Narodowy Fundusz Zdrowia chce ograniczyć wykonywanie specjalistycznych zabiegów na oddziałach chirurgii ogólnej, które nie dysponują pełnym zapleczem właściwym dla danej dziedziny. Od 1 października 2026 r. wybrane świadczenia ortopedyczne, urologiczne, operacje kręgosłupa oraz część diagnostyki pulmonologicznej mają być finansowane wyłącznie na odpowiednich oddziałach specjalistycznych. NFZ argumentuje, że pacjent powinien mieć dostęp do specjalisty i niezbędnej diagnostyki nie tylko podczas operacji, ale przez cały pobyt w szpitalu. Projekt zarządzenia Prezesa NFZ trafił do konsultacji, które potrwają do 14 sierpnia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Których zabiegów oddziały chirurgii ogólnej nie będą mogły rozliczać po zmianach.
- Dlaczego NFZ chce ograniczyć tzw. „zabiegi walizkowe”.
- Jak zmiany mogą wpłynąć na finansowanie i organizację świadczeń w szpitalach.
- Od kiedy mają obowiązywać nowe zasady i do kiedy trwają konsultacje.
Część zabiegów zniknie z rozliczeń chirurgii ogólnej
Oddziały chirurgii ogólnej mogą obecnie rozliczać około 230 grup świadczeń. Wśród nich znajdują się procedury, które nie należą bezpośrednio do chirurgii ogólnej, lecz są charakterystyczne m.in. dla ortopedii, neurochirurgii, urologii czy pulmonologii.
NFZ chce zmienić ten model. Po wejściu w życie nowych zasad oddziały chirurgii ogólnej nie będą mogły rozliczać m.in. wybranych artroskopii i zabiegów rekonstrukcyjnych z użyciem implantów mocujących, niektórych operacji kończyny dolnej, operacji kręgosłupa, zabiegów dotyczących moczowodu i pęcherza moczowego oraz części świadczeń z zakresu bronchoskopii.
Procedury mają być wykonywane i finansowane na oddziałach odpowiadających danej specjalności – m.in. ortopedycznych, neurochirurgicznych, urologicznych i pulmonologicznych. Pełna lista grup świadczeń została zawarta w projekcie zarządzenia Prezesa NFZ.
– Dla pacjentów będzie to jednocześnie jasna informacja, gdzie dana procedura lub zabieg mogą zostać wykonane. Obecnie świadczenia te mogą być realizowane w różnych miejscach. Po zmianach pacjent wymagający artroskopii będzie kierowany na oddział ortopedii – wskazuje Anna Skowrońska, zastępca dyrektora Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej w Centrali NFZ.
NFZ chce ograniczyć „zabiegi walizkowe”
Jednym z powodów przygotowania zmian jest sposób organizacji części specjalistycznych operacji. Fundusz zwraca uwagę na sytuacje, w których lekarz specjalista przyjeżdża do szpitala na zaplanowane zabiegi, ale po ich wykonaniu nie pozostaje w placówce. Dalszą opiekę nad chorym, także w razie wystąpienia powikłań, przejmuje wówczas zespół, który nie uczestniczył w operacji.
NFZ określa takie świadczenia jako „zabiegi walizkowe” i chce ograniczyć ich wykonywanie. Nowy model ma premiować leczenie w placówkach dysponujących stałym zespołem danej specjalności, odpowiednim sprzętem, diagnostyką oraz możliwością leczenia komplikacji pooperacyjnych.
– Tak zwane „zabiegi walizkowe”, gdy lekarz przyjeżdża do konkretnego szpitala tylko po to, żeby wykonać serię operacji, nie mają nic wspólnego z bezpieczeństwem pacjenta. Chcemy skierować system w przeciwną stronę: do koncentracji specjalistycznego leczenia i zapewnienia pacjentowi pełnej opieki w miejscu, w którym wykonywany jest zabieg – wskazuje Jakub Szulc, zastępca prezesa NFZ.
Jak zaznacza Filip Nowak, prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, podstawowym kryterium proponowanych zmian ma być bezpieczeństwo chorych.
– Chirurgia powinna być realizowana w oddziałach chirurgicznych. Stawiamy bezpieczeństwo pacjentów na pierwszym miejscu – mówi Filip Nowak.
Specjalista ma być dostępny także po operacji
Według założeń NFZ oddział wykonujący specjalistyczne świadczenia powinien dysponować odpowiednio wykwalifikowaną kadrą, całodobowym dostępem do lekarzy właściwej specjalności, odpowiednim sprzętem i zapleczem diagnostycznym. Musi być także przygotowany do leczenia ewentualnych powikłań.
Prof. Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich, zwraca uwagę, że bezpieczeństwo leczenia nie sprowadza się do samego przeprowadzenia operacji.
– Zawsze zadaję sobie pytanie: gdzie sam poszedłbym się operować? Nie wybrałbym placówki, w której chirurg pojawia się raz w tygodniu. Wybrałbym szpital, w którym specjalista jest obecny na co dzień, działa odpowiednie zaplecze i istnieje możliwość natychmiastowego leczenia powikłań. Sam zabieg to nie wszystko. Bezpieczeństwo pacjenta musi być zapewnione przez całą dobę – zaznacza prof. Tarnowski.
Znaczenie długofalowej opieki wskazuje również prof. Jarosław Czubak, konsultant krajowy w dziedzinie ortopedii i traumatologii narządu ruchu. W przypadku procedur ortopedycznych wynik leczenia powinien być oceniany w perspektywie wielu lat, dlatego poza doświadczeniem operatora istotne są prawidłowa kwalifikacja, diagnostyka, opieka pooperacyjna i możliwość szybkiego leczenia powikłań.
– W ortopedii dobrego wyniku leczenia nie oceniamy po kilku miesiącach. Powinien być trwały przez kilkanaście, a czasem nawet kilkadziesiąt lat. Dlatego zabieg musi być wykonywany tam, gdzie pacjent ma zapewnione właściwe leczenie również po operacji i w przypadku wystąpienia powikłań – wyjaśnia prof. Czubak.
Zmiany obejmą około 10% procedur wykonywanych na chirurgii ogólnej
Według analiz NFZ świadczenia, których dotyczą projektowane przepisy, odpowiadają za około 10% procedur wykonywanych obecnie na oddziałach chirurgii ogólnej. Różnice pomiędzy poszczególnymi placówkami są jednak znaczne.
Część szpitali w ogóle nie realizuje takich świadczeń. Są jednak oddziały, w których procedury wykraczające poza podstawowy profil chirurgii ogólnej stanowią ponad połowę wszystkich wykonywanych świadczeń.
Fundusz zapewnia, że zmiana miejsca leczenia nie ma prowadzić do zmniejszenia liczby wykonywanych zabiegów. Pacjenci mają być kierowani do oddziałów odpowiednich dla danego rodzaju świadczenia. NFZ zapowiada jednocześnie analizowanie przepływu chorych i sprawdzanie, które placówki specjalistyczne przejmą dodatkowe procedury. Jeśli będzie to uzasadnione, ich umowy z Funduszem będą mogły zostać odpowiednio wzmocnione.
Projekt nie przewiduje również automatycznego obniżenia ryczałtu szpitalom, które utracą możliwość wykonywania wskazanych procedur. NFZ zakłada, że oddziały chirurgii ogólnej będą mogły przeznaczyć swoje zasoby na świadczenia odpowiadające ich podstawowemu profilowi, takie jak operacje przepuklin, żylaków czy pęcherzyka żółciowego.
NFZ chce płacić o 40% więcej za jednoczasowe leczenie przepukliny
Projekt obejmuje także zmianę finansowania jednego ze świadczeń należących do podstawowego zakresu chirurgii ogólnej. Fundusz proponuje podwyższenie o 40% finansowania jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej.
Wykonanie jednej operacji zamiast dwóch oddzielnych zabiegów pozwala uniknąć dwóch hospitalizacji. Pacjent przechodzi również jedną rekonwalescencję, a szpital może ograniczyć wykorzystanie zasobów związane z ponownym przyjęciem chorego.
Nowe zasady od 1 października 2026 r.
NFZ planuje wprowadzić zmiany od 1 października 2026 r. Do tego czasu szpitale mają mieć możliwość dokończenia leczenia pacjentów już zakwalifikowanych do zabiegów i przygotowania nowej organizacji kierowania chorych wymagających specjalistycznego leczenia.
Projekt zarządzenia Prezesa NFZ jest obecnie konsultowany. Uwagi można zgłaszać do 14 sierpnia 2026 r. do godziny 12:00. Dokument dostępny jest pod adresem: Projekt zarządzenia – leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne.
Proponowane rozwiązania są powiązane z szerszym kierunkiem zmian przygotowywanych przez Ministerstwo Zdrowia, zakładającym większą koncentrację specjalistycznego leczenia. Ostateczny zakres nowych zasad finansowania będzie znany po zakończeniu konsultacji i przyjęciu zarządzenia przez Prezesa NFZ.
Główne wnioski
- Od 1 października 2026 r. wybrane świadczenia mają być finansowane wyłącznie na właściwych oddziałach specjalistycznych, a nie na oddziałach chirurgii ogólnej.
- Zmiany obejmą około 10% procedur wykonywanych obecnie na oddziałach chirurgii ogólnej, choć w części placówek stanowią one ponad połowę realizowanych świadczeń.
- NFZ chce ograniczyć tzw. „zabiegi walizkowe”, czyli sytuacje, gdy specjalista przyjeżdża do placówki na serię operacji, ale nie zapewnia późniejszej opieki na miejscu.
- Fundusz proponuje również wzrost o 40% finansowania jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej. Konsultacje projektu potrwają do 14 sierpnia 2026 r.
Źródło:
- https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/specjalistyczne-zabiegi-w-specjalistycznych-oddzialach-kluczowe-jest-bezpieczenstwo-pacjentow,8993.html
