Opalanie na świeżym powietrzu nadal pozostaje powszechnym zachowaniem, mimo rosnącej wiedzy na temat szkodliwego wpływu promieniowania ultrafioletowego na zdrowie. Najnowsze badanie opublikowane na łamach JAMA Dermatology pokazuje, że niemal jedna trzecia kobiet oraz ponad jedna czwarta mężczyzn świadomie eksponuje skórę na słońce w celu uzyskania opalenizny. Naukowcy wskazują, że skłonność do opalania zależy od wielu czynników, m.in. wieku, płci, pochodzenia etnicznego, stylu życia czy spożycia alkoholu. Wyniki mają istotne znaczenie dla działań z zakresu profilaktyki raka skóry.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dowiesz się, jak często dorośli celowo opalają się na świeżym powietrzu i które grupy robią to najczęściej.
- Poznasz, jakie czynniki – wiek, płeć, pochodzenie etniczne, aktywność fizyczna czy spożycie alkoholu – wpływają na skłonność do opalania.
- Zrozumiesz, dlaczego celowe opalanie zwiększa ryzyko rozwoju raka skóry i jakie są konsekwencje nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV.
- Dowiesz się, dlaczego autorzy badania apelują o skuteczniejsze działania profilaktyczne i do kogo powinny być one przede wszystkim kierowane.
Celowe opalanie nadal bardzo popularne
Badanie przeprowadził zespół kierowany przez Dawn M. Holman, MPH z amerykańskiego Centers for Disease Control and Prevention (CDC) w Atlancie. Analiza objęła 31 615 dorosłych Amerykanów, którzy uczestniczyli w National Health Interview Survey 2024. Celem badania było określenie, jak często dorośli celowo opalają się na świeżym powietrzu oraz jakie czynniki wpływają na takie zachowania. Wyniki pokazały, że:
- 30,2% kobiet deklarowało celowe opalanie się na słońcu,
- 26,6% mężczyzn również świadomie korzystało z opalania na świeżym powietrzu.
Oznacza to, że odpowiednio niemal jedna na trzy kobiety oraz jeden na czterech mężczyzn regularnie wystawia skórę na działanie promieniowania UV z zamiarem uzyskania opalenizny.
Najczęściej opalają się młode osoby
Największą skłonność do opalania zaobserwowano u osób młodych. Wśród kobiet najwyższy odsetek odnotowano w grupie 18–29 lat, gdzie aż 48,1% respondentek deklarowało celowe opalanie się. Oznacza to, że niemal co druga młoda kobieta świadomie korzysta z ekspozycji na słońce.
Wśród mężczyzn w tym samym wieku odsetek wyniósł 29,9%, co również stanowi najwyższy wynik spośród wszystkich analizowanych grup wiekowych. Wraz z wiekiem częstość celowego opalania malała, co może wynikać zarówno z większej świadomości zdrowotnej, jak i zmian stylu życia.
Pochodzenie etniczne i wrażliwość na słońce mają znaczenie
Badacze wykazali, że zachowania związane z opalaniem różniły się również w zależności od pochodzenia etnicznego. Najwyższą częstość celowego opalania odnotowano u osób określanych jako biali niebędący Latynosami:
- 41,3% kobiet,
- 30,5% mężczyzn.
Interesujące różnice zaobserwowano także w odniesieniu do wrażliwości skóry na promieniowanie słoneczne. Wśród kobiet częściej opalały się osoby, które deklarowały brak wrażliwości na słońce (38,3%). Natomiast u mężczyzn wyższy odsetek dotyczył osób wrażliwych na promieniowanie UV (28,7%).
Aktywność fizyczna i alkohol zwiększają skłonność do opalania
Analiza wykazała również wyraźny związek między stylem życia, a chęcią uzyskania opalenizny. Najczęściej opalały się osoby spełniające zalecenia dotyczące zarówno aktywności aerobowej, jak i treningu siłowego:
- 39,5% kobiet,
- 32,2% mężczyzn.
