Starzenie się społeczeństwa niesie za sobą nowe wyzwania dla systemu ochrony zdrowia – zwłaszcza w onkologii, gdzie wiek pacjenta ma istotny wpływ na przebieg i skuteczność terapii. W odpowiedzi na rosnącą liczbę diagnoz raka piersi u kobiet powyżej 75. roku życia, Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie utworzył pierwszy w Polsce Pododdział Onkologii Geriatrycznej. Wraz z nim uruchomiono innowacyjny program ONKOger, który zmienia podejście do leczenia seniorek, łącząc wiedzę onkologiczną z geriatryczną i stawiając na spersonalizowaną, interdyscyplinarną opiekę.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są cele i założenia pierwszego w Polsce Pododdziału Onkologii Geriatrycznej w NIO w Warszawie
- Na czym polega projekt ONKOger i w jaki sposób zmienia podejście do leczenia seniorek z rakiem piersi
- Jak wygląda ścieżka diagnostyczno-terapeutyczna pacjentek 75+ w nowym modelu opieki
- Jakie konkretne efekty przynosi indywidualizacja leczenia onkologicznego u osób starszych
Z myślą o pacjentkach 75+ z rakiem piersi
W odpowiedzi na rosnące potrzeby zdrowotne starzejącego się społeczeństwa, w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym (NIO-PIB) w Warszawie powstał pierwszy w Polsce Pododdział Onkologii Geriatrycznej. Jednostka ta, działająca w ramach Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej, ma na celu opracowanie oraz wdrożenie zintegrowanego modelu opieki onkologicznej nad seniorkami z rozpoznaniem raka piersi.
To innowacyjne podejście odpowiada na realne potrzeby pacjentek powyżej 75. roku życia, które często są obciążone chorobami współistniejącymi, mają ograniczoną rezerwę fizjologiczną i zwiększoną wrażliwość na działania niepożądane intensywnej terapii przeciwnowotworowej.
Nowy standard onkologii geriatrycznej
Jak podkreśla dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor NIO-PIB:
Pacjentki w tej grupie wiekowej często borykają się z wieloma schorzeniami jednocześnie, są bardziej wrażliwe na intensywne leczenie i mają ograniczoną zdolność organizmu do regeneracji oraz radzenia sobie z obciążeniami terapii. Ponadto wiele z nich pozostaje bez stałej opieki najbliższych, co również negatywnie wpływa na jakość leczenia. Tworząc Pododdział wychodzimy więc naprzeciw realnym potrzebom chorych.
Z myślą o tej populacji, w Instytucie zainicjowano również nowatorski projekt ONKOger, którego celem jest stworzenie interdyscyplinarnego modelu leczenia, uwzględniającego nie tylko aspekt onkologiczny, ale również geriatryczny i społeczny.
ONKOger – przełom w opiece onkologicznej nad seniorkami
ONKOger to pierwszy w Polsce program kompleksowej opieki onkologiczno-geriatrycznej dla kobiet powyżej 75. roku życia z rozpoznaniem raka piersi. Pilotaż, realizowany od września 2024 do stycznia 2025, objął 95 pacjentek, z których aż 20% miało więcej niż 85 lat.
Jak wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Zbigniew Nowecki, kierownik Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej, jeden z inicjatorów projektu:
Odpowiedzią na rosnące potrzeby pacjentów onkologicznych w podeszłym wieku jest rozwój onkogeriatrii – nowej, dynamicznie rozwijającej się dziedziny medycyny, która łączy doświadczenia onkologii z wiedzą geriatryczną. Jej nadrzędnym celem jest zapewnienie starszym osobom leczenia nie tylko skutecznego, ale również bezpiecznego, dostosowanego do ich stanu zdrowia, codziennego funkcjonowania i indywidualnych możliwości.
Ocena funkcjonalna – fundament decyzji terapeutycznej
Kluczowym elementem ONKOger jest przeprowadzenie kompleksowej oceny geriatrycznej, która obejmuje m.in. sprawność fizyczną, funkcjonowanie w życiu codziennym, pamięć, choroby współistniejące oraz poziom wsparcia społecznego.
