Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB) wyraziło stanowczy sprzeciw wobec poselskiego projektu Ustawy o zawodzie psychoterapeuty i samorządzie zawodowym, poddanej konsultacjom społecznym. W liczącej ponad 50 stron analizie wskazano na liczne błędy legislacyjne, sprzeczności z Konstytucją RP oraz potencjalne negatywne konsekwencje dla jakości świadczeń psychoterapeutycznych. Towarzystwo postuluje całkowite odrzucenie projektu i wypracowanie nowych regulacji, które realnie odpowiadałyby na potrzeby pacjentów oraz środowiska psychoterapeutów.
Sprzeczność z Konstytucją RP
Zdaniem PTTPB, jednym z fundamentalnych problemów projektu ustawy jest jego sprzeczność z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że samorządy zawodowe można tworzyć jedynie w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Tymczasem projektodawcy:
- Nie określają jednego zawodu „psychoterapeuty” – podkreślają różnorodność podejść terapeutycznych, jednocześnie próbując ujednolicić ich regulacje. W konsekwencji, jak zauważa PTTPB, projekt może prowadzić do sytuacji, w której terapeuci działający w różnych nurtach psychoterapeutycznych podlegaliby odmiennym zasadom odpowiedzialności zawodowej.
- Nie uzasadniają istnienia interesu publicznego – projektodawcy nie przedstawiają dowodów na to, że obecny stan prawny negatywnie wpływa na jakość usług psychoterapeutycznych. Wręcz przeciwnie, sami przyznają, że kształcenie psychoterapeutów w Polsce odbywa się na wysokim poziomie i podlega kontroli ze strony stowarzyszeń oraz instytutów naukowych.
- Pozostawiają całość regulacji w rękach samorządu zawodowego – wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego (sygn. K 6/06), który stwierdził, że korporacja zawodowa nie może samodzielnie określać zasad dostępu do zawodu. Tymczasem projekt ustawy przewiduje, że samorząd psychoterapeutów będzie ustalał kryteria kształcenia, zasady przeprowadzania egzaminów i wysokość składek.
- Tworzą nierówność wobec prawa – projekt zakłada, że osoby o wykształceniu psychologicznym i lekarskim będą należały do dwóch samorządów (psychoterapeutycznego i swojego pierwotnego), podczas gdy osoby o innym wykształceniu – tylko do jednego. Może to prowadzić do sytuacji, w której psycholog-psychoterapeuta będzie podlegał różnym standardom etycznym w zależności od tego, który samorząd podejmie decyzję w jego sprawie.
Brak zgodności z Zasadami Techniki Prawodawczej
PTTPB podkreśla, że projekt ustawy narusza zasady legislacyjne, co skutkuje jego chaotyczną konstrukcją i brakiem spójności. W szczególności wskazuje na:
- Brak analizy aktualnego stanu prawnego – wbrew twierdzeniom projektodawców, psychoterapia w Polsce już teraz podlega regulacjom prawnym, m.in. w ramach ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz rozporządzeń Ministra Zdrowia.
- Brak ustalenia alternatywnych metod regulacji – zamiast tworzenia nowej ustawy, której wdrożenie będzie długotrwałe i kosztowne, PTTPB sugeruje inne formy poprawy standardów psychoterapii, np. kampanie edukacyjne informujące pacjentów o kryteriach wyboru psychoterapeuty.
- Nieprecyzyjne zapisy i sprzeczna terminologia – projekt ustawy zawiera liczne błędy językowe i legislacyjne, które mogą prowadzić do niejasności w interpretacji przepisów i utrudniać ich stosowanie w praktyce.
Obniżenie standardów wykształcenia psychoterapeutów
Jednym z kluczowych zarzutów PTTPB jest propozycja dopuszczenia do zawodu psychoterapeuty osób z wykształceniem humanistycznym, społecznym, a nawet artystycznym. Oznacza to, że psychoterapeutą mogłyby zostać osoby z dyplomami z takich kierunków jak archeologia, politologia czy gospodarka przestrzenna, bez konieczności posiadania specjalistycznego przygotowania psychoterapeutycznego. Zdaniem PTTPB takie rozwiązanie nie tylko nie podniesie jakości usług, ale wręcz ją obniży.
Brak spójności w nadzorze nad zawodem psychoterapeuty
Projekt ustawy określa psychoterapię jako działalność o charakterze leczniczym, jednak nadzór nad zawodem miałby sprawować Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a nie Ministerstwo Zdrowia. PTTPB wskazuje, że brak konsekwencji w tym zakresie może prowadzić do poważnych problemów interpretacyjnych i organizacyjnych.
Wątpliwości finansowe i organizacyjne
PTTPB zwraca również uwagę na nierzetelność kosztorysu przedstawionego przez projektodawców. Przyjęte założenia dotyczące kosztów funkcjonowania izb zawodowych są nierealne i nie uwzględniają rzeczywistych wydatków, co w przyszłości może prowadzić do znaczącego wzrostu składek członkowskich lub dodatkowego obciążenia budżetu państwa.
Konkluzja: konieczność odrzucenia projektu
Zdaniem PTTPB przedstawiony projekt ustawy nie spełnia podstawowych wymogów legislacyjnych, jest sprzeczny z Konstytucją RP i wprowadza rozwiązania, które mogą zaszkodzić pacjentom oraz profesjonalnym psychoterapeutom. Towarzystwo postuluje całkowite odrzucenie projektu i opracowanie nowych regulacji, które realnie poprawią jakość świadczeń psychoterapeutycznych i zapewnią pacjentom bezpieczeństwo korzystania z terapii.
👉 Pełna treść uwag znajduje się na stronie PTTPB
Źródło:
- pttpb.pl
