Problemy ze zdrowiem psychicznym coraz częściej prowadzą do nieobecności w pracy. Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w 2025 roku lekarze wystawili ponad 1,75 mln zwolnień z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. Łącznie przełożyło się to na 34,1 mln dni absencji chorobowej. Najczęstszymi przyczynami były reakcje na stres, zaburzenia adaptacyjne oraz depresja.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wzrosła liczba zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych w Polsce w latach 2022–2025 i ile dni absencji chorobowej odnotował ZUS.
- Jakie są najczęstsze przyczyny zwolnień psychiatrycznych, w tym reakcje na stres, zaburzenia adaptacyjne, depresję i zaburzenia lękowe.
- Jak często ZUS kwestionuje zwolnienia psychiatryczne i czy wyniki kontroli potwierdzają obawy dotyczące ich nadużywania.
- Kto może skorzystać z bezpłatnej rehabilitacji psychosomatycznej finansowanej przez ZUS, jak wygląda 24-dniowy turnus i jak uzyskać skierowanie.
Zwolnienia lekarskie z powodu zaburzeń psychicznych wzrosły o ponad jedną trzecią
Dane ZUS wskazują na wyraźny wzrost absencji chorobowej związanej ze zdrowiem psychicznym. W 2022 roku wystawiono 1,297 mln zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania, obejmujących łącznie około 23,8 mln dni niezdolności do pracy. W 2025 roku liczba takich zaświadczeń osiągnęła już 1,759 mln, a łączny czas absencji wzrósł do 34,1 mln dni. Oznacza to wzrost liczby zwolnień o ponad 35 proc. oraz liczby dni nieobecności o około 43 proc. w ciągu trzech lat.
Rosnąca liczba zwolnień może odzwierciedlać zarówno większą skalę problemów psychicznych, jak i rosnącą gotowość pacjentów do korzystania z pomocy specjalistycznej. Same statystyki absencji nie pozwalają jednak jednoznacznie określić, w jakim stopniu zmieniła się częstość występowania poszczególnych zaburzeń.
Stres, depresja i zaburzenia lękowe najczęstszymi przyczynami absencji
Wśród problemów zdrowotnych prowadzących do zwolnień lekarskich szczególnie istotne miejsce zajmują zaburzenia związane ze stresem. Według ZUS w 2025 roku najwięcej dni niezdolności do pracy przypadało na trzy grupy rozpoznań:
- Reakcje na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne – prawie 12,6 mln dni absencji.
- Epizody depresyjne i nawracające zaburzenia depresyjne – 9,4 mln dni.
- Inne zaburzenia lękowe – niemal 6,6 mln dni.
Łącznie te trzy grupy odpowiadały za około 28,6 mln dni nieobecności w pracy, czyli blisko 84 proc. absencji związanej z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania. Dane pokazują, jak duże znaczenie dla zdolności do pracy mają problemy psychiczne. Jednocześnie podkreślają potrzebę wczesnej diagnostyki, odpowiedniego leczenia oraz skutecznego wsparcia osób powracających do aktywności zawodowej.
Czy zwolnienia psychiatryczne są nadużywane? ZUS przedstawia dane
W debacie publicznej pojawiają się wątpliwości dotyczące zasadności zwolnień wystawianych z powodu zaburzeń psychicznych. Wyniki kontroli ZUS nie potwierdzają jednak, że nieprawidłowości mają charakter masowy. W ostatnich latach lekarze orzecznicy ZUS kwestionowali od 3,4 do 6 proc. kontrolowanych zwolnień psychiatrycznych. Dla porównania w przypadku wszystkich kontrolowanych zaświadczeń odsetek ten wynosił od 2,5 do 4,1 proc.
Choć nieprawidłowości występowały nieco częściej w grupie zwolnień psychiatrycznych, zdecydowana większość skontrolowanych zaświadczeń nie została zakwestionowana. Warto przy tym pamiętać, że wyniki kontroli nie są równoznaczne z oceną wszystkich wystawionych zwolnień.
Bezpłatna rehabilitacja z ZUS dla osób z zaburzeniami psychosomatycznymi
Jedną z form wsparcia osób zagrożonych utratą zdolności do pracy jest rehabilitacja lecznicza finansowana przez ZUS. Program obejmuje między innymi pacjentów z zaburzeniami nastroju, lękowymi, psychosomatycznymi i behawioralnymi. Turnus rehabilitacyjny trwa 24 dni i odbywa się w specjalistycznym ośrodku. Indywidualny program może obejmować terapię psychologiczną, ćwiczenia ogólnousprawniające, muzykoterapię, choreoterapię, edukację zdrowotną oraz całodobową opiekę medyczną.
Z rehabilitacji mogą korzystać osoby ubezpieczone w ZUS, zagrożone utratą zdolności do pracy, a także uprawnieni świadczeniobiorcy pobierający świadczenia chorobowe lub okresową rentę z tytułu niezdolności do pracy. Warunkiem jest rokowanie odzyskania lub utrzymania zdolności do pracy dzięki rehabilitacji.
Jak otrzymać skierowanie na rehabilitację z ZUS?
Procedurę rozpoczyna lekarz prowadzący, który przygotowuje wniosek o rehabilitację leczniczą. Dokument może zostać przekazany do ZUS elektronicznie lub przez pacjenta. Następnie lekarz orzecznik ZUS ocenia wskazania do rehabilitacji oraz ewentualne przeciwwskazania medyczne. Program jest całkowicie bezpłatny. ZUS finansuje leczenie, zakwaterowanie, wyżywienie oraz dojazd do ośrodka rehabilitacyjnego.
Główne wnioski
- Liczba zwolnień lekarskich z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania wzrosła o ponad 35 proc. w latach 2022–2025. W 2025 roku lekarze wystawili 1,759 mln takich zaświadczeń, obejmujących łącznie 34,1 mln dni absencji chorobowej, czyli o 43 proc. więcej niż w 2022 roku.
- Stres, depresja i zaburzenia lękowe odpowiadają za największą część absencji związanej ze zdrowiem psychicznym. W 2025 roku reakcje na stres i zaburzenia adaptacyjne spowodowały prawie 12,6 mln dni nieobecności, zaburzenia depresyjne 9,4 mln dni, a inne zaburzenia lękowe niemal 6,6 mln dni.
- Kontrole ZUS nie potwierdzają masowego nadużywania zwolnień psychiatrycznych. W ostatnich latach lekarze orzecznicy kwestionowali od 3,4 do 6 proc. kontrolowanych zaświadczeń z powodu zaburzeń psychicznych, wobec 2,5–4,1 proc. w przypadku wszystkich kontrolowanych zwolnień.
- ZUS oferuje bezpłatną, 24-dniową rehabilitację leczniczą osobom z zaburzeniami psychosomatycznymi. Program obejmuje m.in. terapię psychologiczną, ćwiczenia i edukację zdrowotną. Jego celem jest utrzymanie lub odzyskanie zdolności do pracy, a ZUS pokrywa koszty leczenia, zakwaterowania, wyżywienia i dojazdu.
Źródło:
- https://www.zus.pl/-/zdrowie-psychiczne-polak%C3%B3w-coraz-wi%C4%99cej-zwolnie%C5%84-lekarskich
