Przez wiele lat hormonalna terapia menopauzalna (MHT) pozostawała jednym z najbardziej kontrowersyjnych tematów w medycynie kobiet. Po publikacji badań wskazujących na potencjalne zagrożenia związane z jej stosowaniem wiele pacjentek i lekarzy zaczęło podchodzić do niej z dużą ostrożnością. Tymczasem nowe dane sugerują, że dyskusja wokół MHT może wymagać ponownego przemyślenia. Badanie zaprezentowane podczas kongresu ENDO 2026, organizowanego przez Endocrine Society w Chicago, wskazuje, że kobiety korzystające z hormonalnej terapii menopauzalnej mogą czerpać z niej dodatkową, często niedocenianą korzyść – ochronę zdrowia kości. Według naukowców terapia wiązała się z aż o 69% niższym ryzykiem występowania osteopenii i osteoporozy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego hormonalna terapia menopauzalna może wspierać zdrowie kości i jakie znaczenie może mieć dla kobiet po menopauzie,
- Jak przebiegało retrospektywne badanie obejmujące 387 kobiet oraz jakie czynniki uwzględnili naukowcy podczas analizy wyników,
- Dlaczego kobiety stosujące terapię hormonalną miały o 69% niższe ryzyko osteopenii i osteoporozy niż kobiety niestosujące tego leczenia,
- Jaki sposób wyniki badania mogą wpłynąć na rozmowy między lekarzami a pacjentkami dotyczące korzyści i ryzyka hormonalnej terapii menopauzalnej
Menopauza a zdrowie kości. Dlaczego ryzyko rośnie?
Menopauza jest naturalnym etapem życia kobiety, jednak zmiany hormonalne zachodzące w tym okresie mogą mieć istotny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Jednym z najważniejszych czynników jest spadek stężenia estrogenów. Hormony te odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu równowagi między procesami tworzenia i resorpcji tkanki kostnej. Ich niedobór prowadzi do przyspieszonej utraty masy kostnej. W konsekwencji wzrasta ryzyko:
- osteopenii, czyli obniżenia gęstości mineralnej kości,
- osteoporozy,
- złamań niskoenergetycznych,
- przewlekłego bólu,
- utraty sprawności,
- niepełnosprawności,
- ograniczenia samodzielności w starszym wieku.
Dlatego profilaktyka zdrowia kości staje się jednym z kluczowych elementów opieki nad kobietami po menopauzie.
Retrospektywne badanie objęło niemal 400 kobiet
Naukowcy przeprowadzili retrospektywne badanie kohortowe obejmujące 387 kobiet po menopauzie. W analizie uwzględniono pacjentki, które między 2021, a 2025 rokiem przeszły badanie densytometryczne DXA – uznawane za złoty standard oceny gęstości mineralnej kości. Uczestniczki podzielono na dwie grupy:
- kobiety stosujące hormonalną terapię menopauzalną – 33% badanych,
- kobiety niestosujące terapii – 67% badanych.
Niską gęstość mineralną kości definiowano jako obecność osteopenii lub osteoporozy.
O 69% niższe ryzyko obniżonej gęstości mineralnej kości
Najważniejszy wniosek z badania był jednoznaczny. Kobiety korzystające z hormonalnej terapii menopauzalnej miały około 69% mniejsze ryzyko występowania obniżonej gęstości mineralnej kości kręgosłupa i biodra niż kobiety, które z niej nie korzystały. Co istotne, zależność utrzymywała się nawet po uwzględnieniu wielu czynników mogących wpływać na stan kości. Badacze skorygowali wyniki m.in. o:
- wiek,
- czas, jaki upłynął od menopauzy,
- stężenie witaminy D,
- palenie tytoniu,
- współistniejące problemy zdrowotne.
Oznacza to, że ochronny efekt terapii hormonalnej nie wydaje się wynikać wyłącznie z korzystniejszego profilu zdrowotnego kobiet decydujących się na leczenie.
„To zmienia temat rozmowy”
Autorzy badania zwracają uwagę, że wyniki mogą wpłynąć na sposób prowadzenia rozmów z pacjentkami rozważającymi hormonalną terapię menopauzalną. Dr n. med. Diego Espinoza-Peralta, główny badacz i wiceprezes Meksykańskiego Towarzystwa Żywienia i Endokrynologii (SMNE), podkreślił:
Przez lata wiele kobiet unikało hormonalnej terapii menopauzalnej ze względu na obawy dotyczące bezpieczeństwa i ostrzeżenia. Niniejsze badanie powraca do tej narracji i pokazuje, że hormonalna terapia menopauzalna może mieć istotną dodatkową korzyść: chronić zdrowie kości. To zmienia temat rozmowy z „unikaj, jeśli to możliwe” na „rozważ ponownie u odpowiedniej pacjentki.
Zdaniem ekspertów decyzja dotycząca wdrożenia MHT powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem profilu ryzyka oraz potencjalnych korzyści dla konkretnej kobiety.
Terapia hormonalna może działać niezależnie
Szczególnie interesująca okazała się analiza statystyczna wskazująca, że obserwowany efekt nie był dziełem przypadku. Jak podkreślił badacz:
Mówiąc wprost: hormonalna terapia menopauzalna wydaje się chronić kości niezależnie, a nie tylko zbiegiem okoliczności.
To odkrycie może sugerować, że terapia hormonalna wywiera rzeczywisty wpływ biologiczny na utrzymanie prawidłowej gęstości mineralnej kości.
Nie tylko łagodzenie objawów menopauzy
Dotychczas hormonalna terapia menopauzalna była postrzegana przede wszystkim jako metoda łagodzenia takich objawów jak:
- uderzenia gorąca,
- nocne poty,
- zaburzenia snu,
- pogorszenie samopoczucia,
- objawy ze strony układu moczowo-płciowego.
Nowe dane sugerują jednak, że jej potencjalne korzyści mogą być znacznie szersze. Oprócz poprawy jakości życia MHT może:
- ograniczać utratę masy kostnej,
- zmniejszać ryzyko osteopenii,
- redukować ryzyko osteoporozy,
- pośrednio wpływać na zmniejszenie liczby złamań osteoporotycznych.
Co te wyniki oznaczają dla praktyki klinicznej?
Eksperci podkreślają, że badanie nie oznacza automatycznego zalecania terapii hormonalnej wszystkim kobietom po menopauzie. Może jednak skłonić lekarzy do bardziej kompleksowej oceny korzyści i ryzyka. Dr Espinoza-Peralta zaznaczył:
Lekarze mogą zacząć dokładniej oceniać korzyści płynące z tego leczenia, zwłaszcza u kobiet tuż po menopauzie, co może mieć korzystny wpływ na zdrowie i jakość życia w dłuższej perspektywie.
W praktyce oznacza to konieczność prowadzenia indywidualnych konsultacji uwzględniających:
- wiek pacjentki,
- czas od wystąpienia menopauzy,
- wywiad rodzinny,
- ryzyko sercowo-naczyniowe,
- ryzyko nowotworowe,
- stan zdrowia kości,
- nasilenie objawów menopauzy.
Ograniczenia badania
Choć wyniki są bardzo obiecujące, należy pamiętać o ograniczeniach badania. Analiza miała charakter retrospektywny, co oznacza, że nie pozwala jednoznacznie udowodnić związku przyczynowo-skutkowego. Ponadto:
- liczba uczestniczek była umiarkowana,
- badanie miało charakter obserwacyjny,
- nie analizowano wpływu różnych schematów terapii hormonalnej.
Do potwierdzenia obserwacji potrzebne będą dalsze badania prospektywne i randomizowane.
Główne wnioski
- Retrospektywne badanie objęło 387 kobiet po menopauzie, które w latach 2021–2025 przeszły badanie densytometryczne DXA. Jedna trzecia uczestniczek stosowała hormonalną terapię menopauzalną.
- Kobiety korzystające z hormonalnej terapii menopauzalnej miały o około 69% niższe ryzyko występowania osteopenii i osteoporozy w obrębie kręgosłupa i biodra niż kobiety niestosujące tego leczenia.
- Ochronny efekt terapii utrzymywał się po uwzględnieniu wieku, czasu od menopauzy, stężenia witaminy D, palenia tytoniu oraz innych czynników zdrowotnych, co sugeruje niezależny wpływ MHT na zdrowie kości.
- Autorzy badania zaprezentowanego podczas ENDO 2026 podkreślają, że terapia hormonalna może nie tylko łagodzić objawy menopauzy, ale również ograniczać utratę masy kostnej i potencjalnie zmniejszać ryzyko złamań, choć potrzebne są dalsze badania potwierdzające te obserwacje.
Źródło:
- https://www.endocrine.org/news-and-advocacy/news-room/2026/diego-espinoza-peralta-press-release-endo-2026
