Ochrona przeciwsłoneczna nie powinna kończyć się wraz z latem. Promieniowanie ultrafioletowe dociera do skóry przez cały rok, również w pochmurne dni, przyczyniając się do jej uszkodzeń, przedwczesnego starzenia oraz rozwoju nowotworów skóry. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) przypomina, że skuteczna fotoprotekcja powinna łączyć odpowiedni krem z filtrem z odzieżą ochronną, okularami przeciwsłonecznymi i ograniczaniem ekspozycji na słońce
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego ochrona przeciwsłoneczna jest potrzebna przez cały rok, również jesienią, zimą i w pochmurne dni, kiedy promieniowanie UV nadal dociera do skóry.
- Jak promieniowanie UVA i UVB wpływa na ryzyko nowotworów skóry oraz przedwczesne starzenie się skóry i dlaczego FDA zaleca filtry o szerokim spektrum działania.
- Jak prawidłowo stosować krem z filtrem przeciwsłonecznym, ile preparatu nakładać oraz dlaczego aplikację należy powtarzać co najmniej co dwie godziny.
- Jakie są dodatkowe sposoby ochrony skóry i oczu przed promieniowaniem UV, w tym odpowiednią odzież, korzystanie z cienia oraz okulary przeciwsłoneczne UV400.
Promieniowanie UV działa na skórę przez cały rok
Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest niewidzialnym składnikiem promieniowania słonecznego, który może uszkadzać skórę i oczy. Ekspozycja nie ogranicza się do gorących, bezchmurnych dni. Według FDA nawet przy zachmurzonym niebie do 80 proc. promieniowania UV może przenikać przez chmury. Dlatego ochrona skóry ma znaczenie niezależnie od pory roku i temperatury. Dodatkową ekspozycję może powodować odbijanie promieniowania od powierzchni takich jak woda, piasek czy śnieg.
Konsekwencjami nadmiernej ekspozycji są nie tylko oparzenia słoneczne. Promieniowanie UV przyczynia się również do fotostarzenia skóry, którego objawami mogą być zmarszczki, przebarwienia i zmiany struktury skóry. Jednocześnie zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów skóry. Co istotne, również opalenizna jest reakcją organizmu na promieniowanie UV. Zwiększona produkcja barwnika stanowi mechanizm obronny skóry, ale zapewniana w ten sposób ochrona jest niewystarczająca, aby zabezpieczyć ją przed dalszym uszkodzeniem.
UVA i UVB – dlaczego potrzebny jest filtr o szerokim spektrum działania?
Nie każdy produkt przeciwsłoneczny zapewnia taki sam zakres ochrony. FDA zwraca szczególną uwagę na preparaty oznaczone jako „broad spectrum”, czyli o szerokim spektrum działania. Chronią one zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB. Promieniowanie UVB jest silnie związane z powstawaniem oparzeń słonecznych i odgrywa istotną rolę w rozwoju nowotworów skóry. UVA przenika natomiast głębiej i ma duże znaczenie dla procesów fotostarzenia, a także uszkodzeń zwiększających ryzyko nowotworowe.
FDA zaleca stosowanie preparatów o szerokim spektrum działania i SPF co najmniej 15. Produkty niespełniające odpowiednich kryteriów ochrony przed UVA i UVB lub mające SPF poniżej 15 mogą chronić przed oparzeniami, ale nie spełniają wymogów pozwalających deklarować zmniejszenie ryzyka przedwczesnego starzenia skóry i raka skóry związanego z ekspozycją słoneczną.
Jak prawidłowo stosować krem z filtrem przeciwsłonecznym?
Sama obecność wysokiego SPF na opakowaniu nie wystarcza. Znaczenie ma również ilość zastosowanego produktu, dokładność aplikacji oraz jej regularne powtarzanie. FDA zaleca nakładanie preparatu obficie na całą odsłoniętą skórę, ze szczególnym uwzględnieniem nosa, uszu, szyi, dłoni, stóp i ust. Dorosły lub dziecko o przeciętnej budowie ciała potrzebuje około jednej uncji preparatu, czyli około 30 ml, aby równomiernie pokryć całe ciało.
Aplikację należy powtarzać co najmniej co dwie godziny, a częściej podczas pływania lub intensywnego pocenia się. Osoby z niewielką ilością włosów powinny chronić także skórę głowy – filtrem lub nakryciem głowy. Żaden krem przeciwsłoneczny nie blokuje całkowicie promieniowania UV. Dlatego preparat z filtrem powinien być jednym z elementów szerszej strategii fotoprotekcji. W przypadku dzieci poniżej 6. miesiąca życia przed zastosowaniem preparatu przeciwsłonecznego FDA zaleca konsultację z lekarzem.
