Zdrowy sen po 50. roku życia może mieć znaczenie nie tylko dla samopoczucia i zdrowia, ale również dla długości aktywności zawodowej. Obszerne badanie przeprowadzone w Finlandii wskazuje, że poważne zaburzenia snu oraz spanie co najmniej 9 godzin na dobę wiążą się z krótszą oczekiwaną długością życia zawodowego. Wyniki opublikowano w „Occupational & Environmental Medicine”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak jakość i długość snu po 50. roku życia wiążą się z oczekiwaną długością aktywności zawodowej.
- Jakie są wyniki dwóch fińskich badań obejmujących łącznie ponad 76 tys. osób i dowiesz się, jak zaburzenia snu wpływały na przewidywany czas pozostawania na rynku pracy.
- Dlaczego poważne zaburzenia snu wiązały się z około 8 miesiącami krótszej aktywności zawodowej.
- Dlaczego sen trwający co najmniej 9 godzin na dobę może być istotnym wskaźnikiem związanym z krótszą oczekiwaną długością życia zawodowego.
Sen może mieć znaczenie dla długości aktywności zawodowej
Starzenie się społeczeństw sprawia, że w wielu państwach wydłuża się okres aktywności zawodowej. W ponad połowie krajów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) podnoszony jest ustawowy wiek emerytalny. Naukowcy postanowili więc sprawdzić, czy wzorce snu w średnim wieku mogą wiązać się z tym, jak długo ludzie pozostają na rynku pracy.
Badacze analizowali oczekiwaną długość życia zawodowego, czyli średnią liczbę lat, przez które osoba w określonym wieku może pozostawać aktywna zawodowo. W tym przypadku obserwacje dotyczyły okresu od 50. do 68. roku życia.
Badania objęły ponad 76 tys. osób
Analizę oparto na danych z dwóch fińskich badań obserwacyjnych. Finnish Public Sector Study (FPS) obejmowało 70 339 pracowników sektora publicznego, z których 80 proc. stanowiły kobiety. Drugie badanie – Health and Social Support Study (HeSSup) – objęło 6071 dorosłych Finów w wieku produkcyjnym, w tym 54 proc. kobiet.
Informacje o śnie pochodziły z ankiet wypełnianych po ukończeniu 50. roku życia. Sen podzielono na krótki – poniżej 7 godzin, średni – od 7 do 8,5 godziny oraz długi – co najmniej 9 godzin na dobę. Oceniano również zaburzenia snu, takie jak trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, zbyt wczesne budzenie się oraz sen niedający wypoczynku. W zależności od częstości występowania problemów klasyfikowano je jako brak zaburzeń, umiarkowane lub poważne.
Poważne zaburzenia snu wiązały się z krótszą pracą
Wyniki pokazały wyraźną zależność między jakością snu a przewidywanym okresem aktywności zawodowej. Osoby bez zaburzeń snu mogły oczekiwać średnio 13 lat i 5 miesięcy dalszej aktywności zawodowej. Przy umiarkowanych problemach było to 13 lat, natomiast przy poważnych – 12 lat i 10 miesięcy. W porównaniu z osobami bez problemów ze snem umiarkowane zaburzenia wiązały się z niemal 5 miesiącami krótszego życia zawodowego, a poważne – z około 8 miesiącami krótszej aktywności. Zależność obserwowano niezależnie od płci i rodzaju wykonywanej pracy.
Najdłuższą oczekiwaną aktywność zawodową – niemal 14 lat – odnotowano wśród 50-letnich kobiet wykonujących pracę specjalistyczną i bez zaburzeń snu. Jedną z najkrótszych – niespełna 12,5 roku – wśród mężczyzn wykonujących prace rutynowe i mających poważne problemy ze snem.
Długi sen również wiązał się z krótszą aktywnością zawodową
Znaczenie miała również długość snu. W badaniu FPS zarówno osoby śpiące poniżej 7 godzin, jak i od 7 do 8,5 godziny miały oczekiwaną długość życia zawodowego wynoszącą średnio 13 lat i 2 miesiące. W przypadku osób śpiących co najmniej 9 godzin było to 12 lat i 5 miesięcy. W porównaniu ze snem trwającym 7–8,5 godziny długi sen wiązał się z około 9 miesiącami krótszej aktywności zawodowej w FPS. W badaniu HeSSup różnica przekraczała 30 miesięcy. Jednocześnie naukowcy nie znaleźli jednoznacznych dowodów na różnicę pomiędzy osobami śpiącymi krótko i średnio.
Najkrótszą oczekiwaną długość życia zawodowego – około 6 lat i 5 miesięcy – obserwowano w obu grupach wśród mężczyzn wykonujących prace rutynowe lub mających niski poziom wykształcenia i jednocześnie śpiących długo.
Sen i status społeczno-ekonomiczny mogą się ze sobą łączyć
Badanie ujawniło również znaczne różnice pomiędzy osobami znajdującymi się w najlepszej i najgorszej sytuacji pod względem rodzaju pracy, wykształcenia oraz snu. W FPS różnica w oczekiwanej długości aktywności zawodowej wynosiła około roku i 5 miesięcy, natomiast w HeSSup sięgała 5 lat. Autorzy zwracają dlatego uwagę na możliwe znaczenie działań wspierających zdrowy sen, szczególnie wśród osób o niższym statusie społeczno-ekonomicznym.
Promowanie zdrowego snu i zapewnianie wsparcia w radzeniu sobie z zaburzeniami snu w średnim wieku może być szczególnie ważne dla osób o niższym statusie społeczno-ekonomicznym, którym zależy na zwiększeniu uczestnictwa w rynku pracy wraz z wiekiem. Mogłoby to obejmować terapię poznawczo-behawioralną bezsenności świadczoną przez służby medycyny pracy lub interwencje w miejscu pracy, takie jak interwencje edukacyjne lub promujące zdrowie w zakresie snu.
Badanie nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego
Autorzy podkreślają, że analiza miała charakter obserwacyjny. Nie można więc stwierdzić, że zaburzenia snu lub długi sen bezpośrednio powodują wcześniejsze opuszczanie rynku pracy.
Nie uwzględniono również wszystkich czynników mogących wpływać jednocześnie na sen i aktywność zawodową, m.in. zdrowia fizycznego i psychicznego, chorób współistniejących, zachowań zdrowotnych czy warunków zatrudnienia, w tym pracy zmianowej. Długi sen może być także wskaźnikiem innych problemów zdrowotnych, dlatego wyników nie należy interpretować jako dowodu, że samo skrócenie snu wydłuży karierę zawodową.
Główne wnioski
- Osoby bez zaburzeń snu mogły oczekiwać średnio 13 lat i 5 miesięcy dalszej aktywności zawodowej, podczas gdy przy poważnych zaburzeniach było to 12 lat i 10 miesięcy.
- Poważne zaburzenia snu wiązały się z około 8 miesiącami krótszego życia zawodowego, niezależnie od płci i rodzaju wykonywanej pracy.
- Sen trwający 9 godzin lub dłużej wiązał się z krótszą oczekiwaną aktywnością zawodową – o około 9 miesięcy w badaniu FPS i ponad 30 miesięcy w badaniu HeSSup w porównaniu ze snem trwającym 7–8,5 godziny.
- Badanie miało charakter obserwacyjny i nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego. Autorzy wskazują jednak, że wspieranie zdrowego snu w średnim wieku może mieć znaczenie dla dłuższego pozostawania na rynku pracy.
Źródło:
- https://oem.bmj.com/content/early/2026/08/10/oemed-2025-110766
