Światowa Organizacja Zdrowia wraz z międzynarodowymi partnerami uruchomiła nową wersję narzędzia Genomics Costing Tool (GCT 2.0), które ma wspierać kraje w planowaniu i finansowaniu nadzoru genomicznego. Rozwiązanie opracowane przez World Health Organization we współpracy z Association of Public Health Laboratories, FIND oraz UK Health Security Agency ma pomóc państwom lepiej zrozumieć koszty wdrażania i utrzymywania systemów sekwencjonowania genomowego patogenów.
Nowa wersja narzędzia pojawia się w momencie, gdy coraz więcej państw próbuje przejść od doraźnych działań pandemicznych do trwałego, rutynowego monitorowania zagrożeń biologicznych. Eksperci podkreślają, że bez odpowiedniego planowania finansowego systemy nadzoru genomicznego mogą okazać się trudne do utrzymania w dłuższej perspektywie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- czym jest nowe narzędzie Genomics Costing Tool 2.0 i jakie problemy ma rozwiązać
- dlaczego nadzór genomiczny staje się kluczowym elementem bezpieczeństwa zdrowotnego
- jakie patogeny poza SARS-CoV-2 obejmuje nowa wersja narzędzia WHO
- w jaki sposób kraje mogą wykorzystać analizę kosztów do budowy odpornych systemów monitorowania chorób
Nadzór genomiczny staje się filarem nowoczesnego zdrowia publicznego
Nadzór genomiczny polega na analizie materiału genetycznego wirusów, bakterii i innych patogenów w celu śledzenia ich ewolucji oraz rozprzestrzeniania się. Technologia ta umożliwia m.in.:
- wcześniejsze wykrywanie ognisk epidemicznych,
- identyfikację nowych wariantów patogenów,
- monitorowanie transmisji zakażeń,
- ocenę skuteczności działań zdrowia publicznego,
- szybsze reagowanie na zagrożenia epidemiczne.
Pandemia COVID-19 pokazała, że sekwencjonowanie genomowe może odegrać kluczową rolę w monitorowaniu nowych wariantów wirusa SARS-CoV-2. Jednak wraz z rozwojem technologii pojawiło się nowe wyzwanie – jak utrzymać te systemy po zakończeniu sytuacji kryzysowej.
WHO: kraje potrzebują realnej analizy kosztów
Według ekspertów jednym z głównych problemów pozostaje brak przejrzystych danych dotyczących rzeczywistych kosztów nadzoru genomicznego. Dr Joanna Salvi Le Garrec z WHO/Europe podkreśliła:
Nadzór genomiczny staje się istotnym elementem zdrowia publicznego, zarówno w naszym regionie, jak i na całym świecie, ale jego trwałość zależy od zrozumienia rzeczywistych kosztów całego procesu, które mogą być znaczne. Dzięki temu, że koszty te są bardziej widoczne i ustrukturyzowane, zaktualizowane narzędzie wspiera bardziej efektywne kosztowo planowanie i pomaga zapewnić, że nadzór genomiczny jest nie tylko wdrażany, ale także utrzymywany w czasie.
Nowe narzędzie ma pomóc krajom analizować pełne koszty funkcjonowania laboratoriów genomowych, obejmujące:
- sprzęt laboratoryjny,
- materiały eksploatacyjne,
- odczynniki,
- personel,
- systemy informatyczne,
- infrastrukturę analityczną,
- logistykę pobierania i transportu próbek.
Genomics Costing Tool 2.0 wykracza poza COVID-19
Pierwsza wersja narzędzia została opracowana podczas pandemii COVID-19 i koncentrowała się głównie na analizie kosztów związanych z sekwencjonowaniem SARS-CoV-2. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy narzędzie zostało pobrane ponad 390 razy, co – zdaniem WHO – pokazuje ogromne zapotrzebowanie na praktyczne rozwiązania wspierające planowanie infrastruktury genomicznej.
