22 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy dwie decyzje Rzecznika Praw Pacjenta dotyczące naruszeń związanych z działalnością tzw. „receptomatów”. To kolejny etap sporu o granice teleporad i zasady wystawiania recept na substancje objęte szczególnym nadzorem, które od listopada 2024 r. mogą być przepisywane wyłącznie po osobistym zbadaniu pacjenta.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie decyzje Rzecznika Praw Pacjenta zostały utrzymane przez WSA.
- Dlaczego „receptomaty” uznano za praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów.
- Jakie substancje od 7 listopada 2024 r. wymagają osobistego badania przed wystawieniem recepty.
- Jak sąd odniósł się do wniosku o pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.
Decyzje Rzecznika i ich potwierdzenie przez sąd
W dwóch sprawach oznaczonych sygnaturami V SA/Wa 184/25 oraz VIII SA/Wa 821/25 sąd administracyjny oddalił skargi podmiotów leczniczych, które nadal umożliwiały zdalne przepisywanie substancji wymienionych w znowelizowanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia, m.in. medycznej marihuany czy silnych opioidów.
Placówki nie zaktualizowały swoich procedur, stron internetowych i regulacji wewnętrznych, co – w ocenie Rzecznika – narażało pacjentów na ryzyko i stanowiło praktykę naruszającą ich zbiorowe prawa. Sąd w pełni podzielił stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, wskazując, że pominięcie obowiązku osobistego badania przed wystawieniem recepty na wskazane preparaty może stwarzać realne zagrożenie zdrowotne.
– To ważne decyzje Sądu, dzięki którym wiemy, że działania Rzecznika Praw Pacjenta są w pełni uzasadnione. Chronienie praw pacjenta jest dla mnie priorytetem – podkreśla RPP Bartłomiej Chmielowiec.
Wniosek o pytanie prawne do TK oddalony
Warto dodać, że w jednej ze spraw skarżący zwrócił się do sądu o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z ustawą rozporządzenia Ministra Zdrowia regulującego środki odurzające, substancje psychotropowe, prekursory kategorii 1 i preparaty zawierające te substancje. Argumentowano przekroczenie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 41 ust. 5 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Sąd oddalił ten wniosek, uznając go za bezzasadny oraz stwierdzając, że rozporządzenie zostało wydane zgodnie z delegacją ustawową i pozostaje spójne z przepisami konstytucyjnymi.
Zmiany z 7 listopada 2024 r. i ich konsekwencje
Nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 listopada 2024 r. wprowadziła zamknięty katalog substancji, które mogą być przepisywane wyłącznie po osobistym badaniu.
Obowiązek ten dotyczy recept na:
- fentanyl,
- morfinę,
- oksykodon,
- konopi ziele innych niż włókniste oraz wyciągi, nalewki farmaceutyczne, a także wszystkie inne wyciągi z konopi innych niż włókniste,
- żywicę konopi.
Od tej daty zdalna preskrypcja tych środków stała się niedopuszczalna, z wyjątkiem kontynuacji terapii prowadzonej przez lekarza POZ mającego umowę na świadczenia zdrowotne (z wyłączeniem nocnej i świątecznej opieki).
Rzecznik przypomina, że pojawienie się usług określanych jako „receptomaty” zwiększyło ryzyko nadużyć i preskrypcji bez pełnej oceny klinicznej. Utrzymywanie przez sądy decyzji RPP potwierdza, że takie praktyki naruszały prawa pacjentów i wymagały interwencji.
Główne wnioski
- WSA utrzymał w mocy dwie decyzje Rzecznika Praw Pacjenta, oddalając skargi podmiotów medycznych w sprawach V SA/Wa 184/25 i VIII SA/Wa 821/25.
- Sąd potwierdził obowiązek osobistego badania pacjenta przed wystawieniem recepty na fentanyl, morfinę, oksykodon oraz preparaty z konopi innych niż włókniste.
- Wniosek o pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego został oddalony, a sąd uznał rozporządzenie Ministra Zdrowia za zgodne z delegacją ustawową i konstytucją.
- „Receptomaty” naruszały zbiorowe prawa pacjentów, ponieważ umożliwiały preskrypcję substancji szczególnych bez wymaganej oceny klinicznej.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/rpp/sad-podtrzymuje-decyzje-rzecznika-praw-pacjenta-w-sprawie-receptomatow
