Więcej kroków w ciągu dnia i mniej czasu spędzanego w pozycji siedzącej wiązało się z rzadszym zgłaszaniem problemów z pamięcią przez seniorów mieszkających w słynnej Strefie Niebieskiej na Sardynii. Badanie opublikowane w „Experimental Gerontology” wskazuje również na znaczenie tego, jak osoby starsze postrzegają własne zdrowie fizyczne i sprawność pamięci.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak codzienna aktywność fizyczna i czas spędzany w pozycji siedzącej wiązały się z problemami z pamięcią u seniorów ze Strefy Niebieskiej na Sardynii.
- Jakie są wyniki badania obejmującego 118 osób w wieku średnio 82 lat, których aktywność monitorowano za pomocą akcelerometrów przez siedem dni.
- Jak postrzeganie własnego zdrowia fizycznego i pewność dotycząca sprawności pamięci wiązały się z częstotliwością zgłaszania problemów z pamięcią.
- Dlaczego wyniki nie pozwalają stwierdzić, że większa liczba kroków bezpośrednio poprawia pamięć i jakie ograniczenia miało badanie.
Aktywność fizyczna a problemy z pamięcią u seniorów
Subiektywne problemy z pamięcią są częste w starszym wieku i nie zawsze oznaczają występowanie obiektywnych zaburzeń funkcji poznawczych. Nie powinny być jednak automatycznie bagatelizowane. Wcześniejsze badania wskazywały, że osoby zgłaszające pogorszenie pamięci mimo braku klinicznie uchwytnych deficytów mogą być bardziej narażone m.in. na rozwój demencji czy depresji.
Naukowcy postanowili więc sprawdzić, jakie czynniki wiążą się z takimi dolegliwościami. Jednocześnie przeanalizowali aktywność fizyczną, zachowania siedzące, sen, postrzeganie własnego zdrowia oraz przekonania dotyczące sprawności pamięci. Badanie przeprowadzono wśród mieszkańców sardyńskiej Strefy Niebieskiej – regionu kojarzonego z wyjątkową długowiecznością.
Badanie objęło osoby w wieku średnio 82 lat
W analizie uczestniczyło 118 osób – 54 mężczyzn i 64 kobiety. Ich średni wiek wynosił 82 lata. Wszyscy mieszkali w Strefie Niebieskiej od urodzenia i mieli co najmniej dwa wcześniejsze pokolenia związane z tym regionem. U uczestników nie stwierdzono poważnych zaburzeń poznawczych na podstawie Mini-Mental State Examination (MMSE). Nie zgłaszali również schorzeń neurologicznych ani układu mięśniowo-szkieletowego, które mogłyby wpływać na chodzenie. Średni wynik MMSE wynosił około 26 punktów, co wskazywało na względnie zachowane funkcje poznawcze w badanej grupie.
Co więcej, 83% seniorów deklarowało regularne uczestnictwo w zajęciach rekreacyjnych, w tym aktywnościach sportowych oraz społeczno-kulturalnych.
Akcelerometry mierzyły ruch przez siedem dni
Badacze nie opierali się wyłącznie na deklaracjach dotyczących aktywności. Uczestnicy przez siedem kolejnych dni nosili akcelerometry na nadgarstku niedominującej ręki. Za prawidłowo monitorowany dzień uznawano taki, w którym urządzenie było noszone przez co najmniej 16 godzin. Pozwoliło to uzyskać obiektywne informacje dotyczące m.in. liczby wykonywanych każdego dnia kroków, czasu spędzanego w pozycji siedzącej oraz efektywności snu.
Jednocześnie za pomocą odpowiednich kwestionariuszy oceniono postrzeganie własnego zdrowia fizycznego oraz pewność dotyczącą możliwości zapamiętywania. Uczestników pytano również, czy uważają, że mają więcej problemów z pamięcią niż większość innych osób.
Więcej kroków, mniej siedzenia i mniej skarg na pamięć
Wyniki pokazały, że osoby wykonujące więcej kroków każdego dnia i spędzające mniej czasu w pozycji siedzącej rzadziej zgłaszały problemy z pamięcią. Podobną zależność zaobserwowano w przypadku seniorów, którzy lepiej oceniali swoje zdrowie fizyczne i byli bardziej pewni własnej pamięci.
Ostateczny model statystyczny wyjaśniał około 24–40% zmienności dotyczącej zgłaszanych problemów z pamięcią, w zależności od zastosowanej miary. Co ciekawe, obiektywnie mierzona efektywność snu nie okazała się istotnym predyktorem takich dolegliwości. Wyniki sugerują więc, że znaczenie może mieć zarówno rzeczywista codzienna aktywność, jak i sposób, w jaki senior postrzega własną kondycję oraz możliwości poznawcze.
Dlaczego ruch może mieć znaczenie dla mózgu?
Autorzy odnoszą wyniki do wcześniejszych badań, które wskazywały na potencjalne mechanizmy łączące aktywność fizyczną ze zdrowiem mózgu. Regularne spacery wiązano m.in. z większą objętością istoty szarej i hipokampu oraz produkcją neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF).
Aktywność fizyczna może ponadto sprzyjać prawidłowej gospodarce glukozowej, funkcjonowaniu naczyń i zaopatrzeniu tkanek mózgu w tlen. Znaczenie może mieć również aspekt społeczny. Aktywny tryb życia często oznacza częstszy kontakt z innymi ludźmi i większą stymulację środowiskową. Z kolei aktywność społeczna może wspierać regulację nastroju, uwagę i procesy poznawcze.
Badanie nie dowodzi, że więcej kroków poprawia pamięć
Wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Badanie miało charakter przekrojowy, dlatego nie pozwala ustalić związku przyczynowo-skutkowego. Nie można na jego podstawie stwierdzić, że zwiększenie liczby kroków lub ograniczenie siedzenia bezpośrednio zmniejszy problemy z pamięcią.
Ograniczeniem była również niewielka i specyficzna grupa 118 mieszkańców Strefy Niebieskiej. Ponadto skargi dotyczące pamięci oceniano za pomocą pojedynczego pytania, a obiektywna ocena funkcji poznawczych opierała się przede wszystkim na MMSE. Akcelerometry noszone na nadgarstku mogą natomiast zawyżać liczbę kroków lub nieprawidłowo klasyfikować niektóre zachowania siedzące. Potrzebne są zatem większe badania podłużne obejmujące bardziej zróżnicowane populacje i dokładniejsze pomiary m.in. pamięci epizodycznej, roboczej, uwagi i dobrostanu psychicznego.
Główne wnioski
- W badaniu uczestniczyło 118 mieszkańców sardyńskiej Strefy Niebieskiej, których średni wiek wynosił 82 lata. Ich aktywność fizyczną monitorowano przez siedem kolejnych dni.
- Seniorzy, którzy wykonywali więcej kroków i spędzali mniej czasu w pozycji siedzącej, rzadziej zgłaszali problemy z pamięcią. Podobną zależność stwierdzono u osób lepiej oceniających swoje zdrowie fizyczne i bardziej pewnych własnej pamięci.
- Obiektywnie mierzona efektywność snu nie była istotnym predyktorem problemów z pamięcią, natomiast analizowany model wyjaśniał około 24–40% zmienności zgłaszanych dolegliwości.
- Badanie miało charakter przekrojowy, dlatego nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego. Nie można na jego podstawie stwierdzić, że zwiększenie liczby kroków lub ograniczenie siedzenia bezpośrednio zmniejsza problemy z pamięcią.
Źródło:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0531556526001129?via%3Dihub
