Ministerstwo Zdrowia zainaugurowało dzisiaj realizację Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030. Program ma objąć m.in. profilaktykę, wcześniejszą diagnostykę, leczenie, poprawę jakości życia pacjentów, wsparcie opiekunów oraz rozwój badań. Według danych przywołanych podczas briefingu w Polsce z chorobami otępiennymi żyje obecnie ponad pół miliona osób, a prognozy wskazują na dalszy wyraźny wzrost tej liczby.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania przewiduje Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030.
- Ilu osób w Polsce dotyczą obecnie choroby otępienne i jak może zmienić się ich liczba.
- Jakie znaczenie w programie mają profilaktyka, wczesna diagnostyka i wsparcie opiekunów.
- Jak zmieniają się możliwości leczenia choroby Alzheimera.
Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych wchodzi w fazę realizacji
O rozpoczęciu realizacji programu poinformowano podczas briefingu prasowego Ministerstwa Zdrowia. W spotkaniu uczestniczyli wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka, pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz oraz prof. Bartosz Karaszewski, neurolog i konsultant krajowy w dziedzinie neurologii.
Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych został przyjęty przez Radę Ministrów w grudniu 2025 r. Jest pierwszą tego typu polityką publiczną w Polsce, a działania zaplanowano do 2030 r. Dokument został przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia we współpracy m.in. z pełnomocnikiem rządu do spraw polityki senioralnej, innymi resortami i organizacjami. Program ma poprawić jakość opieki nad osobami z chorobami otępiennymi, usprawnić wczesną diagnostykę oraz zapewnić szersze wsparcie pacjentom i ich opiekunom.
– Dotyka on (dokument – red.) nie tylko obszarów zdrowotnych, ale również społecznych – powiedziała Katarzyna Kęcka.
Wiceministra zwróciła uwagę, że choroby otępienne są wyzwaniem wykraczającym poza sam system ochrony zdrowia.
– Ten dokument mówi o tym, jak ważna jest opieka nad jednym z ważniejszych wyzwań zdrowotnych i społecznych XXI wieku – mówiła.
Ponad pół miliona osób z chorobami otępiennymi w Polsce
Katarzyna Kęcka przywołała dane Światowej Organizacji Zdrowia, według których na świecie z zespołami otępiennymi żyje około 55 mln osób. W Polsce liczba chorych przekracza obecnie pół miliona. Jak wskazała wiceministra, według prognoz OECD w 2040 r. może być ich już ponad 770 tys.
Rosnąca liczba chorych będzie oznaczała większe potrzeby nie tylko w zakresie diagnostyki i leczenia. Wraz z postępem otępienia pacjenci mogą stopniowo tracić zdolność samodzielnego funkcjonowania – od początkowych zaburzeń pamięci, przez problemy z orientacją, aż po konieczność stałego wsparcia w codziennym życiu.
– I tutaj do głosu dochodzą opiekunowie, przede wszystkim nieformalni, tutaj mówimy o całej rzeszy współmałżonków, dzieci i wnuków – mówiła Kęcka.
Wiceministra zaznaczyła, że choroba może trwać kilkanaście lat, a opieka nad bliskim często wpływa na życie zawodowe i społeczne członków rodziny. Przypomnijmy tutaj, że problem niedostatecznego wsparcia opiekunów wskazywała również Najwyższa Izba Kontroli. W kontroli dotyczącej lat 2022-2024 NIK oceniła, że osoby z chorobami neurodegeneracyjnymi, w tym otępiennymi, nadal nie miały zapewnionej kompleksowej i skoordynowanej opieki, a dostępna pomoc w dużej mierze zależała od miejsca zamieszkania i lokalnych zasobów.
– Chcemy pokazać, że przygotowaliśmy szeroką strategię – powiedziała wiceministra zdrowia.
Siedem obszarów działań do 2030 roku
Jednym z istotnych elementów programu ma być profilaktyka. Jak mówiła Katarzyna Kęcka, dane naukowe wskazują, że około 45% przypadków chorób otępiennych wiąże się z potencjalnie modyfikowalnymi czynnikami ryzyka. Program ma więc obejmować nie tylko osoby już chorujące, ale także działania ukierunkowane na ograniczanie ryzyka rozwoju otępienia.
– W tym dokumencie mamy zapisane nie rekomendacje, mamy zapisaną strategię działania z przyjętym harmonogramem do roku 2030. Mamy siedem ważnych obszarów – mówiła Kęcka.
Wśród nich wiceministra wymieniła zwiększanie świadomości dotyczącej chorób otępiennych, poprawę jakości życia, leczenie, profilaktykę, wczesną diagnostykę, badania naukowe oraz przygotowanie rozwiązań systemowych wraz z rozwojem bazy danych.
– Jesteśmy gotowi, aby sprostać temu wyzwaniu w sposób kompleksowy, długofalowy, a przede wszystkim oparty o dowody naukowe – powiedziała.
Informator o chorobach otępiennych i rekomendacje dla placówek
Marzena Okła-Drewnowicz zwróciła uwagę, że na krajowy dokument dotyczący chorób otępiennych pacjenci i ich rodziny czekali od lat. Program ma zobowiązywać administrację publiczną do realizacji zaplanowanych działań.
Pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej mówiła również o występowaniu chorób otępiennych u osób przed 60. rokiem życia oraz o skali zaburzeń poznawczych w starszych grupach wiekowych. Jak wskazała, po 60. roku życia deficyty poznawcze dotyczą co szóstej osoby i mogą wskazywać na zwiększone ryzyko choroby otępiennej.
– Naszym zadaniem jest przygotowanie informatora, który ma zwiększać świadomość na temat tego, czym są choroby otępienne – mówiła Marzena Okła-Drewnowicz.
Planowane są także rekomendacje dotyczące projektowania przestrzeni przyjaznej starzejącemu się społeczeństwu oraz zajęć dla osób starszych korzystających z placówek dziennych i stacjonarnych. Okła-Drewnowicz zwracała uwagę, że aktywność osób starszych ma znaczenie zarówno dla sprawności ruchowej, jak i poznawczej, a sposób organizacji otoczenia może wpływać na funkcjonowanie osoby, u której rozwinęła się choroba otępienna.
Prof. Karaszewski: choroby mózgu bardzo mocno obciążają społeczeństwo
Prof. Bartosz Karaszewski wskazał na rosnące znaczenie chorób mózgu z punktu widzenia zdrowia publicznego. Wśród schorzeń generujących szczególnie duże obciążenie wymienił udary mózgu i choroby otępienne.
– Choroby mózgu, gdybyśmy wzięli parametry zdrowia publicznego, (…) są na pierwszym miejscu, w największym stopniu obciążają nasze społeczeństwo, większym niż choroby nowotworowe – mówił konsultant krajowy w dziedzinie neurologii.
W przypadku chorób otępiennych dodatkowym problemem jest demografia. Prof. Karaszewski wskazał, że według części prognoz w 2050 r. w Polsce liczba osób z tymi chorobami może przekroczyć milion.
Jednocześnie konsultant krajowy zwrócił uwagę na możliwości ograniczania ryzyka poprzez wpływanie na czynniki modyfikowalne. Działania profilaktyczne powinny, jak wskazywał, zaczynać się znacznie wcześniej niż w wieku senioralnym – nawet już w dzieciństwie.
Nowe możliwości leczenia choroby Alzheimera
Podczas briefingu prof. Karaszewski odniósł się również do zmian zachodzących w leczeniu choroby Alzheimera. Rozwój terapii ukierunkowanych na mechanizmy związane z rozwojem choroby otwiera nowe możliwości leczenia części pacjentów.
– Rozpoczynamy wielką rewolucję terapeutyczną choroby Alzheimera. Zaczynamy potrafić leczyć chorobę Alzheimera w rozumieniu działania i mechanizmów przyczynowych – mówił prof. Bartosz Karaszewski.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło realizację Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030, obejmującego m.in. profilaktykę, wczesną diagnostykę, leczenie, poprawę jakości życia i badania naukowe.
- W Polsce z chorobami otępiennymi żyje obecnie ponad pół miliona osób, a według prognoz OECD w 2040 r. może być ich ponad 770 tys..
- Program obejmuje siedem obszarów działań, a jednym z jego założeń jest ograniczanie modyfikowalnych czynników ryzyka chorób otępiennych.
- Prof. Bartosz Karaszewski wskazał, że rozpoczynają się zmiany w leczeniu choroby Alzheimera związane z terapiami działającymi na mechanizmy przyczynowe.
Źródło:
- MZ
