Ministerstwo Zdrowia utrzymało najważniejsze założenia reformy dotyczącej zatrudnienia i wynagrodzeń personelu medycznego finansowanych przez NFZ. W nowej wersji projektu UD439 nadal przewidziano maksymalną stawkę godzinową odpowiadającą 1/20 minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. 240,30 zł brutto, oraz ograniczenie łącznego czasu pracy do równowartości dwóch pełnych etatów. Istotnie zmieniono natomiast przepisy przejściowe – placówki mają dostać 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie na dostosowanie umów do nowych zasad. Projektem 10 września ma zająć się Stały Komitet Rady Ministrów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie limity czasu pracy i wynagrodzeń medyków utrzymano w projekcie UD439.
- Jakie dodatkowe wynagrodzenie będzie można przyznać za określone zadania i świadczenia.
- Ile czasu placówki mają otrzymać na dostosowanie umów do nowych przepisów.
- Jak mają się zmienić zasady kontroli NFZ, zadania AOTMiT i wymagania dotyczące zatrudnienia.
Limit wynagrodzenia i maksymalnie dwa etaty pozostają w projekcie
Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD439) jest jednym z głównych elementów przygotowanego przez Ministerstwo Zdrowia pakietu zmian w ochronie zdrowia. Pierwsza wersja została opublikowana 21 lipca 2026 r.
W wersji projektu z 3 września resort pozostawił zasadnicze rozwiązania dotyczące organizacji pracy i wynagradzania personelu medycznego. Łączny wymiar czasu pracy pracownika medycznego u wszystkich zatrudniających go świadczeniodawców nie będzie mógł przekraczać równowartości dwóch pełnych etatów.
Ustawa ma również ograniczyć stawki wypłacane za świadczenia finansowane przez NFZ. Maksymalna stawka godzinowa brutto ma odpowiadać 1/20 minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przy obowiązującej w 2026 r. płacy minimalnej wynoszącej 4806 zł daje to 240,30 zł brutto za godzinę.
Projekt dopuszcza jednak dodatkowe wynagrodzenie. Świadczeniodawca będzie mógł je przyznać m.in. w związku z przysługującymi pracownikowi medycznemu dodatkami motywacyjnymi oraz wykonywaniem określonych w umowie zadań innych niż udzielanie świadczeń zdrowotnych objętych kontraktem z NFZ.
Projekt przewiduje również miesięczne limity. Maksymalne średniomiesięczne wynagrodzenie za udzielanie świadczeń objętych umową z NFZ ma być powiązane z wymiarem zatrudnienia i wynosić do ośmiokrotności minimalnego wynagrodzenia. Przy dodatkowych zadaniach limit u jednego świadczeniodawcy będzie mógł wzrosnąć do 12-krotności płacy minimalnej.
Łączne wynagrodzenie pobierane na podstawie umów zawartych ze świadczeniodawcami nie będzie mogło natomiast przekroczyć 16-krotności minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. oznacza to 76 896 zł brutto miesięcznie. Taki pułap odpowiada pracy w maksymalnym dopuszczonym wymiarze dwóch pełnych etatów.
Za dodatkowe zadania medyk będzie mógł otrzymać wyższe wynagrodzenie
Projekt przewiduje możliwość przyznania pracownikowi medycznemu dodatkowego wynagrodzenia za określone w umowie zadania inne niż udzielanie świadczeń zdrowotnych objętych kontraktem z NFZ. Chodzi m.in. o:
- pełnienie funkcji kierowniczych w jednostkach lub komórkach organizacyjnych zakładu leczniczego, np. funkcji ordynatora;
- wykonywanie zadań dydaktycznych;
- wykonywanie zadań naukowych;
- udzielanie świadczeń w zakresie transplantologii klinicznej;
- udzielanie świadczeń wysokospecjalistycznych;
- udzielanie świadczeń w centrach urazowych.
Dodatkowe wynagrodzenie będzie mogło również uwzględniać przysługujące danej osobie dodatki do wynagrodzenia, przede wszystkim wynikające z ustawy i ustalone do wysokości w niej określonej.
Szpitale dostaną 12 miesięcy na dostosowanie umów
Najbardziej znacząca zmiana w stosunku do pierwotnej wersji projektu dotyczy terminu dostosowania obowiązujących kontraktów.
W lipcowej wersji zakładano automatyczne wygaszenie z końcem 2026 r. umów, które nie zostaną dostosowane do nowych przepisów. Takie rozwiązanie było jednym z elementów budzących zastrzeżenia podczas konsultacji projektu.
Ministerstwo Zdrowia zrezygnowało z tego mechanizmu. Zgodnie z nową propozycją umowy i inne akty stanowiące podstawę zatrudnienia pracowników medycznych, które nie spełniają nowych warunków, mają zostać dostosowane w ciągu 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Jeżeli po tym czasie nie zostaną zmienione, powinny zostać wypowiedziane.
