Chirurdzy Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego (UCK) w Gdańsku przeprowadzili pierwsze dwa pobrania nerek od żywych dawców z wykorzystaniem systemu robotycznego. Oba zabiegi zakończyły się powodzeniem, a dawcy i biorcy czują się dobrze. Wprowadzenie nowej techniki stanowi kolejny etap rozwoju transplantologii małoinwazyjnej w ośrodku, który od czterech lat realizuje program przeszczepiania nerek od żywych dawców.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak przebiegły pierwsze robotyczne pobrania nerek od żywych dawców w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku.
- Jakie korzyści może zapewniać chirurgia robotyczna w zakresie precyzji operacji, bezpieczeństwa dawcy i ochrony pobieranego narządu.
- Dlaczego przeszczepienia nerek od żywych dawców są w Polsce znacznie rzadsze niż w Niderlandach.
- Jak UCK rozwija program transplantacji nerek i jakie kolejne zastosowania chirurgii robotycznej planują specjaliści.
Robotyczne pobranie nerki – większa precyzja i bezpieczeństwo
Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku rozszerza możliwości chirurgii transplantacyjnej. Dotychczas pobrania nerek od żywych dawców wykonywano w ośrodku laparoskopowo. Obecnie, u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów, możliwe jest również wykorzystanie systemu robotycznego. Technologia nie zastępuje chirurga, lecz wspomaga jego pracę, zapewniając trójwymiarowy, powiększony obraz pola operacyjnego oraz większą swobodę i precyzję ruchów narzędzi.
Należy pamiętać, że system robotyczny nie zastępuje chirurga. Wszystkie ruchy narzędzi są wykonywane i kontrolowane przez operatora – podkreśla dr hab. n. med. Andrzej Hellmann z Kliniki Chirurgii Onkologicznej, Transplantacyjnej i Ogólnej UCK.
Szczególne znaczenie ma możliwość precyzyjnego preparowania tkanek w sąsiedztwie naczyń krwionośnych i moczowodu. Są to struktury wymagające wyjątkowej ostrożności podczas pobierania narządu przeznaczonego do transplantacji.
Korzyści dla żywego dawcy nerki
W transplantacjach od żywych dawców priorytetem pozostaje bezpieczeństwo osoby oddającej narząd. Operacja powinna możliwie najmniej obciążać organizm, a jednocześnie zapewniać odpowiednie warunki do pobrania i zabezpieczenia nerki.
Dawstwo żywe nerki, czyli podarowanie jej przez osobę bliską, jest jednym z najpiękniejszych darów, jakie może dać jeden człowiek drugiemu i w związku z tym należy dochować wszelkiej staranności, żeby było to jak najbardziej bezpieczne i jak najmniej obciążające dla dawcy. Zabieg w asyście robota trwa nieco dłużej, ale ochrona narządu, a przez to jego jakość oraz bezpieczeństwo pacjenta jest na bardzo wysokim poziomie – tłumaczy dr n. med. Maciej Śledziński z Kliniki Chirurgii Onkologicznej, Transplantacyjnej i Ogólnej UCK.
Niektóre analizy sugerują, że robotyczne pobranie nerki może wiązać się z mniejszym zapotrzebowaniem na opioidowe leki przeciwbólowe w porównaniu z laparoskopią wspomaganą ręcznie. Wskazuje się również na możliwość skrócenia hospitalizacji. Korzyści te wymagają jednak dalszej oceny, zwłaszcza w bezpośrednich porównaniach różnych technik operacyjnych.
Rok przygotowań do pierwszych operacji robotycznych
Wdrożenie nowej metody poprzedził roczny okres szkoleń zespołu chirurgicznego. Pierwsze dwa pobrania zakończyły się sukcesem, co otwiera drogę do dalszego rozwijania programu.
Specjaliści UCK planują również wykorzystanie chirurgii robotycznej podczas wszczepiania nerek. Jest to jednak procedura bardziej wymagająca technicznie, między innymi ze względu na konieczność wykonania precyzyjnych zespoleń naczyniowych.
Dawstwo żywe nerek w Polsce nadal pozostaje rzadkością
Pomimo rozwoju transplantologii liczba przeszczepień nerek od żywych dawców w Polsce pozostaje niewielka w porównaniu z niektórymi krajami europejskimi. Według danych przedstawionych przez UCK w 2025 roku:
- W Niderlandach wykonano 499 przeszczepień nerek od żywych dawców, co stanowiło 48,2% wszystkich transplantacji nerek.
- W Polsce przeprowadzono 69 takich transplantacji, odpowiadających zaledwie 5,2% wszystkich przeszczepień nerek.
Jak wskazuje prof. dr hab. n. med. Alicja Dębska-Ślizień, ordynator Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych UCK, jedną z możliwych przyczyn tej różnicy jest stosunkowo krótki czas oczekiwania na narząd od dawcy zmarłego. Według Poltransplantu w 2025 roku wynosił on średnio około roku.
Jednocześnie potencjalni dawcy obawiają się konsekwencji zdrowotnych operacji, bólu pooperacyjnego oraz czasu potrzebnego na powrót do pracy i codziennych aktywności. Rozwój technik małoinwazyjnych może ograniczać część tych obaw. Nie wiadomo jednak jeszcze, czy szersze wykorzystanie robotyki przełoży się na wzrost liczby osób decydujących się na oddanie nerki.
UCK w Gdańsku rozwija transplantologię od 46 lat
Historia przeszczepiania nerek w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym rozpoczęła się w 1980 roku. W kolejnych dekadach ośrodek rozszerzał działalność transplantacyjną, wprowadzając przeszczepienia szpiku w 1994 roku, serca w 2006 roku oraz wątroby i płuc w 2018 roku. Od początku stycznia do końca września 2026 roku w UCK wykonano:
- 120 przeszczepień nerek,
- 48 przeszczepień wątroby,
- 33 przeszczepienia płuc,
- 6 przeszczepień serca,
- 64 przeszczepienia rogówek,
- 102 przeszczepienia komórek krwiotwórczych.
Wprowadzenie robotycznego pobierania nerek wpisuje się w rozwój wysokospecjalistycznych procedur transplantacyjnych realizowanych przez gdański ośrodek.
Główne wnioski
- Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku przeprowadziło pierwsze dwa robotyczne pobrania nerek od żywych dawców. Obie transplantacje zakończyły się powodzeniem, a dawcy i biorcy czują się dobrze.
- Chirurgia robotyczna zwiększa precyzję operacji i możliwości ochrony pobieranego narządu. Technologia zapewnia trójwymiarowy obraz pola operacyjnego i dokładniejsze ruchy narzędzi, a niektóre badania wskazują na możliwość ograniczenia bólu pooperacyjnego i skrócenia hospitalizacji.
- W 2025 roku w Polsce wykonano 69 przeszczepień nerek od żywych dawców, co stanowiło 5,2% wszystkich transplantacji nerek. Dla porównania w Niderlandach przeprowadzono 499 takich zabiegów, odpowiadających 48,2% przeszczepień.
- UCK rozwija program małoinwazyjnego pobierania nerek od czterech lat. Wdrożenie chirurgii robotycznej poprzedził rok szkoleń, a kolejnym planowanym etapem jest wykorzystanie tej technologii również podczas wszczepiania nerek.
Źródło:
- https://uck.pl/news/jakosc-narzadu-i-bezpieczenstwo-pacjenta-jest-na-bardzo-wysokim-poziomie-pierwsze-robotyczne-pobrania-nerki-od-zywych-dawcow-w-uck.html
