Długie przerwy między posiłkami niekoniecznie muszą przynosić takie same korzyści osobom starszym jak młodszym. Badanie Karolinska Institutet wykazało, że seniorzy, których najdłuższa przerwa między posiłkami trwała od 14 do 24 godzin, doświadczali szybszego narastania chorób przewlekłych. Zależność była szczególnie widoczna u osób w wieku co najmniej 78 lat.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak długość przerw między posiłkami wiązała się z tempem narastania chorób przewlekłych u osób starszych.
- Jakie są wyniki badania obejmującego 2981 osób w wieku co najmniej 60 lat, obserwowanych przez okres do 15 lat.
- Dlaczego przerwy między posiłkami trwające od 14 do 24 godzin wiązały się z szybszym rozwojem wielochorobowości, szczególnie u osób w wieku 78 lat i starszych.
- Dlaczego wyniki nie dowodzą, że długie przerwy między posiłkami bezpośrednio przyspieszają rozwój chorób i dlaczego potrzebne są dalsze badania dotyczące postu u seniorów.
Długie przerwy między posiłkami a zdrowie seniorów
Post i ograniczanie godzin, w których spożywane są posiłki, zyskały w ostatnich latach dużą popularność. Większość badań dotyczących potencjalnych konsekwencji takich praktyk przeprowadzono jednak wśród osób młodych lub w średnim wieku. Znacznie mniej wiadomo o tym, jak długie okresy bez jedzenia mogą wiązać się ze zdrowiem osób starszych.
Naukowcy z Karolinska Institutet postanowili sprawdzić, czy długość najdłuższej codziennej przerwy między posiłkami ma związek z tempem narastania wielochorobowości, czyli współwystępowania kilku chorób przewlekłych. Wyniki badania opublikowano 20 sierpnia 2026 roku w „Journal of Internal Medicine”.
Badanie objęło prawie 3000 osób starszych
Analiza została oparta na danych ze szwedzkiego Narodowego Badania Starzenia się i Opieki w Kungsholmen (SNAC-K). Uwzględniono 2981 mieszkańców Sztokholmu, którzy w momencie rozpoczęcia obserwacji mieli co najmniej 60 lat.
Stan zdrowia uczestników monitorowano przez okres do 15 lat. Naukowcy oszacowali długość przerw między posiłkami na podstawie informacji przekazywanych przez samych badanych na temat godzin, w których zazwyczaj spożywali posiłki w ciągu doby. Następnie sprawdzono, czy długość najdłuższego okresu bez jedzenia wiązała się z tempem pojawiania się kolejnych chorób przewlekłych.
Od 14 do 24 godzin bez posiłku wiązało się z szybszym narastaniem chorób
Wyniki pokazały wyraźną zależność. U osób, których najdłuższa przerwa między posiłkami trwała od 14 do 24 godzin, choroby przewlekłe narastały szybciej niż u uczestników, u których wynosiła ona od 6 do 11,5 godziny. Co istotne, zależność nie ograniczała się wyłącznie do jednego rodzaju problemów zdrowotnych. Dłuższe przerwy wiązały się z szybszym wzrostem ogólnej liczby chorób przewlekłych, a także z narastaniem chorób sercowo-naczyniowych oraz neuropsychiatrycznych.
Nie stwierdzono natomiast takiego związku w przypadku chorób układu mięśniowo-szkieletowego.
Najsilniejszy związek zaobserwowano po 78. roku życia
Wiek okazał się istotnym elementem obserwowanej zależności. Związek między długimi przerwami w jedzeniu a szybszym narastaniem wielochorobowości był najbardziej widoczny u uczestników w wieku 78 lat i starszych. Wynik ten zwraca uwagę na możliwość, że efekty określonych modeli żywienia mogą zmieniać się wraz z wiekiem. Praktyki badane przede wszystkim u młodszych dorosłych nie muszą więc wywoływać takich samych efektów u seniorów.
Wiele badań nad postem przeprowadzono na populacjach młodszych lub w średnim wieku. Nasze odkrycia sugerują, że zależności mogą być inne u osób starszych, szczególnie w najstarszych grupach wiekowych – mówi Adrián Carballo Casla, ostatni autor badania i badacz podoktorancki w Centrum Badań nad Starzeniem się, Wydziale Neurobiologii, Nauk o Opiece i Społeczeństwie Instytutu Karolinska.
Czy długie przerwy między posiłkami przyspieszają rozwój chorób?
Autorzy podkreślają, że badanie nie pozwala odpowiedzieć na to pytanie. Zaobserwowano związek między długością okresów bez jedzenia a tempem narastania chorób przewlekłych, jednak wyniki nie potwierdzają zależności przyczynowo-skutkowej.
Nie można zatem stwierdzić, że to właśnie długie przerwy między posiłkami odpowiadały za szybsze pogarszanie się stanu zdrowia. Możliwe jest również, że sposób odżywiania uczestników był związany z innymi czynnikami wpływającymi na zdrowie. Znaczenie ma także sposób pozyskiwania danych – długość przerw między posiłkami oszacowano na podstawie informacji deklarowanych przez samych uczestników.
Główne wnioski
- Badanie Karolinska Institutet objęło 2981 mieszkańców Sztokholmu w wieku co najmniej 60 lat, których stan zdrowia obserwowano przez okres do 15 lat.
- U osób, których najdłuższa przerwa między posiłkami trwała od 14 do 24 godzin, choroby przewlekłe narastały szybciej niż u uczestników z przerwami wynoszącymi od 6 do 11,5 godziny.
- Zależność dotyczyła ogólnej liczby chorób przewlekłych oraz chorób sercowo-naczyniowych i neuropsychiatrycznych, ale nie chorób układu mięśniowo-szkieletowego. Najbardziej widoczna była u osób w wieku 78 lat i starszych.
- Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie potwierdza, że długie przerwy między posiłkami są przyczyną szybszego rozwoju chorób. Wyniki wskazują jednak, że skutki postu u seniorów mogą różnić się od obserwowanych w młodszych grupach wiekowych.
Źródło:
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/joim.70150
- Karolinska Institutet
