+ (obniżono wiek z 75 lat). Od 1 kwietnia 2026 r. wykaz obejmuje 3 689 pozycji, czyli ponad 94% wszystkich refundowanych leków dostępnych w aptekach. W 2025 r. NFZ przeznaczył na refundację leków dla seniorów ponad 9 mld zł, natomiast w pierwszych czterech miesiącach 2026 r. wydatki wyniosły blisko 1,2 mld zł.
Od początku funkcjonowania programu do kwietnia 2026 r. skorzystało z niego ponad 9,4 mln osób.
Reforma opieki długoterminowej i cyfryzacja systemu
Znaczną część odpowiedzi Ministerstwo poświęciło reformie opieki długoterminowej realizowanej w ramach Krajowego Planu Odbudowy.
Resort informuje, że trwają prace nad rozwiązaniami dotyczącymi definicji opieki długoterminowej, opiekuna nieformalnego, standardów jakości oraz koordynacji systemu. Jednym z elementów reformy ma być projekt ustawy o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej, przewidujący m.in. wprowadzenie koordynatorów na poziomie powiatów, rozwój opieki środowiskowej oraz poprawę monitorowania jakości usług.
Ministerstwo przypomina również o rozwoju narzędzi cyfrowych. Wskazuje m.in. na projekt DOM realizowany przez Centrum e-Zdrowia, rozwiązania telemedyczne wypracowane w projekcie PDP1, funkcjonalności Internetowego Konta Pacjenta i aplikacji mojeIKP oraz projekt Dostępność Plus dla AOS, którego celem jest zwiększenie dostępności ambulatoryjnej opieki specjalistycznej dla osób starszych i pacjentów ze szczególnymi potrzebami.
Resort wskazuje również, że w 2026 r. w ramach Narodowego Programu Zdrowia ogłoszono konkursy dotyczące profilaktyki sarkopenii, dostosowania mieszkań do potrzeb osób z zaburzeniami poznawczymi oraz przygotowania materiałów dla nieformalnych opiekunów osób z chorobami otępiennymi.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało na postulaty Rzecznika Praw Obywatelskich, przedstawiając działania dotyczące rozwoju geriatrii, profilaktyki, opieki koordynowanej, cyfryzacji oraz reformy opieki długoterminowej.
- Resort rozwija program „Moje Zdrowie”, opiekę koordynowaną w POZ oraz wdraża rozwiązania wspierające diagnostykę chorób otępiennych, opiekę neurologiczną i onkologiczną dla seniorów.
- Od 1 kwietnia 2026 r. wykaz bezpłatnych leków dla osób 65+ obejmuje 3 689 pozycji, a z programu od początku jego funkcjonowania skorzystało już ponad 9,4 mln osób.
- W ramach reformy finansowanej z Krajowego Planu Odbudowy planowane są m.in. wprowadzenie koordynatorów opieki długoterminowej, rozwój opieki środowiskowej oraz dalsza cyfryzacja systemu ochrony zdrowia.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-problemy-opieka-geriatryczna-mz-kolejne-odpowiedz
