Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) stanowi fundament funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce. To właśnie w gabinetach lekarzy rodzinnych rozpoczyna się diagnostyka większości chorób, prowadzone jest leczenie pacjentów przewlekle chorych oraz realizowane są działania profilaktyczne. W najbliższym czasie wygasa jednak część umów Narodowego Funduszu Zdrowia z placówkami POZ. Choć dla wielu pacjentów może to brzmieć jak formalna procedura administracyjna, w rzeczywistości kwestia ta dotyczy ciągłości działania przychodni i dostępności lekarzy rodzinnych dla milionów pacjentów.
Środowisko lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej zwraca uwagę, że sytuacja ta pojawia się w momencie, gdy zakres obowiązków przychodni systematycznie rośnie, a warunki finansowania nie zawsze nadążają za zmianami organizacyjnymi w systemie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego wygasające umowy podstawowej opieki zdrowotnej z NFZ budzą niepokój środowiska lekarzy rodzinnych i jakie mogą mieć znaczenie dla ciągłości działania przychodni.
- Jaką rolę odgrywa podstawowa opieka zdrowotna w polskim systemie ochrony zdrowia, w którym w 2023 roku udzielono ponad 180 milionów porad lekarskich.
- Dlaczego przychodnie POZ realizują coraz więcej zadań, w tym opiekę koordynowaną i programy profilaktyczne, przy jednoczesnym wzroście kosztów funkcjonowania placówek.
- Jakie decyzje systemowe będą kluczowe dla stabilności opieki nad pacjentami oraz dlaczego przyszłość umów z NFZ ma znaczenie dla dostępności lekarzy rodzinnych.
POZ jako fundament systemu ochrony zdrowia
Podstawowa opieka zdrowotna odgrywa kluczową rolę w codziennym funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia. To tutaj pacjent najczęściej trafia w pierwszej kolejności z problemem zdrowotnym. Lekarz rodzinny odpowiada nie tylko za diagnozowanie i leczenie wielu schorzeń, lecz także za koordynowanie dalszej opieki medycznej. Skala działalności POZ jest ogromna. Według danych za 2023 rok w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej udzielono ponad 180 milionów porad. Oznacza to, że zdecydowana większość kontaktów pacjentów z systemem ochrony zdrowia odbywa się właśnie na poziomie lekarza rodzinnego.
Jednocześnie systematycznie rozszerza się zakres kompetencji i obowiązków przychodni POZ. W ostatnich latach znacząco rozwinięto m.in. opiekę koordynowaną, która pozwala lekarzom rodzinnym prowadzić pacjentów z chorobami przewlekłymi w sposób bardziej kompleksowy i uporządkowany. Model ten wpisuje się w strategię określaną jako odwracanie piramidy świadczeń, czyli przenoszenie większej części opieki medycznej z poziomu szpitali do podstawowej opieki zdrowotnej, bliżej miejsca zamieszkania pacjenta.
Coraz więcej zadań dla przychodni POZ
Zmiany w systemie ochrony zdrowia zakładają dalsze wzmacnianie roli podstawowej opieki zdrowotnej. Oprócz opieki koordynowanej do zadań przychodni dołączają kolejne programy zdrowotne i działania profilaktyczne.
Od połowy ubiegłego roku funkcjonuje program Moje Zdrowie, którego celem jest zwiększenie dostępności badań profilaktycznych dla dorosłych pacjentów oraz wcześniejsze wykrywanie chorób przewlekłych. Ministerstwo Zdrowia wielokrotnie podkreślało, że rozwój profilaktyki i wczesnej diagnostyki ma być jednym z najważniejszych kierunków rozwoju systemu. W praktyce oznacza to jednak dalsze zwiększanie zakresu obowiązków lekarzy rodzinnych oraz zespołów pracujących w przychodniach.
Dzięki rozszerzeniu kompetencji POZ wiele problemów zdrowotnych może być rozwiązywanych bez konieczności kierowania pacjentów do specjalistów lub hospitalizacji. Z punktu widzenia systemu jest to rozwiązanie bardziej efektywne, jednak wymaga odpowiednich warunków organizacyjnych i finansowych.
