Wdrożenie sześciu sprawdzonych działań na rzecz ochrony klimatu i zdrowia publicznego mogłoby zapobiec 1,6 mln zgonów rocznie na świecie. Jak wynika z nowego raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), rozwiązania te mogą również przynieść 3,9 bln USD rocznych korzyści ekonomicznych oraz dodatkowe 5,4 bln USD korzyści fiskalnych. Eksperci podkreślają, że inwestycje w zdrowie i klimat mogą jednocześnie ograniczać śmiertelność, emisje gazów cieplarnianych i obciążenia gospodarcze.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak sześć działań rekomendowanych przez WHO może przyczynić się do ograniczenia śmiertelności i poprawy zdrowia publicznego na świecie.
- Które interwencje klimatyczne mogą przynieść największe korzyści zdrowotne, ekonomiczne i fiskalne.
- Dlaczego systemy ostrzegania przed upałami oraz odpowiednia polityka cenowa paliw kopalnych należą do najbardziej opłacalnych rozwiązań.
- Jakie znaczenie wyniki raportu WHO mogą mieć dla polityki zdrowotnej, inwestycji publicznych i ograniczania nierówności zdrowotnych.
WHO: Działania klimatyczne mogą zapobiec 1,6 mln zgonów rocznie
Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała raport Global benefits and costs of priority climate change and health actions, przedstawiający ekonomiczne i zdrowotne skutki wdrożenia sześciu priorytetowych interwencji klimatycznych. Według modelowych szacunków WHO ich globalne rozszerzenie mogłoby zapobiec około 1,6 mln zgonów rocznie, co odpowiada mniej więcej jednemu na 40 prognozowanych zgonów.
Jednocześnie działania te mogłyby ograniczyć emisje o 16,7 mld ton ekwiwalentu CO₂, czyli ilość odpowiadającą około 31% rocznych globalnych emisji gazów cieplarnianych, z wyłączeniem sektora użytkowania gruntów i leśnictwa. Raport opublikowano przed konferencją klimatyczną COP31, podkreślając konieczność uwzględnienia ochrony zdrowia w międzynarodowej polityce klimatycznej.
Sześć działań WHO na rzecz klimatu i zdrowia
Eksperci wskazali sześć interwencji, których skuteczność potwierdzają dostępne dowody naukowe:
- Systemy wczesnego ostrzegania przed upałami – umożliwiające ograniczanie zagrożeń zdrowotnych podczas ekstremalnych temperatur.
- Odporne na zmiany klimatu systemy zaopatrzenia w wodę pitną – zapewniające bezpieczny dostęp do wody.
- Podstawowe usługi sanitarne – ograniczające ryzyko chorób związanych z niewłaściwymi warunkami sanitarnymi.
- Infrastruktura higieniczna i możliwość mycia rąk – wspierające zapobieganie zakażeniom.
- Czystsze paliwa i technologie wykorzystywane w gospodarstwach domowych – zmniejszające narażenie na zanieczyszczenia powietrza podczas gotowania i ogrzewania.
- Efektywna polityka cenowa paliw kopalnych – obejmująca m.in. ograniczanie nieefektywnych subsydiów i odpowiednie opodatkowanie.
WHO podkreśla, że rozwiązania te są już dostępne, jednak wymagają szerszego wdrażania, szczególnie w państwach najbardziej narażonych na skutki zmian klimatu.
3,9 bln USD korzyści ekonomicznych i 5,4 bln USD fiskalnych
Raport wskazuje, że globalne wdrożenie sześciu interwencji mogłoby generować 3,9 bln USD korzyści ekonomicznych rocznie. Obejmują one m.in. wartość korzyści zdrowotnych, środowiskowych oraz zmian produktywności i efektywności gospodarczej. Dodatkowo WHO oszacowała potencjalne korzyści fiskalne na 5,4 bln USD rocznie, wynikające ze zmian dochodów publicznych.
W przypadku pięciu analizowanych działań średnio każdy zainwestowany dolar mógłby przynieść około 24 USD korzyści. Największe względne korzyści przewiduje się w krajach o niskich i średnich dochodach, gdzie inwestycje mogą jednocześnie ograniczać nierówności zdrowotne.
