Rzecznik Praw Pacjenta przypomina, że poszanowanie godności i intymności należy do podstawowych praw pacjenta i obowiązuje podczas każdego świadczenia zdrowotnego. Dotyczy to zarówno warunków badania i zabiegu, jak i sposobu prowadzenia rozmowy, przekazywania informacji czy obecności innych osób. RPP zwraca również uwagę na prawo do obecności osoby bliskiej oraz leczenia bólu. Pacjent, którego prawa nie są respektowane, może zgłosić zastrzeżenia personelowi, kierownikowi podmiotu leczniczego lub zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak powinno być respektowane prawo pacjenta do godności, intymności i prywatności podczas udzielania świadczeń.
- Kto może przebywać z pacjentem podczas badania i kiedy obecność osoby bliskiej może zostać ograniczona.
- Jak prawo do leczenia bólu wiąże się z poszanowaniem godności pacjenta.
- Jakie działania można podjąć w przypadku naruszenia prawa do godności lub intymności.
Godność i intymność pacjenta podczas udzielania świadczeń
Rzecznik Praw Pacjenta przypomniał o zasadach związanych z prawem pacjenta do poszanowania godności i intymności. Prawo to obowiązuje bez względu na wiek, rodzaj udzielanego świadczenia czy miejsce, w którym pacjent otrzymuje pomoc.
Poszanowanie godności nie ogranicza się do odpowiedniego sposobu zwracania się do chorego. Obejmuje traktowanie go jako osoby mającej własne potrzeby, oczekiwania i prawo do szacunku. Stan zdrowia, rozpoznanie czy zakres potrzebnej pomocy nie mogą prowadzić do przedmiotowego traktowania pacjenta.
Z kolei ochrona intymności ma szczególne znaczenie podczas badania, zabiegów i innych czynności wymagających odsłonięcia ciała. Pacjent powinien być odsłonięty wyłącznie w takim zakresie, jaki jest konieczny do wykonania danej czynności medycznej, a sposób organizacji świadczenia powinien zapewniać mu prywatność i dyskrecję.
Rozmowa z lekarzem powinna odbywać się na osobności
Prawo do intymności dotyczy również rozmowy o stanie zdrowia. RPP wskazuje, że lekarz nie powinien omawiać dolegliwości pacjenta ani zadawać mu pytań dotyczących intymnych kwestii przy innych pacjentach.
Wizyta powinna być zorganizowana tak, aby pacjent mógł przygotować się do badania i swobodnie porozmawiać z lekarzem. Prywatność należy zachować także podczas przekazywania informacji dotyczących rozpoznania i leczenia.
Znaczenie ma również to, kto znajduje się w pomieszczeniu podczas udzielania świadczenia. Powinny przebywać tam osoby, których obecność jest uzasadniona przebiegiem świadczenia, a także osoby, na których obecność życzy sobie pacjent.
Pacjent może wskazać osobę bliską
RPP przypomina również o prawie pacjenta do obecności osoby bliskiej podczas udzielania świadczeń zdrowotnych. Nie musi to być członek rodziny. Pacjent może wskazać m.in. partnera, przyjaciela albo inną wybraną przez siebie osobę.
Takie wsparcie może być szczególnie istotne podczas hospitalizacji, badań, stresujących procedur czy przekazywania trudnych informacji o stanie zdrowia.
Prawo to może zostać ograniczone, jeżeli istnieją ku temu konkretne przyczyny, np. zagrożenie epidemiczne lub względy bezpieczeństwa zdrowotnego. Jak wskazuje RPP, odmowa obecności osoby bliskiej powinna zostać odnotowana w dokumentacji medycznej pacjenta.
Prawo do godności obejmuje również leczenie bólu
Rzecznik zwraca uwagę, że poszanowanie godności wiąże się także z właściwą reakcją na cierpienie. Każdy pacjent ma prawo do leczenia bólu, niezależnie od jego przyczyny i etapu leczenia.
Personel powinien ocenić natężenie bólu, zastosować działania służące jego złagodzeniu, a następnie monitorować skuteczność leczenia. Zgłaszanie bólu przez pacjenta jest istotną informacją kliniczną, która powinna spotkać się z odpowiednią reakcją.
RPP przywołuje przykłady niewłaściwych reakcji na zgłoszenie bólu, takich jak: „wcale tak Pani nie boli” czy „poboli i przestanie”. W takiej sytuacji pacjent może powołać się na przysługujące mu prawa i domagać się uśmierzenia bólu.
Czego pacjent może oczekiwać podczas badania i zabiegu?
Pacjent ma prawo oczekiwać, że przed wykonaniem określonych czynności medycznych zostanie odpowiednio poinformowany o ich konieczności. Samo badanie powinno odbywać się z poszanowaniem jego prywatności, a ciało może zostać odsłonięte tylko w zakresie niezbędnym do prawidłowego przeprowadzenia badania lub zabiegu.
Personel uczestniczący w udzielaniu świadczenia powinien zachować dyskrecję i respektować prywatność chorego. Zasady te obowiązują również wobec osób, których stan zdrowia ogranicza samodzielność lub możliwość aktywnego dbania o własną intymność.
Ochrona godności nie kończy się więc na zamknięciu drzwi gabinetu czy zastosowaniu parawanu. Dotyczy całego sposobu udzielania świadczenia – od komunikacji z pacjentem po organizację opieki.
Co może zrobić pacjent, gdy jego prawa są naruszane?
Jeżeli pacjent uzna, że jego godność lub intymność nie są respektowane, może w pierwszej kolejności zwrócić na to uwagę personelowi i jasno wskazać, czego oczekuje. Jeśli nie przyniesie to rezultatu, może złożyć skargę do kierownika podmiotu leczniczego.
W sprawach dotyczących naruszenia praw pacjenta można również zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta. Jak przypomina RPP, poszanowanie godności i intymności nie jest dodatkowym przywilejem chorego, lecz prawem, które powinno być respektowane podczas udzielania każdego świadczenia zdrowotnego.
Główne wnioski
- Prawo do poszanowania godności i intymności obowiązuje podczas każdego świadczenia zdrowotnego – niezależnie od wieku pacjenta, rodzaju świadczenia i miejsca udzielania pomocy.
- Pacjent ma prawo do rozmowy z lekarzem na osobności, prywatności podczas badania oraz obecności wybranej osoby bliskiej.
- Każdy pacjent ma prawo do leczenia bólu, a personel powinien ocenić jego natężenie, podjąć działania służące jego złagodzeniu i monitorować skuteczność leczenia.
- W przypadku naruszenia praw pacjent może zgłosić problem personelowi, złożyć skargę do kierownika podmiotu leczniczego lub zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/rpp/prawo-pacjenta-do-godnosci-i-intymnosci–szacunek-ktory-nalezy-sie-kazdemu-pacjentowi
