W 2025 r. 9,47 mln osób w wieku 18-74 lata sprawowało opiekę nad dziećmi, wnukami lub krewnymi wymagającymi wsparcia ze względu na stan zdrowia albo podeszły wiek. To 35,9% badanej populacji – wynika z opublikowanych 25 września 2026 r. przez Główny Urząd Statystyczny wyników badania modułowego BAEL „Łączenie pracy i obowiązków opiekuńczych”. Wśród osób pracujących zawodowo obowiązki opiekuńcze miało 42,4%. Dane pokazują również istotną różnicę między kobietami i mężczyznami – kobiety częściej zajmowały się bliskimi, ale rzadziej łączyły opiekę z zatrudnieniem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak duża część osób w wieku 18-74 lata sprawowała w 2025 r. obowiązki opiekuńcze.
- Jak często opiekę nad dziećmi i wymagającymi wsparcia krewnymi łączono z pracą zawodową.
- Jak różniła się sytuacja kobiet i mężczyzn mających obowiązki opiekuńcze.
- Jakie założenie metodologiczne GUS zastosował przy badaniu opieki nad dziećmi poniżej 15. roku życia.
9,47 mln osób sprawowało opiekę nad dziećmi lub krewnymi
Badanie GUS objęło 26,399 mln osób w wieku 18-74 lata. Obowiązki opiekuńcze zadeklarowało 9,469 mln z nich, czyli 35,9%. Pozostałe 16,93 mln osób – 64,1% badanych – nie opiekowało się ani dziećmi lub wnukami poniżej 15. roku życia, ani starszymi krewnymi wymagającymi opieki.
Zdecydowanie największą grupę stanowili opiekunowie dzieci i wnuków. Wyłącznie dziećmi lub wnukami poniżej 15. roku życia zajmowało się 7,576 mln osób, czyli 80% wszystkich osób sprawujących opiekę.
Kolejne 1,404 mln osób – 14,8% opiekunów – zajmowało się wyłącznie krewnymi w wieku co najmniej 15 lat, którzy wymagali opieki ze względu na stan zdrowia lub podeszły wiek. Jednocześnie 489 tys. osób, czyli 5,2%, łączyło opiekę nad dziećmi lub wnukami z opieką nad takimi krewnymi.
7,3 mln osób łączyło obowiązki opiekuńcze z pracą
Obciążenie obowiązkami opiekuńczymi jest szczególnie widoczne wśród osób aktywnych zawodowo. W 2025 r. 42,4% pracujących w wieku 18-74 lata sprawowało opiekę nad innymi osobami.
Łącznie pracę i obowiązki opiekuńcze godziło 7,269 mln osób. Spośród nich 85,4% zajmowało się wyłącznie dziećmi lub wnukami poniżej 15. roku życia. Kolejne 10,4% sprawowało opiekę wyłącznie nad krewnymi w wieku co najmniej 15 lat, a 4,2% jednocześnie opiekowało się osobami z obu tych grup.
W całej populacji objętej badaniem osoby pracujące stanowiły 65%, bezrobotne 2,1%, a bierne zawodowo 32,9%. Wśród osób mających obowiązki opiekuńcze struktura wyglądała inaczej – 76,8% pracowało, 1,9% było bezrobotnych, natomiast 21,3% pozostawało biernych zawodowo.
GUS zaznacza, że wyższy wskaźnik zatrudnienia wśród opiekunów jest w dużej mierze związany ze strukturą wieku tej grupy. Większość stanowią osoby opiekujące się dziećmi poniżej 15 lat, a więc przede wszystkim osoby w wieku produkcyjnym.
Kobiety częściej sprawują opiekę, ale rzadziej łączą ją z zatrudnieniem
Dane BAEL pokazują wyraźne różnice między kobietami i mężczyznami. Obowiązki opiekuńcze deklarowało 38,5% kobiet w wieku 18-74 lata, czyli 5,2 mln osób. W przypadku mężczyzn odsetek wynosił 33,1%, a liczba opiekunów sięgała 4,269 mln.