Finansowanie POZ a rosnące koszty działalności
Jednym z głównych wyzwań wskazywanych przez środowisko lekarzy rodzinnych jest kwestia finansowania działalności przychodni. Podstawowym mechanizmem finansowania POZ pozostaje stawka kapitacyjna, czyli kwota przypisana do liczby pacjentów zapisanych do danego lekarza.
Zdaniem wielu przedstawicieli środowiska medycznego wysokość tej stawki od lat pozostaje w dużej mierze niezmieniona, podczas gdy koszty funkcjonowania placówek systematycznie rosną. Dotyczy to między innymi:
- wynagrodzeń personelu medycznego,
- kosztów energii i utrzymania infrastruktury,
- wydatków na diagnostykę,
- inwestycji w systemy informatyczne i obsługę dokumentacji medycznej.
Jednocześnie przychodnie realizują coraz więcej świadczeń zdrowotnych i programów profilaktycznych, co dodatkowo zwiększa obciążenie organizacyjne.
Wygasające umowy z NFZ budzą niepokój środowiska
W najbliższym czasie wygasa część obowiązujących umów pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia, a placówkami podstawowej opieki zdrowotnej. W praktyce oznacza to konieczność ich przedłużenia lub podpisania nowych kontraktów. Dla pacjentów najważniejsze jest zapewnienie ciągłości funkcjonowania przychodni, ponieważ to właśnie lekarze POZ stanowią pierwszy i najczęstszy punkt kontaktu z systemem ochrony zdrowia.
Sytuację tę z niepokojem obserwuje środowisko lekarzy rodzinnych. Jak podkreśla prezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie, konieczne jest zapewnienie stabilnych warunków współpracy między, przychodniami, a płatnikiem publicznym.
Podstawowa opieka zdrowotna jest fundamentem systemu ochrony zdrowia. To tutaj pacjent trafia najczęściej i to tutaj zapadają pierwsze decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia. Rozwijamy profilaktykę, opiekę koordynowaną i nowe programy zdrowotne, dlatego potrzebne są jasne i stabilne zasady funkcjonowania przychodni. Z rosnącym niepokojem czekamy na rozpoczęcie rozmów z płatnikiem, bo nie możemy dopuścić do sytuacji, w której pacjenci zostaliby bez zapewnionej opieki – mówi Jacek Krajewski, prezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie.
Dlaczego stabilność POZ jest kluczowa dla pacjentów?
Podstawowa opieka zdrowotna pełni rolę pierwszego filtra systemu ochrony zdrowia. To właśnie lekarz rodzinny decyduje o dalszej diagnostyce, kieruje pacjenta na badania oraz do specjalistów, a także prowadzi leczenie wielu chorób przewlekłych.
Zakłócenia w funkcjonowaniu POZ mogłyby mieć poważne konsekwencje dla całego systemu. W przypadku problemów z dostępnością lekarzy rodzinnych pacjenci częściej kierowaliby się bezpośrednio do szpitalnych oddziałów ratunkowych lub poradni specjalistycznych, co mogłoby dodatkowo zwiększyć obciążenie tych jednostek.
Dlatego decyzje dotyczące przyszłości umów z placówkami POZ mają znaczenie nie tylko administracyjne, lecz przede wszystkim systemowe i zdrowotne.
Główne wnioski
- W najbliższym czasie wygasa część umów podstawowej opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia, co budzi obawy o stabilność funkcjonowania przychodni i ciągłość opieki nad pacjentami.
- Podstawowa opieka zdrowotna obsługuje ogromną część systemu ochrony zdrowia – w 2023 roku w przychodniach POZ udzielono ponad 180 milionów porad lekarskich.
- Zakres obowiązków przychodni systematycznie rośnie, m.in. poprzez rozwój opieki koordynowanej oraz programów profilaktycznych, takich jak program „Moje Zdrowie”.
- Środowisko lekarzy rodzinnych podkreśla potrzebę stabilnych zasad finansowania i współpracy z NFZ, aby zapewnić nieprzerwaną dostępność opieki medycznej dla milionów pacjentów.
Źródło:
- Informacja prasowa