Wydłużono także vacatio legis – ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia.
Do kwestii 12-miesięcznego okresu w poniedziałek odniosła się ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda. Wyjaśniła, że takie rozwiązanie jest na obecnym etapie propozycją zgłaszaną podczas konsultacji m.in. przez dyrektorów podmiotów leczniczych i samorządy.
– Nie wycofujemy się z reformy ochrony zdrowia. Kontynuujemy prace, a ostateczne decyzje w tej kwestii podejmie rząd – zaznaczyła ministra.
Minimum pół etatu w szpitalu i AOS
Projekt utrzymuje również nowe zasady zatrudniania części personelu. Lekarz, pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta lub ratownik medyczny udzielający świadczeń w zakresie leczenia szpitalnego albo AOS w zakładzie leczniczym świadczeniodawcy posiadającego kontrakt z NFZ na leczenie szpitalne ma być co do zasady zatrudniony przez ten podmiot przynajmniej na pół etatu lub w odpowiadającym mu wymiarze.
Wyjątek przewidziano, gdy mniejszy wymiar zatrudnienia wynika z harmonogramu będącego załącznikiem do umowy z NFZ.
Podjęcie pracy u kolejnego świadczeniodawcy posiadającego kontrakt z NFZ na leczenie szpitalne również będzie możliwe co do zasady w wymiarze co najmniej połowy etatu. Potrzebna ma być przy tym zgoda podmiotów, które już zatrudniają daną osobę.
Projekt określa jednak warunki odmowy takiej zgody. Możliwość zablokowania dodatkowego zatrudnienia ma być powiązana m.in. z wcześniejszym zaoferowaniem pracownikowi zwiększenia wymiaru pracy u dotychczasowego świadczeniodawcy – takiej możliwości nie przewidywał projekt z 21 lipca.
Dyżury z wyjątkiem. NFZ będzie mógł zgodzić się na odstępstwa
Ograniczenia dotyczące minimalnego wymiaru zatrudnienia nie mają obejmować świadczeń udzielanych podczas dyżuru medycznego ani świadczeń realizowanych poza normalnymi godzinami pracy w ramach pracy zmianowej lub odpowiedniego systemu czasu pracy w placówkach udzielających stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych. Wyłączenie nie obejmie planowych świadczeń zabiegowych.
Projekt przewiduje także rozwiązania na wypadek nagłych braków kadrowych. W razie śmierci lub długotrwałej choroby pracownika medycznego albo działania siły wyższej kierownik podmiotu leczniczego będzie mógł odstąpić od części wymogów przez maksymalnie 21 dni.
Nowe wymogi w umowach. Pojawia się maksymalnie 4-miesięczny okres rozliczeniowy
Nowa wersja projektu doprecyzowuje również wymagania dotyczące treści umów zawieranych z osobami udzielającymi świadczeń finansowanych przez NFZ. W przypadku umów o pracę trzeba będzie określić maksymalny miesięczny wymiar czasu pracy oraz maksymalne miesięczne wynagrodzenie w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 4 miesiące. Umowa ma wskazywać także rodzaj, a jeżeli będzie to uzasadnione charakterem pracy – również liczbę wykonywanych zadań związanych z udzielaniem świadczeń.
Wskazanie maksymalnie czteromiesięcznego okresu rozliczeniowego jest zmianą względem wcześniejszej wersji projektu.
W przypadku umów innych niż umowa o pracę wymagania będą szersze. W umowie trzeba będzie określić m.in. łączną liczbę godzin udzielania świadczeń, stawkę godzinową brutto, maksymalny miesięczny wymiar zatrudnienia oraz maksymalne miesięczne wynagrodzenie.
Koniec z wynagrodzeniem jako procentem kontraktu z NFZ
Ministerstwo Zdrowia chce również zakazać ustalania wynagrodzenia pracownika medycznego jako określonego procentu wartości kontraktu świadczeniodawcy z NFZ na dany zakres świadczeń.
Pracownik medyczny przed zatrudnieniem będzie natomiast składał oświadczenie dotyczące łącznego maksymalnego średniomiesięcznego wynagrodzenia wynikającego z umów zawartych ze świadczeniodawcami. O zmianie okoliczności wpływających na tę kwotę trzeba będzie poinformować w ciągu siedmiu dni.
Za naruszenie nowych wymogów kierownikowi podmiotu leczniczego będzie mogła grozić grzywna do 30 tys. zł.
NFZ ma dostać szersze uprawnienia kontrolne i 480 dodatkowych etatów
Projekt UD439 nie ogranicza się do wynagrodzeń i czasu pracy. Ministerstwo Zdrowia proponuje również znaczące poszerzenie możliwości kontrolnych Narodowego Funduszu Zdrowia.