Jednocześnie użytkownicy zgłaszali potrzebę rozszerzenia narzędzia na inne patogeny priorytetowe. W odpowiedzi WHO i partnerzy stworzyli drugą wersję, która umożliwia analizę kosztów również dla:
- wirusów grypy,
- gruźlicy,
- innych patogenów o potencjale epidemicznym i pandemicznym.
To ważny krok w kierunku integracji genomiki z codziennym monitorowaniem chorób zakaźnych.
Narzędzie wspiera długoterminowe planowanie inwestycji
Eksperci podkreślają, że Genomics Costing Tool 2.0 ma pomóc krajom odejść od krótkoterminowego reagowania kryzysowego na rzecz strategicznego planowania. Nowe funkcje pozwalają m.in.:
- porównywać różne technologie sekwencjonowania,
- oceniać opłacalność modeli testowania,
- planować skalowanie systemów krok po kroku,
- dostosowywać inwestycje do zasobów i priorytetów krajowych,
- analizować różne scenariusze organizacyjne.
Dzięki temu rządy i partnerzy finansujący mogą lepiej identyfikować najbardziej efektywne kosztowo rozwiązania.
Narzędzie zostało zaprojektowane do praktycznego wykorzystania
Nowa wersja Genomics Costing Tool bazuje na doświadczeniach wcześniejszego pilotażu prowadzonego m.in. w Gruzji, Kosowie, Kirgistanie, Republice Mołdawii oraz Uzbekistanie. Projekt realizowano w ramach inicjatywy Better Labs for Better Health. Narzędzie zostało przygotowane w formie interaktywnego arkusza Excel, który prowadzi użytkowników krok po kroku przez proces:
- zbierania danych,
- kalkulacji kosztów,
- interpretacji wyników,
- planowania inwestycji.
WHO podkreśla, że rozwiązanie ma być dostępne zarówno dla krajów o wysokich dochodach, jak i państw rozwijających się.
WHO chce budować bardziej odporne systemy zdrowotne
W opinii ekspertów rozwój trwałego nadzoru genomicznego będzie jednym z najważniejszych elementów przygotowania świata na przyszłe pandemie. Coraz większe znaczenie mają nie tylko same technologie sekwencjonowania, ale również zdolność państw do ich stabilnego finansowania oraz integracji z rutynowymi systemami zdrowia publicznego. WHO wskazuje, że lepsze planowanie kosztów może pomóc krajom:
- zwiększyć odporność systemów ochrony zdrowia,
- szybciej wykrywać nowe zagrożenia,
- poprawić gotowość epidemiczną,
- ograniczyć koszty późniejszych kryzysów zdrowotnych.
Międzynarodowa współpraca była kluczowa dla opracowania narzędzia
Projekt został zrealizowany przy wsparciu wielu organizacji międzynarodowych i instytucji finansujących. Dr Marco Marklewitz z FIND powiedział:
To był prawdziwie wspólny wysiłek, skupiający partnerów i ekspertów z różnych dyscyplin wokół wspólnego celu. Powstałe narzędzie odzwierciedla to zbiorowe zaangażowanie i mamy nadzieję, że wesprze ono laboratoria i szerszą społeczność zdrowia publicznego we wzmacnianiu systemów nadzoru genomicznego.
WHO zapowiedziała również udostępnienie materiałów szkoleniowych oraz wsparcia technicznego dla użytkowników narzędzia w kolejnych miesiącach.
Główne wnioski
- WHO i partnerzy uruchomili Genomics Costing Tool 2.0, który pomaga krajom planować koszty nadzoru genomicznego.
- Nowa wersja obejmuje nie tylko SARS-CoV-2, ale również grypę, gruźlicę i inne patogeny o potencjale epidemicznym.
- Narzędzie umożliwia analizę kosztów sprzętu, personelu, infrastruktury i systemów laboratoryjnych, wspierając długoterminowe planowanie.
- WHO podkreśla, że trwały nadzór genomiczny będzie kluczowy dla przygotowania na przyszłe pandemie i budowy odpornych systemów zdrowotnych.
Źródło:
- https://www.who.int/europe/news/item/06-05-2026-who-and-partners-launch-updated-genomics-costing-tool-to-help-in-planning-sustainable-genomic-surveillance