Systemy ostrzegania przed upałami. Zwrot nawet 835 USD z jednego dolara
Jednym z najbardziej opłacalnych rozwiązań okazały się systemy wczesnego ostrzegania przed ekstremalnymi temperaturami. Według WHO każdy dolar zainwestowany w takie systemy może przynieść około 835 USD korzyści. Wysoka opłacalność wynika przede wszystkim z możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury oraz stosunkowo niewielkich kosztów wdrożenia w porównaniu z potencjalnymi korzyściami zdrowotnymi.
Rozwiązania te mogą wspierać ochronę osób szczególnie narażonych na skutki upałów, w tym seniorów i pacjentów z chorobami przewlekłymi.
Polityka cenowa paliw kopalnych może zapobiec 1,2 mln zgonów
Największy łączny potencjał ekonomiczny i zdrowotny WHO przypisuje efektywnej polityce cenowej paliw kopalnych. Według modelowych prognoz odpowiednie reformy mogłyby:
- Zapobiec około 1,2 mln zgonów rocznie.
- Wygenerować 3 bln USD rocznych korzyści ekonomicznych.
- Przynieść 5,4 bln USD korzyści fiskalnych rocznie.
Działania obejmują ograniczanie nieefektywnych subsydiów oraz uwzględnianie kosztów zdrowotnych i środowiskowych w cenach paliw. Ograniczenie ich wykorzystania może przyczyniać się do zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza, a tym samym obciążenia chorobami związanymi z ekspozycją na szkodliwe substancje.
Co wyniki raportu oznaczają dla polityki zdrowotnej?
Analiza WHO obejmuje prognozy na lata 2024–2075, porównujące scenariusze rozszerzenia interwencji z wariantami bez ich dodatkowego wdrażania. Autorzy zaznaczają, że przedstawione wartości są szacunkami modelowymi, a nie już osiągniętymi rezultatami. Ograniczenia obejmują ambitne założenia dotyczące skali wdrożenia, niepewność długoterminowych prognoz oraz ograniczoną dostępność danych dla części działań.
Mimo tych zastrzeżeń raport dostarcza argumentów ekonomicznych za uwzględnianiem zdrowia publicznego w decyzjach dotyczących infrastruktury, energetyki i adaptacji klimatycznej. WHO apeluje do rządów, instytucji finansowych i partnerów rozwojowych o zwiększenie inwestycji w rozwiązania, które mogą jednocześnie chronić zdrowie ludności i ograniczać skutki zmian klimatu.
Główne wnioski
- Sześć działań na rzecz klimatu i zdrowia rekomendowanych przez WHO mogłoby zapobiec 1,6 mln zgonów rocznie na świecie. Obejmują one systemy ostrzegania przed upałami, dostęp do bezpiecznej wody, usługi sanitarne, higienę, czystszą energię w gospodarstwach domowych oraz efektywną politykę cenową paliw kopalnych.
- Globalne wdrożenie tych rozwiązań mogłoby przynieść 3,9 bln USD korzyści ekonomicznych i dodatkowe 5,4 bln USD korzyści fiskalnych rocznie. Według WHO działania te mogłyby również ograniczyć emisje o 16,7 mld ton ekwiwalentu CO₂, co odpowiada około 31% rocznych globalnych emisji gazów cieplarnianych.
- Systemy wczesnego ostrzegania przed upałami mogą przynieść nawet 835 USD korzyści na każdego zainwestowanego dolara. Z kolei efektywna polityka cenowa paliw kopalnych ma potencjał zapobiegania około 1,2 mln zgonów rocznie oraz generowania 3 bln USD korzyści ekonomicznych.
- Raport WHO opiera się na prognozach modelowych obejmujących lata 2024–2075. Największych względnych korzyści oczekuje się w krajach o niskich i średnich dochodach. Rzeczywiste efekty będą jednak zależały od skali wdrożenia działań i lokalnych uwarunkowań.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/04-11-2026-six-climate-and-health-actions-could-save-1.6-million-lives-and-deliver-trillions-in-benefits-each-year