NFZ ma uzyskać podstawę prawną do pozyskiwania dowodów również od podmiotów leczniczych udzielających świadczeń komercyjnych. Ma to umożliwić sprawdzanie rzeczywistej dostępności personelu pracującego jednocześnie w systemie finansowanym ze środków publicznych.
Co do zasady utrzymany zostanie obowiązek zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli z 7-dniowym wyprzedzeniem. Projekt przewiduje jednak możliwość przeprowadzenia kontroli bez zachowania tego terminu w przypadku realizacji umów dotyczących wydawania na receptę refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
Zmiany obejmą też możliwość ponownego przeprowadzenia kontroli, jeżeli pierwsze postępowanie było obciążone istotną wadą prawną, oraz uproszczenie formalnej weryfikacji dokumentacji medycznej w przypadkach niewymagających specjalistycznej oceny medycznej.
Rozbudowa systemu kontroli ma pociągnąć za sobą wzrost zatrudnienia w NFZ. Docelowo Fundusz ma otrzymać około 480 dodatkowych etatów – 432 w Departamencie Kontroli NFZ i 48 w oddziałach wojewódzkich.
AOTMiT ma analizować wynagrodzenia około miliona osób
Projekt rozszerza również zadania Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Prezes AOTMiT ma uzyskać możliwość inicjowania – za zgodą ministra zdrowia – prac nad ustaleniem lub weryfikacją taryfy świadczenia, którego nie uwzględniono w planie taryfikacji.
Agencja ma ponadto prowadzić stałą analizę kosztów osobowych w systemie finansowanym przez NFZ. Według założeń projektu co najmniej dwa razy w roku przetwarzane mają być dane dotyczące około miliona osób zatrudnionych u około 17,6 tys. świadczeniodawców.
Analiza ma obejmować m.in. łączenie danych o różnych formach zatrudnienia, agregowanie informacji według numerów PESEL i numerów prawa wykonywania zawodu oraz sprawdzanie przestrzegania ustawowych limitów wynagrodzeń. AOTMiT będzie również przygotowywać analizy i raporty dla ministra zdrowia oraz Prezesa NFZ.
Projekt ma ograniczyć podwykonawstwo przez spółki
Kolejna część reformy dotyczy zasad zawierania umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Przyjmującym zamówienie na podstawie nowych regulacji będzie mogła być osoba fizyczna posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe i wykonująca działalność leczniczą w przewidzianej prawem formie.
Rozwiązanie ma objąć także podmioty lecznicze działające poza systemem finansowanym ze środków publicznych. Intencją projektodawcy jest wyeliminowanie przypadków tworzenia podmiotów leczniczych służących do zawierania umów pozwalających omijać ograniczenia dotyczące czasu pracy personelu.
Rzecznik Praw Pacjenta z podstawą do reagowania na nierówne traktowanie
Projekt wprowadza także ustawową zasadę zakazującą nierównego traktowania pacjentów w dostępie do świadczeń zdrowotnych i podczas ich udzielania.
Regulacja obejmie m.in. zasady dostępu do świadczeń i warunki organizacyjne ich udzielania. W przepisach wskazano takie przesłanki nierównego traktowania jak wykonywany zawód, płeć, wiek, przynależność polityczna, obywatelstwo, niepełnosprawność, stan cywilny czy narodowość.
Zmiana ma dać Rzecznikowi Praw Pacjenta jednoznaczną podstawę do podejmowania działań w ramach jego ustawowych kompetencji.
Projekt UD439 trafi na Stały Komitet Rady Ministrów
Nowa wersja projektu pochodzi z 3 września 2026 r. Projekt UD439 ma znaleźć się 10 września w porządku prac Stałego Komitetu Rady Ministrów. Jest częścią szerszego pakietu zmian przygotowanego przez Ministerstwo Zdrowia.
Dopiero dalsze prace rządowe rozstrzygną o ostatecznym kształcie regulacji, w tym o pozostawieniu 12-miesięcznego okresu na dostosowanie kontraktów. Sama ministra zdrowia zaznaczyła, że propozycja wydłużenia tego terminu nie oznacza rezygnacji z reformy.
Główne wnioski
- Projekt UD439 utrzymuje limit 240,30 zł brutto za godzinę w 2026 r. oraz maksymalnie dwa pełne etaty u wszystkich świadczeniodawców.
- Ministerstwo Zdrowia zrezygnowało z automatycznego wygaszania niedostosowanych umów z końcem 2026 r. – placówki mają otrzymać 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie na dostosowanie kontraktów.
- Nowa wersja przewiduje, że w umowach o pracę maksymalny miesięczny czas pracy i wynagrodzenie będą określane w okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 4 miesiące.
- Projekt rozszerza uprawnienia kontrolne NFZ, a Fundusz ma docelowo otrzymać około 480 dodatkowych etatów. AOTMiT ma natomiast analizować dane o kosztach osobowych dotyczące około miliona osób.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12412802/katalog/13217640#13217640