Naukowcy zauważyli także zależność pomiędzy opalaniem, a spożywaniem alkoholu. W grupie kobiet nadużywających alkoholu lub deklarujących epizody intensywnego picia odsetek celowego opalania wyniósł aż 47,2%, natomiast u mężczyzn 31,2%.
Autorzy badania nie oceniali przyczyn tego związku, jednak wcześniejsze publikacje sugerują, że zachowania prozdrowotne i ryzykowne często współwystępują w określonych grupach społecznych i wiekowych.
Wykształcenie, masa ciała i stan cywilny również wpływają na wyniki
W badaniu zauważono także inne zależności. Wśród kobiet częściej opalały się osoby:
- z wyższym wykształceniem (37,5%),
- z prawidłową masą ciała (38,7%).
Z kolei u mężczyzn większą częstość celowego opalania odnotowano u osób pozostających w związkach małżeńskich lub partnerskich (25,8%). Pokazuje to, że decyzje dotyczące ekspozycji na słońce są związane nie tylko z wiekiem, ale również z szeregiem czynników społecznych i behawioralnych.
Dlaczego celowe opalanie zwiększa ryzyko raka skóry?
Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest jednym z najlepiej poznanych czynników ryzyka rozwoju nowotworów skóry. Nadmierna ekspozycja prowadzi do uszkodzeń materiału genetycznego komórek skóry, przyspiesza proces starzenia oraz zwiększa ryzyko wystąpienia:
- czerniaka,
- raka podstawnokomórkowego,
- raka kolczystokomórkowego.
Eksperci od lat podkreślają, że nie istnieje bezpieczna opalenizna uzyskana w wyniku działania promieniowania UV. Każde celowe opalanie oznacza ekspozycję skóry na uszkadzające promieniowanie. Dlatego podstawą profilaktyki pozostaje stosowanie kremów z filtrem SPF, noszenie odzieży ochronnej, unikanie słońca w godzinach największego nasłonecznienia oraz regularna kontrola znamion skórnych.
Eksperci apelują o skuteczniejszą profilaktykę
Autorzy publikacji podkreślają, że uzyskane wyniki wskazują na konieczność lepszego dopasowania działań edukacyjnych do grup najbardziej narażonych.
Te odkrycia potwierdzają potrzebę zajęcia się kwestią celowego opalania na świeżym powietrzu w kontekście profilaktyki raka skóry – piszą autorzy. Zróżnicowanie czynników demograficznych i behawioralnych wskazuje na potrzebę dalszych badań i interwencji.
Zdaniem badaczy szczególnie ważne jest kierowanie działań profilaktycznych do młodych dorosłych, którzy najczęściej świadomie korzystają z opalania.
Główne wnioski
- Celowe opalanie na świeżym powietrzu deklaruje 30,2% kobiet i 26,6% mężczyzn, wynika z badania obejmującego 31 615 dorosłych Amerykanów, opublikowanego w „JAMA Dermatology”.
- Najczęściej opalają się osoby w wieku 18–29 lat – w tej grupie odsetek wynosi 48,1% wśród kobiet i 29,9% wśród mężczyzn, a wyższa częstość występuje również u osób aktywnych fizycznie i nadużywających alkoholu.
- Na skłonność do opalania wpływają czynniki demograficzne i behawioralne, m.in. rasa i pochodzenie etniczne, wrażliwość na słońce, poziom aktywności fizycznej, wykształcenie oraz spożycie alkoholu.
- Autorzy badania podkreślają potrzebę wzmocnienia profilaktyki raka skóry, wskazując, że lepiej ukierunkowane działania edukacyjne mogą ograniczyć celową ekspozycję na promieniowanie UV w grupach najwyższego ryzyka.
Źródło:
- https://jamanetwork.com/journals/jamadermatology/article-abstract/2851879
