Telefon do przyjaciela, rozmowa z sąsiadem czy spotkanie z bliskimi mogą mieć większe znaczenie dla zdrowia, niż mogłoby się wydawać. Naukowcy z University of California, Irvine zbadają, jak codzienne zmiany w poczuciu więzi społecznej wiążą się w długiej perspektywie z funkcjonowaniem poznawczym i fizycznym. Analiza obejmie dane ponad 2900 osób obserwowanych nawet przez blisko 20 lat.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego codzienne kontakty społeczne mogą mieć znaczenie dla zdrowia fizycznego i funkcji poznawczych w dłuższej perspektywie.
- Jakie są założenia badania obejmującego ponad 2900 osób w wieku od 24 do 97 lat, którego dane sięgają niemal 20 lat.
- Jak naukowcy chcą powiązać regularność kontaktów społecznych z kortyzolem, stanem zapalnym, ekspresją genów i wiekiem biologicznym.
- Dlaczego znaczenie więzi społecznych może rosnąć wraz z wiekiem i jakie może to mieć znaczenie dla profilaktyki zdrowotnej.
Kontakty społeczne jako codzienne zachowanie prozdrowotne
Znaczenie relacji społecznych dla zdrowia jest przedmiotem badań od dziesięcioleci. Susan Charles, psycholog z University of California, Irvine, zwraca jednak uwagę na aspekt, który dotychczas był analizowany w ograniczonym stopniu: codzienną zmienność kontaktów i poczucia więzi z innymi ludźmi.
Człowiek może jednego dnia czuć się silnie związany z rodziną, przyjaciółmi czy społecznością, a kolejnego doświadczać samotności. Zdaniem badaczki właśnie takie krótkoterminowe wahania mogą pomóc wyjaśnić, w jaki sposób relacje społeczne wpływają na organizm przez kolejne lata.
Charles otrzymała grant w wysokości 2 550 958 dolarów od National Institute on Aging na realizację projektu „Powiązanie codziennej dynamiki kontaktów społecznych z funkcjonowaniem fizycznym i poznawczym”.
Dlaczego zwykła rozmowa może mieć znaczenie dla zdrowia?
Codzienne kontakty społeczne mogą oddziaływać na kilka obszarów jednocześnie. Rozmowa czy wspólnie spędzony czas mogą zmniejszać napięcie i poprawiać samopoczucie. Wyjście z domu na spotkanie oznacza również aktywność fizyczną, natomiast sama rozmowa angażuje pamięć, uwagę i inne procesy poznawcze.
Codzienne decyzje o tym, żeby zadzwonić do przyjaciela lub pójść na spotkanie towarzyskie, nawet gdy jest się zmęczonym po długim dniu w pracy, mogą nie wydawać się decyzjami dotyczącymi zdrowia – mówi Charles – ale takie chwile spędzone w towarzystwie wpływają na dobre samopoczucie.
Badaczka zakłada, że pozornie niewielkie doświadczenia mogą kumulować się w czasie, tworząc swego rodzaju efekt domina i wpływając na długoterminowe zdrowie.
Stałe, pozytywne więzi społeczne poprawiają zdrowie i mają wpływ na wiele aspektów zdrowotnych, od objawów fizycznych po ekspresję genów – dodaje Charles.
Ponad 2900 osób i niemal 20 lat obserwacji
Podstawą projektu będą dane z amerykańskiego badania longitudinalnego Midlife in the United States (MIDUS). Naukowcy wykorzystają dwa zbiory danych z codziennych dzienników obejmujące okres sięgający prawie 20 lat. W jednym uczestnicy brali udział w wieczornych wywiadach telefonicznych przez tydzień w trzech falach: w 2002, 2014 i 2023 roku. Drugi obejmuje dwie fale rozpoczynające się w 2012 i 2023 roku. Łącznie dostępne są informacje dotyczące ponad 2900 dorosłych w wieku od 24 do 97 lat.
Zakres danych jest szeroki. Oprócz informacji dotyczących codziennego życia społecznego uczestnicy wypełniali ankiety i przechodzili testy funkcji poznawczych. Część z nich uczestniczyła również w badaniach medycznych obejmujących próbki krwi i moczu, ocenę sprawności fizycznej oraz oznaczanie biomarkerów.