Jak wyjaśnia dr n. med. Aleksandra Konieczna, onkolożka kliniczna i koordynatorka Pododdziału:
W ramach ONKOger każda pacjentka poddawana jest kompleksowej ocenie geriatrycznej, uwzględniającej nie tylko choroby towarzyszące, ale także sprawność fizyczną, funkcjonowanie w codziennym życiu, pamięć czy poziom wsparcia społecznego. Na podstawie tej oceny możliwe jest przypisanie pacjentki do jednej z trzech grup: mogących być bezpiecznie leczonymi zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, wymagających drobnych modyfikacji terapii (np. jej złagodzenia), bądź wymagających istotnej zmiany planu leczenia ze względu na wysokie ryzyko powikłań.
Do oceny wykorzystywana jest m.in. skala VES-13, czyli standaryzowany test przesiewowy identyfikujący osoby starsze z podwyższonym ryzykiem pogorszenia stanu zdrowia i sprawności. Uzupełnieniem jest autorski kwestionariusz funkcjonalny opracowany przez geriatrę, dostosowany do specyfiki leczenia onkologicznego.
Zespół specjalistów i realne efekty kliniczne
Po przeprowadzeniu oceny, decyzje terapeutyczne podejmuje zespół interdyscyplinarny, w którego skład wchodzą m.in. onkolog kliniczny, chirurg onkologiczny, geriatra, kardiolog, psycholog i pielęgniarka. Dzięki tej współpracy, możliwe jest dostosowanie terapii do potrzeb konkretnej pacjentki – z poszanowaniem jej możliwości fizycznych i psychicznych.
Jak zaznacza dr n. med. Katarzyna Broczek, ekspertka geriatrii:
Dzięki temu, ograniczyliśmy liczbę powikłań i hospitalizacji, a pacjentki znacznie lepiej znosiły terapię.
To efekt modyfikacji planu leczenia u połowy pacjentek po ocenie geriatrycznej.
W stronę systemowych zmian w onkologii senioralnej
Działania prowadzone w ramach Pododdziału Onkologii Geriatrycznej są systematycznie monitorowane i rozwijane. Po zakończeniu pilotażu projekt ONKOger został trwale włączony do praktyki klinicznej NIO. Do końca kwietnia 2026 r. opieką objętych ma być kilkaset pacjentek w wieku 75+.
Model ten, zyskując uznanie środowiska naukowego i pacjenckiego, jest już analizowany jako potencjalna podstawa do stworzenia ogólnopolskich wytycznych dotyczących opieki onkologicznej nad osobami starszymi. Ekspertki zaangażowane w projekt zostały zaproszone m.in. do udziału w debatach w Sejmie RP, pracach grupy roboczej Krajowej Sieci Onkologicznej oraz warsztatach Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ESMO).
Nowoczesna onkologia to taka, która realnie odpowiada na potrzeby pacjentów – niezależnie od wieku, stanu zdrowia czy sytuacji życiowej. Wierzymy, że ONKOger to dopiero początek zmian, które uczynią leczenie bardziej bezpiecznym, skutecznym i empatycznym – podsumowuje dr Konieczna.
Główne wnioski
- W Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie powstał pierwszy w Polsce Pododdział Onkologii Geriatrycznej, dedykowany pacjentkom powyżej 75. roku życia z rozpoznaniem raka piersi.
- Projekt ONKOger, realizowany pilotażowo w latach 2024–2025, objął 95 pacjentek, z których 20% miało więcej niż 85 lat. Po ocenie geriatrycznej aż u połowy zmodyfikowano plan leczenia.
- Model opieki zakłada interdyscyplinarne podejście, oparte na kompleksowej ocenie geriatrycznej i współpracy zespołu specjalistów (onkolog, geriatra, chirurg, kardiolog, pielęgniarka).
- Indywidualizacja terapii przyniosła mierzalne korzyści – mniej powikłań, lepsza tolerancja leczenia i wyższy komfort pacjentek, co stanowi wzór dla przyszłych standardów krajowych.
Źródło:
- Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy
