Już w tym tygodniu ma się odbyć pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty i samorządzie zawodowym. W konsultacjach społecznych udział wzięło 7575 uczestników, którzy zgłosili ponad 30 000 uwag do ponad 110 artykułów projektu. Dwa najważniejsze stanowiska krytyczne wobec ustawy opublikowały Polskie Towarzystwo Psychologiczne oraz Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego środowiska medyczne i psychologiczne sprzeciwiają się projektowi ustawy o zawodzie psychoterapeuty.
- Jakie ryzyka dla pacjentów i systemu ochrony zdrowia wskazują eksperci.
- Jakie konkretne zarzuty wobec projektu formułują Polskie Towarzystwo Psychologiczne i Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej.
- Czego zabrakło w projekcie ustawy, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność psychoterapii w Polsce.
PTTPB: Ustawa zagraża jakości i bezpieczeństwu psychoterapii
Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB) wskazuje, że obecny projekt pomija kluczowy fakt: psychoterapia to nie tylko forma wsparcia osobistego, ale również uznana metoda leczenia. Brak traktowania psychoterapii jako formy terapii oznacza wyższe koszty dla systemu ochrony zdrowia – podkreśla PTTPB. Towarzystwo alarmuje, że obecny kształt projektu prowadzi do:
- podwójnego systemu samorządowego (osobno dla psychoterapeutów z wykształceniem medycznym/psychologicznym i pozostałych),
- braku jasnych kryteriów dotyczących wykształcenia bazowego (możliwość dopuszczenia do zawodu osób np. po kierunkach artystycznych),
- wyłączenia psychoterapii spod kontroli instytucji państwowych (np. Ministerstwa Zdrowia),
- rozproszenia nadzoru etycznego i oceny skuteczności terapii,
- obciążenia budżetu państwa nieprzemyślanym wdrożeniem ustawy.
Zgodnie z analizą PTTPB, 95% obecnie pracujących psychoterapeutów w Polsce posiada wykształcenie w obszarze zdrowia psychicznego – psychologii, pedagogiki, medycyny, pielęgniarstwa, socjologii lub resocjalizacji. Ustawa pomija ten fakt, dopuszczając osoby spoza tych obszarów, co według Towarzystwa może obniżyć standardy i jakość świadczonych usług.
PTP: Projekt zagraża pacjentom i tworzy chaos prawny
Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP) wyraża zdecydowany sprzeciw wobec projektu.
W naszej ocenie projekt ten zagraża bezpieczeństwu pacjentów, wprowadza chaos prawny i rozbija odpowiedzialność zawodową, nie oferując żadnych realnych gwarancji jakości psychoterapii – czytamy w stanowisku.
PTP szczególnie krytykuje:
- brak obowiązku posiadania kierunkowego wykształcenia z obszaru zdrowia psychicznego,
- wyłączenie psychoterapii z systemu ochrony zdrowia i nadzoru Ministerstwa Zdrowia,
- oparcie regulacji nie na dowodach naukowych, lecz na „nurtach” psychoterapeutycznych,
- brak mechanizmów realnej odpowiedzialności zawodowej i etycznej.
Towarzystwo zwraca też uwagę na poważny problem podwójnej regulacji – ta sama osoba mogłaby jednocześnie podlegać dwóm różnym ustawom i samorządom: psychologicznemu i psychoterapeutycznemu. Zdaniem PTP, projekt wprowadziłby niespójność i chaos legislacyjny.
PTP przypomina, że psychoterapia jako praktyka zawodowa nie jest dziedziną niezależną od psychologii – w praktyce często stanowi element pracy psychologa klinicznego.
Jednolity sprzeciw środowisk medycznych i naukowych
Projekt spotkał się z otwartym sprzeciwem nie tylko PTP i PTTPB. Krytyczne stanowiska przedstawiły również: Naczelna Izba Lekarska, Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych, Ogólnopolski Związek Zawodowy Psychologów, Porozumienie Rezydentów, Komitet Psychologii PAN oraz Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Eksperci wskazują, że ustawa nie wprowadza realnych mechanizmów poprawy jakości kształcenia psychoterapeutów ani nie opiera się na dowodach naukowych. Brakuje również jednoznacznych definicji, co dodatkowo obniża jakość legislacyjną projektu.
Projekt krytykowany za błędy prawne i sprzeczność z Konstytucją
Środowiska zawodowe i akademickie wskazują również na fundamentalne wady prawne ustawy. Według PTP i PTTPB:
- projekt narusza zasadę jednolitości prawa,
- pozostawia samorządowi zawodowemu zbyt szerokie kompetencje, w tym nadzór nad dopuszczeniem do zawodu,
- pomija obowiązujące już przepisy dotyczące świadczenia usług psychoterapeutycznych,
- zawiera niskiej jakości definicje prawne,
- narusza konstytucyjną zasadę swobody działalności gospodarczej oraz techniki legislacyjnej.
Co więcej, autorzy projektu nie dokonali – według obu towarzystw – właściwej analizy aktualnego stanu prawnego, co skutkuje powielaniem uprawnień i niejasnościami kompetencyjnymi.
Wnioski przed pierwszym czytaniem
Zarówno Polskie Towarzystwo Psychologiczne, jak i Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej zaznaczają, że psychoterapia w Polsce wymaga regulacji, ale obecny projekt nie powinien zostać przyjęty. Wzywają do jego całkowitego odrzucenia i stworzenia nowego, spójnego systemowo projektu, który będzie:
- oparty na dowodach naukowych,
- zgodny z Konstytucją,
- gwarantujący pacjentom bezpieczeństwo i realny nadzór,
- nieobciążający niepotrzebnie budżetu państwa.
Główne wnioski
- Projekt ustawy budzi sprzeciw środowisk medycznych, psychologicznych i akademickich – wpłynęło ponad 30 000 uwag do ponad 110 artykułów.
- PTTPB i PTP wskazują, że projekt nie zapewnia bezpieczeństwa pacjentów i nie opiera się na dowodach naukowych, dopuszczając osoby bez kierunkowego wykształcenia.
- Brak kontroli państwowej i nadzoru etycznego nad zawodem psychoterapeuty grozi chaosem prawnym i obniżeniem jakości usług terapeutycznych.
- Środowiska apelują o odrzucenie projektu i przygotowanie nowej ustawy, spójnej systemowo i zgodnej z Konstytucją oraz zasadami ochrony zdrowia.
Źródło:
- PTP
- PTTPB
