Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej negatywnie oceniło projekt zmian w finansowaniu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej przygotowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Chodzi przede wszystkim o sposób rozliczania badań wykonywanych ponad limit. Samorząd lekarski ostrzega, że proponowane rozwiązania mogą uderzyć zarówno w placówki, jak i pacjentów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w rozliczaniu badań ponad limit proponuje NFZ i kogo obejmą.
- Dlaczego współczynnik 0,4 oznacza realne obniżenie finansowania diagnostyki.
- Jak projekt może wpłynąć na dostępność badań TK, RM i endoskopowych.
- Jakie zastrzeżenia prawne zgłasza NRL wobec działania przepisów wstecz.
Spór o finansowanie badań ponad limit
Stanowisko Nr 27/26/P-IX z 18 marca 2026 r. dotyczy projektu zmieniającego zasady zawierania i realizacji umów w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Dokument został przekazany przez Prezesa NFZ Filipa Nowaka 10 marca 2026 r.
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej sprzeciwia się przede wszystkim zmianom dotyczącym rozliczania badań wykonywanych ponad limit. W projekcie przewidziano, że świadczenia takie jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, gastroskopia i kolonoskopia – w przypadku pacjentów powyżej 18. roku życia – mają być rozliczane współczynnikiem 0,4.
W praktyce oznacza to, że placówki otrzymają jedynie 40% wartości wykonanych świadczeń ponadlimitowych.
Konsekwencje dla placówek i diagnostyki
Obecnie obowiązujące zasady pozwalają na zwiększenie liczby jednostek rozliczeniowych i wartości kontraktu po przekroczeniu limitu – na wniosek świadczeniodawcy. Nowe rozwiązanie oznacza odejście od tego mechanizmu.
Zdaniem samorządu lekarskiego tak niska wycena badań może doprowadzić do ograniczenia ich wykonywania. Placówki AOS mogą przestać realizować świadczenia ponadlimitowe, jeśli nie będą one pokrywać kosztów.
To bezpośrednio przekłada się na dostępność diagnostyki. Wydłużenie czasu oczekiwania na badania TK, RM czy endoskopowe może mieć szczególne znaczenie w kontekście chorób nowotworowych, gdzie szybka ścieżka diagnostyczna decyduje o rokowaniu.
Wątpliwości prawne i zarzut działania wstecz
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów projektu jest planowane zastosowanie nowych zasad z datą wsteczną. Mechanizm współczynnika 0,4 miałby obowiązywać dla świadczeń udzielanych od 1 stycznia 2026 r., mimo że projekt opublikowano dopiero 11 marca.
Prezydium NRL wskazuje, że takie działanie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Placówki realizowały świadczenia w oparciu o obowiązujące przepisy i miały podstawy, by oczekiwać pełnego rozliczenia.
Zmiana reguł po fakcie oznaczałaby przeniesienie ryzyka finansowego na świadczeniodawców.
Uzasadnienie NFZ budzi zastrzeżenie
W uzasadnieniu projektu NFZ wskazuje na potrzebę stabilizacji finansowej systemu i efektywniejszego wykorzystania środków publicznych. Samorząd lekarski zwraca jednak uwagę, że dokument nie odnosi się do skutków dla pacjentów. Brakuje informacji o tym, że nowe zasady mogą ograniczyć dostęp do badań diagnostycznych, szczególnie tych realizowanych poza limitem kontraktu.
Zdaniem NRL uzasadnienie nie wyjaśnia w sposób wystarczający przyczyn i konsekwencji proponowanych zmian.
NRL: należy wstrzymać prace nad projektem
W swoim stanowisku Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wnioskuje o całkowite zaprzestanie prac nad projektem zarządzenia.
Sprzeciw dotyczy zarówno aspektów finansowych, jak i prawnych oraz organizacyjnych. Samorząd wskazuje, że proponowane zmiany mogą ograniczyć skuteczność leczenia poprzez opóźnienia diagnostyczne i terapeutyczne.
Główne wnioski
- NFZ planuje rozliczanie badań ponadlimitowych współczynnikiem 0,4, co oznacza wypłatę jedynie 40% wartości świadczeń dla pacjentów powyżej 18. roku życia.
- Zmiany mogą ograniczyć wykonywanie badań TK, RM, gastroskopii i kolonoskopii, ponieważ placówki AOS mogą nie realizować świadczeń poniżej kosztów.
- Projekt zakłada działanie przepisów wstecz – od 1 stycznia 2026 r., mimo publikacji dopiero 11 marca 2026 r., co budzi poważne wątpliwości prawne.
- Prezydium NRL wnioskuje o całkowite wstrzymanie prac nad projektem, wskazując na ryzyko wydłużenia kolejek i pogorszenia dostępności diagnostyki.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9199-prezydium-nrl-negatywnie-opiniuje-projekt-nfz-dotyczacy-finansowania-swiadczen-aos