Kobiety częściej zajmowały się zarówno dziećmi, jak i starszymi lub wymagającymi opieki krewnymi. Wyłącznie dziećmi lub wnukami opiekowało się 29,9% kobiet i 27,5% mężczyzn. W przypadku opieki tylko nad krewnymi w wieku co najmniej 15 lat różnica była większa – odpowiednio 6,4% i 4,2%.
Jednoczesną opiekę nad dziećmi lub wnukami oraz wymagającymi wsparcia krewnymi deklarowało 2,2% kobiet oraz 1,4% mężczyzn.
Różnica między kobietami i mężczyznami jest szczególnie widoczna po uwzględnieniu aktywności zawodowej. Wśród kobiet mających obowiązki opiekuńcze pracowało 68,1%, podczas gdy wśród mężczyzn odsetek ten wynosił 87,3%. Jak wskazuje GUS, oznacza to, że kobiety sprawujące opiekę rzadziej niż mężczyźni łączyły ją z pracą zawodową. Część kobiet mających obowiązki opiekuńcze pozostawała poza rynkiem pracy.
Przy interpretacji tych danych istotne jest założenie zastosowane w badaniu. Jeżeli w gospodarstwie domowym mieszkało dziecko poniżej 15. roku życia, GUS przyjmował, że każde z jego rodziców – zarówno matka, jak i ojciec będący członkami tego gospodarstwa – sprawowało nad nim opiekę. Na podstawie tych wyników nie można więc określić, jak obowiązki związane z opieką nad dzieckiem były faktycznie dzielone między kobietę i mężczyznę ani które z rodziców poświęcało na nie więcej czasu.
Na wsi obowiązki opiekuńcze są nieco częstsze
Niewielkie różnice GUS odnotował również w zależności od miejsca zamieszkania. Opiekę nad innymi osobami sprawowało 37,4% mieszkańców wsi wobec 34,8% mieszkańców miast.
W całej badanej populacji mieszkańcy miast stanowili 59,7%, a kobiety 51,1%.
BAEL zbadał także opiekę nad osobami wymagającymi wsparcia ze względu na zdrowie
Moduł „Łączenie pracy i obowiązków opiekuńczych” został przeprowadzony w ramach Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w 2025 r. i objął osoby w wieku 18-74 lata. Jego celem było ustalenie skali oraz sposobów godzenia zatrudnienia z opieką nad członkami rodziny.
Badanie obejmowało zarówno opiekę nad dziećmi poniżej 15. roku życia, jak i nad krewnymi w wieku co najmniej 15 lat, którzy wymagali pomocy ze względu na stan zdrowia lub podeszły wiek.
GUS pytał również o korzystanie z formalnych i zinstytucjonalizowanych usług opieki nad dziećmi oraz urlopów związanych z ich wychowaniem. Osoby pracujące odpowiadały natomiast na pytania dotyczące działań ułatwiających godzenie pracy z opieką oraz przeszkód zawodowych utrudniających wykonywanie obu tych ról.
Główne wnioski
- W 2025 r. obowiązki opiekuńcze sprawowało 9,469 mln osób w wieku 18-74 lata, czyli 35,9% badanych.
- Wśród osób pracujących zawodowo 42,4% sprawowało opiekę nad innymi osobami, a pracę z obowiązkami opiekuńczymi łączyło 7,269 mln osób.
- Obowiązki opiekuńcze miało 38,5% kobiet i 33,1% mężczyzn. Wśród opiekunów pracowało 68,1% kobiet i 87,3% mężczyzn.
- W przypadku dziecka poniżej 15. roku życia GUS przyjmował, że opiekę sprawowali oboje rodzice należący do gospodarstwa domowego. Dane nie pozwalają więc określić, jak rodzice faktycznie dzielili między siebie obowiązki opiekuńcze.
Źródło:
- https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/laczenie-pracy-i-obowiazkow-opiekunczych-w-2025-r-wyniki-badania-modulowego-bael
