W grudniu 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta po raz kolejny nałożył kary finansowe wobec podmiotów prowadzących działalność tzw. receptomatów, które – mimo wcześniejszych decyzji – wystawiały recepty bez spełnienia wymogów prawa. Sprawa dotyczy zarówno bezpieczeństwa pacjentów, jak i zasad odpowiedzialnej praktyki medycznej, a regulacje wprowadzone od listopada 2024 r. znacząco zaostrzyły rygory wobec preskrypcji części substancji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego działalność receptomatów została uznana za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów.
- Jakie substancje od 2024 r. wymagają osobistego badania pacjenta przed wystawieniem recepty.
- Jakie konsekwencje finansowe poniosły podmioty, które nie wykonały decyzji Rzecznika.
- Jakie działania podejmuje Rzecznik Praw Pacjenta, aby zwiększyć bezpieczeństwo preskrypcji.
RPP: recepty bez badania to naruszenie podstawowych praw pacjenta
Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje, że placówki oferujące szybkie, płatne konsultacje online z możliwością wystawienia recepty muszą przestrzegać tych samych zasad, które obowiązują w klasycznym modelu udzielania świadczeń. Bezkrytyczne poleganie wyłącznie na ankietach internetowych, bez kontaktu z pacjentem, zostało ocenione jako praktyka naruszająca zbiorowe prawa pacjentów. Rzecznik podkreśla, że diagnoza i decyzja o leczeniu muszą wynikać z rzeczywistej oceny stanu zdrowia, a nie deklaracji przedstawionych w formularzu.
– Niedopuszczalne są sytuacje, w których leki przepisywane są bez zbadania pacjenta, wyłącznie na podstawie wypełnionej przez pacjenta ankiety na stronie internetowej placówki. Moim obowiązkiem jest stanie na straży praw pacjenta, stąd działania podjęte przeze mnie w 2025 roku względem receptomatów – stwierdza Bartłomiej Chmielowiec Rzecznik Praw Pacjenta.
Nowe regulacje od 2024 r.: część substancji tylko po osobistym badaniu
Od 7 listopada 2024 r. obowiązuje zmienione rozporządzenie dotyczące środków odurzających, substancji psychotropowych i prekursorów kategorii 1. Określono w nim katalog preparatów, które mogą być przepisywane wyłącznie po osobistym zbadaniu pacjenta. Na liście znalazły się m.in. fentanyl, morfina, oksykodon oraz preparaty z konopi innych niż włókniste, w tym wyciągi i żywice. Teleporada nie może być podstawą do wystawienia recepty na te substancje, z wyjątkiem kontynuacji leczenia w POZ, i to wyłącznie przez lekarza sprawującego daną opiekę.
27 decyzji i kary sięgające pół miliona złotych
W 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta wydał 27 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmioty oferujące recepty online. Wskazano, że brak wdrożenia wymaganych procedur stwarzał realne zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów.
Pod koniec roku zapadły także kolejne rozstrzygnięcia – cztery podmioty, które nie wykonały wcześniejszych decyzji, zostały ukarane karami finansowymi o łącznej wartości blisko pół miliona złotych.
– Konieczność nałożenia kar finansowych wynika z niedostosowania się podmiotów do wydanej przeze mnie decyzji w sprawie uznania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta w zakresie działalności tzw. receptomatów – tłumaczy Bartłomiej Chmielowiec Rzecznik Praw Pacjenta.
Główne wnioski
- W 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta wydał 27 decyzji dotyczących naruszania zbiorowych praw pacjentów przez receptomaty.
- Od 7 listopada 2024 r. recepty na fentanyl, morfinę, oksykodon i preparaty z konopi innych niż włókniste wymagają osobistego badania pacjenta.
- Cztery podmioty, które nie zastosowały się do wcześniejszych decyzji, zostały ukarane karami finansowymi o łącznej wartości blisko pół miliona złotych.
- Rzecznik podkreśla, że preskrypcja wyłącznie na podstawie ankiety internetowej narusza podstawowe prawa pacjenta i stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa terapii.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/rpp/kolejne-kary-pieniezne-na-tzw-receptomaty-za-niezgodne-z-przepisami-prawa-wypisywanie-recept-na-leki