Naukowcy sprawdzą kortyzol, stan zapalny i wiek biologiczny
Jednym z najważniejszych elementów projektu będzie poszukiwanie biologicznych mechanizmów mogących łączyć kontakty społeczne ze zdrowiem. Zespół przeanalizuje m.in. kortyzol, którego przewlekle podwyższony poziom jest wiązany z niekorzystnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Badacze przyjrzą się również markerom zapalnym, profilom ekspresji genów oraz biomarkerom przyspieszenia wieku biologicznego.
Zbadamy biomarkery powiązane z gorszym stanem zdrowia – przewlekle wysoki stan zapalny, wysoki poziom kortyzolu oraz ekspresję genów związaną ze stanem zapalnym i ładunkiem wirusowym – i sprawdzimy, jak te biomarkery wiążą się z poziomem i regularnością codziennych kontaktów społecznych – wyjaśnia Charles.
Szczególne znaczenie może mieć przewlekły stan zapalny nasilający się wraz z wiekiem. Jest on wiązany m.in. z chorobami układu krążenia, cukrzycą, zapaleniem stawów i niektórymi postaciami demencji.
Czy kontakty społeczne chronią funkcje poznawcze?
Projekt ma również odpowiedzieć na pytanie, czy częstotliwość i regularność kontaktów społecznych są związane ze sprawnością poznawczą w kolejnych latach życia. Interakcje z innymi wymagają bowiem ciągłego angażowania mózgu – słuchania, przetwarzania informacji, przypominania sobie faktów, formułowania odpowiedzi i reagowania na emocje rozmówcy. Naukowcy będą mogli porównać te codzienne doświadczenia z wynikami testów poznawczych wykonywanych przez uczestników MIDUS.
Jednocześnie sam projekt nie dowodzi jeszcze, że zwiększenie liczby kontaktów społecznych bezpośrednio zapobiega pogorszeniu funkcji poznawczych. Jego wartość polega przede wszystkim na możliwości prześledzenia zależności między codziennym życiem społecznym a późniejszym funkcjonowaniem organizmu.
Znaczenie relacji może rosnąć wraz z wiekiem
Szeroki przedział wieku uczestników pozwoli naukowcom sprawdzić, czy wpływ więzi społecznych zmienia się wraz ze starzeniem.
Z prawie 100 lat badań wiemy, że więzi społeczne są niezwykle ważne dla osób w każdym wieku – mówi. W tym badaniu jesteśmy szczególnie zainteresowani tym, jak wzorce więzi społecznych zmieniają się z biegiem czasu w późniejszym życiu oraz jak więzi społeczne mogą się różnić pod względem związku ze zdrowiem u osób o słabszej sprawności fizycznej.
Może być to szczególnie istotne w starszym wieku, kiedy częściej pojawiają się choroby przewlekłe, ograniczenia sprawności i ryzyko izolacji społecznej.
Kontakty społeczne obok diety i aktywności fizycznej?
Ambicją projektu jest zmiana sposobu postrzegania relacji społecznych w profilaktyce zdrowotnej – z ogólnego elementu dobrego samopoczucia na zachowanie, które może mieć wymierny związek ze zdrowiem fizycznym i poznawczym.
Kontakty społeczne powinny być wymieniane jako codzienne zachowanie prozdrowotne każdego – mówi Charles. Każde odkrycie, które łączy kontakty społeczne z lepszym funkcjonowaniem fizycznym i poznawczym, wzmocni i wzmocni ten przekaz, a także zidentyfikuje osoby najbardziej narażone zarówno na izolację społeczną, jak i na ryzyko zdrowotne związane z brakiem kontaktów społecznych.
Główne wnioski
- Nowy projekt Susan Charles z University of California, Irvine, finansowany grantem w wysokości 2 550 958 dolarów, ma zbadać, jak codzienne wzorce więzi społecznych wiążą się z późniejszym zdrowiem fizycznym i poznawczym.
- Analiza obejmie dane z badania Midlife in the United States (MIDUS) dotyczące ponad 2900 dorosłych w wieku 24–97 lat, obserwowanych w kilku falach na przestrzeni niemal dwóch dekad.
- Naukowcy przeanalizują m.in. kortyzol, markery przewlekłego stanu zapalnego, ekspresję genów oraz biomarkery przyspieszenia wieku biologicznego, aby sprawdzić ich związek z codziennymi kontaktami społecznymi.
- Badanie ma pomóc ustalić, czy regularne, pozytywne kontakty społeczne mogą być traktowane jako codzienne zachowanie prozdrowotne, szczególnie istotne w starszym wieku i u osób zagrożonych izolacją.
Źródło:
- University of California – Irvine