Krem z filtrem to nie wszystko. Jak skuteczniej chronić skórę?
Oprócz regularnego stosowania filtrów FDA zaleca ograniczenie bezpośredniej ekspozycji na słońce, szczególnie między godziną 10:00 a 14:00, gdy promieniowanie jest najsilniejsze. Ważną rolę odgrywa odpowiednia odzież – koszule z długimi rękawami, długie spodnie oraz kapelusze z szerokim rondem. W miarę możliwości warto również wybierać miejsca zacienione.
Ochrona jest potrzebna niezależnie od koloru skóry. Chociaż indywidualna podatność na oparzenia i uszkodzenia słoneczne jest różna, promieniowanie UV może wpływać na skórę każdego fototypu. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby o jasnej skórze, jasnych lub rudych włosach, z przebytym nowotworem skóry albo rodzinnym występowaniem takich nowotworów. Niektóre leki mogą dodatkowo zwiększać wrażliwość na promieniowanie słoneczne.
Co naprawdę oznacza „wodoodporny” filtr?
FDA podkreśla, że żaden preparat przeciwsłoneczny nie jest całkowicie wodoodporny. Etykieta może natomiast wskazywać, że produkt zachowuje deklarowaną ochronę podczas pływania lub pocenia się przez 40 albo 80 minut. Producenci nie mogą deklarować, że preparat zapewnia ochronę przez okres dłuższy niż dwie godziny bez konieczności ponownej aplikacji.
Warto również kontrolować datę ważności. Jeżeli preparat nie ma podanej daty, FDA zaleca wyrzucenie go po trzech latach od zakupu. Szczególnej ostrożności wymagają filtry w sprayu zawierające alkohol, ponieważ mogą być łatwopalne. Nie powinny być stosowane w pobliżu otwartego ognia.
Okulary przeciwsłoneczne chronią oczy przed UV
Promieniowanie UV oddziałuje nie tylko na skórę. Ekspozycja może również zwiększać ryzyko uszkodzeń oczu, dlatego elementem całorocznej ochrony powinny być odpowiednie okulary przeciwsłoneczne. FDA rekomenduje wybieranie modeli oznaczonych jako UV400 lub zapewniających „100% ochrony UV”. Takie okulary blokują ponad 99 proc. promieniowania UVA i UVB.
Ciemniejsza soczewka nie oznacza automatycznie lepszej ochrony. Jeżeli szkła są mocno przyciemnione, ale nie posiadają odpowiedniego filtra UV, rozszerzenie źrenicy może wręcz zwiększać ilość szkodliwego promieniowania docierającego do wnętrza oka. Odpowiednie okulary powinny nosić również dzieci. Dodatkową ochronę zapewniają większe oprawki oraz kapelusz z szerokim rondem.
Ochrona przeciwsłoneczna powinna być całorocznym nawykiem
Fotoprotekcja jest elementem profilaktyki zarówno nowotworów skóry, jak i zmian związanych z jej przedwczesnym starzeniem. Nie powinna być traktowana wyłącznie jako ochrona przed wakacyjnym oparzeniem słonecznym. Najskuteczniejsze podejście łączy kilka metod: stosowanie preparatów o szerokim spektrum działania, regularną reaplikację, odpowiednią odzież, okulary z filtrem UV, korzystanie z cienia oraz ograniczanie intensywnej ekspozycji na słońce.
Istotne jest również pamiętanie, że zachmurzenie czy niska temperatura nie oznaczają braku ekspozycji na promieniowanie UV. Z tego względu ochrona skóry i oczu powinna pozostawać elementem profilaktyki zdrowotnej przez cały rok.
Główne wnioski
- Promieniowanie UV oddziałuje na skórę przez cały rok i może prowadzić do oparzeń, fotostarzenia, uszkodzeń oczu oraz zwiększać ryzyko nowotworów skóry. Według FDA nawet w pochmurny dzień przez chmury może przenikać do 80 proc. promieniowania UV.
- FDA zaleca regularne stosowanie filtrów przeciwsłonecznych o szerokim spektrum działania i SPF co najmniej 15, chroniących zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB.
- Krem z filtrem należy nakładać obficie na odsłoniętą skórę i ponawiać aplikację co najmniej co dwie godziny, a częściej podczas pływania lub intensywnego pocenia się. Żaden preparat nie zapewnia całkowitej ochrony przed UV.
- Skuteczna fotoprotekcja powinna łączyć kilka metod: filtry przeciwsłoneczne, odzież ochronną, kapelusz, przebywanie w cieniu oraz okulary oznaczone UV400 lub „100% ochrony UV”.
Źródło:
- U.S. Food and Drug Administration
