Dzieci, których dieta zawierała więcej zdrowych produktów roślinnych, miały około dwa lata później nieco niższe ciśnienie krwi. W dużym badaniu kohortowym z Holandii przeanalizowano również poziom cholesterolu, profile metaboliczne oraz szacunkowe koszty żywienia. Wyniki opublikowano w „The American Journal of Clinical Nutrition”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak jakość diety roślinnej w dzieciństwie może wiązać się z późniejszym ciśnieniem krwi i poziomem cholesterolu.
- Jakie są wyniki badania Generation R obejmującego 3990 dzieci, u których analizowano dietę w wieku 8 lat i zdrowie kardiometaboliczne około dwa lata później.
- Dlaczego nie każda dieta bogata w produkty roślinne jest równie korzystna i czym różni się zdrowa dieta roślinna od tej opartej na mniej wartościowych produktach.
- Czy zdrowsza dieta roślinna dzieci wiązała się z wyższymi szacunkowymi kosztami żywienia oraz jakie ograniczenia miało badanie.
Dieta roślinna dzieci pod lupą naukowców
Diety roślinne nie są jednorodne. Jadłospis bogaty w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste czy rośliny strączkowe może znacząco różnić się pod względem wartości odżywczej od diety opartej w dużej mierze na rafinowanych zbożach, słodyczach i innych mniej korzystnych produktach roślinnych. Naukowcy postanowili więc sprawdzić nie tylko udział produktów roślinnych w diecie dzieci, ale również jakość takiego sposobu żywienia i jego związek ze zdrowiem kardiometabolicznym. Ma to znaczenie, ponieważ nawyki żywieniowe oraz część czynników ryzyka chorób układu krążenia kształtują się już w dzieciństwie.
Badanie było częścią Generation R Study – dużego projektu kohortowego prowadzonego w Rotterdamie. Do głównych analiz włączono 3990 dzieci, dla których dostępny był co najmniej jeden wynik dotyczący zdrowia kardiometabolicznego.
Naukowcy ocenili dietę dzieci w wieku 8 lat
Sposób żywienia oceniano, gdy dzieci miały 8 lat. Rodzice wypełniali kwestionariusz częstotliwości spożycia żywności, a na jego podstawie badacze opracowali trzy wskaźniki: ogólnej diety roślinnej (PDI), zdrowej diety roślinnej (hPDI) oraz niezdrowej diety roślinnej (uPDI). Wskaźniki określały względny udział poszczególnych grup produktów. Nie oznaczały natomiast, że dziecko stosowało dietę wegetariańską lub wegańską. Około dwa lata później przeprowadzono m.in. pomiary ciśnienia krwi, parametrów antropometrycznych i biomarkerów krwi. U 402 dzieci wykonano dodatkowo analizę metabolomiczną obejmującą 181 pomiarów metabolitów.
Zdrowsza dieta roślinna wiązała się z niższym ciśnieniem
Po uwzględnieniu potencjalnych czynników zakłócających wyższy wynik hPDI wiązał się z niższym skurczowym i rozkurczowym ciśnieniem krwi. Różnice były jednak niewielkie, a badane dzieci były ogólnie zdrowe. Wszystkie analizowane wskaźniki diety roślinnej wiązały się również z niższym poziomem cholesterolu całkowitego. Wyższy ogólny PDI był ponadto związany z niższym stężeniem cholesterolu nie-HDL.
Jednocześnie wyższy hPDI wiązał się z niższym poziomem cholesterolu HDL. Autorzy zaznaczają jednak, że badanie nie pozwala określić znaczenia tego wyniku dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego. Nie stwierdzono natomiast istotnych związków między wskaźnikami diety roślinnej a stężeniem trójglicerydów lub insuliny.
Dieta wiązała się również z różnicami w metabolitach
W podgrupie 402 dzieci badacze zidentyfikowali 14 metabolitów istotnie związanych ze wskaźnikami diety roślinnej po uwzględnieniu wielokrotnych testów. Wyższy ogólny PDI wiązał się m.in. z niższymi poziomami waliny i lizyny. Z kolei wyższy wskaźnik niezdrowej diety roślinnej był związany z niższymi poziomami dziewięciu określonych fosfolipidów i trzech krótkołańcuchowych acylokarnityn.
Analiza wskazuje więc, że różne wzorce diety roślinnej mogą wiązać się z odmiennymi profilami metabolicznymi. Nie pozwala jednak stwierdzić, że sposób żywienia był bezpośrednią przyczyną zaobserwowanych różnic.
Czy zdrowsza dieta roślinna musi być droższa?
Badacze przeanalizowali również szacunkowe koszty żywienia. Wyższy wynik zdrowej diety roślinnej hPDI nie wiązał się istotnie z większymi kosztami, podobnie jak ogólny PDI. Natomiast wyższy wynik niezdrowej diety roślinnej uPDI wiązał się z niższym szacunkowym dziennym kosztem żywności. Nie były to jednak rzeczywiste wydatki poszczególnych rodzin. Koszty oszacowano na podstawie danych dotyczących spożycia oraz holenderskich cen detalicznych, dlatego wyniki nie pozwalają ocenić faktycznej dostępności ekonomicznej poszczególnych diet.
Wyniki nie dowodzą, że dieta obniża ciśnienie krwi
Badanie ma istotne ograniczenia. Dietę oceniono tylko raz, wykorzystano próbki krwi pobierane bez wymogu pozostawania na czczo, a analiza metabolomiczna obejmowała stosunkowo niewielką grupę dzieci. Ponadto w badanej populacji nadreprezentowane były rodziny o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym. Przede wszystkim było to badanie obserwacyjne, dlatego nie można na jego podstawie stwierdzić, że zwiększenie udziału zdrowych produktów roślinnych w diecie dziecka spowoduje obniżenie ciśnienia lub cholesterolu.
Jakość diety roślinnej może mieć znaczenie już w dzieciństwie
Badanie pokazuje, że większy udział zdrowych produktów roślinnych w diecie 8-latków wiązał się z nieco niższym ciśnieniem krwi około dwa lata później. Zaobserwowano również zależności dotyczące cholesterolu i profilu metabolitów. Wyniki wskazują jednocześnie, że samo określenie „dieta roślinna” nie wystarcza do oceny jej potencjalnego wpływu na zdrowie – istotna jest również jakość wybieranych produktów. Potrzebne są jednak długoterminowe badania, które pozwolą ustalić kliniczne znaczenie obserwowanych różnic i ich możliwe konsekwencje w dorosłości.
Główne wnioski
- W badaniu Generation R obejmującym 3990 dzieci wyższy wskaźnik zdrowej diety roślinnej (hPDI) w wieku 8 lat wiązał się z nieco niższym skurczowym i rozkurczowym ciśnieniem krwi około dwa lata później.
- Wszystkie analizowane wskaźniki diety roślinnej wiązały się z niższym poziomem cholesterolu całkowitego, natomiast nie stwierdzono istotnych związków z poziomem trójglicerydów ani insuliny.
- W analizie metabolomicznej obejmującej 402 dzieci zidentyfikowano 14 metabolitów związanych ze wskaźnikami diety roślinnej, co wskazuje na różnice w profilach metabolicznych zależnie od jakości diety.
- Zdrowsza dieta roślinna nie wiązała się istotnie z wyższymi szacunkowymi kosztami żywienia. Badanie miało jednak charakter obserwacyjny, dlatego nie dowodzi, że zmiana diety dziecka spowoduje obniżenie ciśnienia krwi lub cholesterolu.
Źródło:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002916526003333
