Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) potwierdził, że pobieranie od rodzin pacjentów comiesięcznych opłat za pobyt, wyżywienie i zakwaterowanie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL) naruszało przepisy prawa. Wyrokiem z 6 października 2026 r. sąd oddalił skargę kasacyjną podmiotu medycznego, podzielając stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta. Sprawa dotyczyła dodatkowych umów zawieranych z bliskimi pacjentów, na podstawie których placówka pobierała pieniądze bez wykazania, za jakie konkretnie usługi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego NSA uznał pobieranie dodatkowych opłat od rodzin pacjentów ZOL za niezgodne z prawem.
- Jakie przepisy naruszyła placówka medyczna i dlaczego zawierane umowy stanowiły próbę ich obejścia.
- Jakie stanowisko w sprawie opłat zajął Rzecznik Praw Pacjenta.
Dodatkowe opłaty w ZOL. Placówka zawierała umowy z rodzinami pacjentów
Sprawa dotyczyła podmiotu medycznego prowadzącego zakład opiekuńczo-leczniczy, który zawierał z osobami bliskimi pacjentów umowy przewidujące comiesięczne opłaty za pobyt, wyżywienie i zakwaterowanie.
Placówka utrzymywała, że pobierane kwoty stanowiły należności za usługi dodatkowe. Nie potrafiła jednak wskazać, jakie konkretnie świadczenia zostały zamówione przez rodziny pacjentów. Nie przedstawiła również rachunków dokumentujących poniesione wydatki.
Rzecznik Praw Pacjenta uznał takie postępowanie za niezgodne z prawem. Podmiot medyczny zaskarżył jego decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę. Następnie sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
NSA: umowy z rodzinami pacjentów naruszały przepisy
6 października 2026 r. NSA oddalił skargę kasacyjną podmiotu medycznego, potwierdzając stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta. Sąd uznał, że stosowana przez placówkę praktyka naruszała art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, regulujący zasady ponoszenia kosztów wyżywienia i zakwaterowania w zakładach opiekuńczo-leczniczych.
NSA zgodził się również z oceną, że zawieranie odrębnych umów z bliskimi pacjentów stanowiło próbę obejścia tego przepisu. Samo nazwanie pobieranych należności opłatami za usługi dodatkowe nie było wystarczające, ponieważ placówka nie wykazała, czego dotyczyły te usługi ani na jakiej podstawie naliczano opłaty.
Rzecznik Praw Pacjenta zapowiada reakcje na podobne praktyki
Do rozstrzygnięcia odniósł się Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta, wskazując na konieczność przestrzegania ustawowych zasad pobierania opłat od pacjentów i ich rodzin.
– Nie można obchodzić przepisów przez zawieranie dodatkowych umów ani pobierać pieniędzy bez jasnego wskazania, za jakie konkretne usługi są należne – zaznaczył Bartłomiej Chmielowiec.
Rzecznik zapowiedział również dalsze reagowanie na działania placówek medycznych naruszające prawa pacjentów.
Główne wnioski
- 6 października 2026 r. NSA oddalił skargę kasacyjną podmiotu medycznego, potwierdzając stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta dotyczące niezgodnych z prawem opłat w ZOL.
- Placówka naruszyła art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, pobierając od rodzin pacjentów comiesięczne opłaty za pobyt, wyżywienie i zakwaterowanie.
- Umowy zawierane z bliskimi pacjentów stanowiły próbę obejścia przepisów, ponieważ placówka nie wykazała, jakie usługi dodatkowe zamówiono i za co pobierano pieniądze.
- Rzecznik Praw Pacjenta zapowiedział dalsze reagowanie na praktyki placówek medycznych naruszające prawa pacjentów.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/rpp/nsa-potwierdzil-stanowisko-rzecznika-praw-pacjenta-w-sprawie-oplat-za-pobyt-w-zakladzie-opiekunczo-leczniczym
