Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wystąpiło 13 marca 2026 r. do Prezydenta RP z apelem dotyczącym zasad przystępowania do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). Chodzi o lekarzy i lekarzy dentystów, którzy – mimo ukończenia szkolenia specjalizacyjnego – utracili możliwość zdania egzaminu z powodu wprowadzonego w czasie pandemii limitu czasowego. Samorząd wskazuje na konsekwencje kadrowe i systemowe tej regulacji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w przepisach z 2020 r. wprowadziły limit 5 lat na przystąpienie do PES.
- Jakie konsekwencje dla lekarzy przyniósł upływ terminu 8 sierpnia 2025 r.
- Jakie argumenty prawne i systemowe podnosi samorząd lekarski.
- Jakie rozwiązania proponuje Naczelna Rada Lekarska i do kogo kieruje apel.
Pięcioletni limit do PES – konsekwencja zmian z 2020 r.
Problem wynika z nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z 16 lipca 2020 r. Wprowadziła ona ograniczenie czasowe – lekarz może przystąpić do PES jedynie w ciągu 5 lat od zakończenia szkolenia specjalizacyjnego lub uzyskania decyzji o uznaniu dorobku zawodowego.
Co istotne, przepisy przejściowe objęły również osoby, które zakończyły specjalizację wcześniej. W ich przypadku bieg terminu rozpoczął się 8 sierpnia 2020 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy. W praktyce oznacza to, że ostateczny termin na podejście do egzaminu upłynął 8 sierpnia 2025 r. – niezależnie od faktycznej daty zakończenia szkolenia.
Lekarze poza systemem mimo ukończonej specjalizacji
Prezydium NRL wskazuje, że wprowadzone rozwiązanie doprowadziło do sytuacji, w której część lekarzy została trwale pozbawiona możliwości uzyskania tytułu specjalisty. W wielu przypadkach oznaczało to także utratę miejsc pracy i ograniczenie możliwości dalszego wykonywania zawodu w dotychczasowym zakresie.
Samorząd lekarski zwraca uwagę, że chodzi o osoby posiadające wieloletnie doświadczenie kliniczne, które pracowały samodzielnie i realnie uczestniczyły w systemie ochrony zdrowia. Ich wykluczenie oznacza nie tylko konsekwencje indywidualne, ale także stratę dla systemu – zwłaszcza w kontekście niedoborów kadrowych.
Wątpliwości prawne i brak komunikacji zmian
W apelu podniesiono również kwestie legislacyjne. W ocenie samorządu wprowadzenie ograniczenia czasowego – szczególnie wobec osób, które kończyły szkolenie w czasie, gdy taki limit nie obowiązywał – może naruszać zasadę ochrony praw nabytych oraz zasadę zaufania obywatela do państwa.
Dodatkowym problemem był sposób wprowadzenia zmian. Regulacje znalazły się w obszernej nowelizacji uchwalanej w okresie pandemii COVID-19, co – jak wskazuje NRL – utrudniło lekarzom dostosowanie się do nowych wymogów. Brak odpowiedniej komunikacji ze strony Ministerstwa Zdrowia pogłębił skalę problemu.
Wcześniejszy apel do MZ bez efektu
Już we wrześniu 2025 r. Naczelna Rada Lekarska zwróciła się do Ministra Zdrowia z propozycją wprowadzenia mechanizmu umożliwiającego ponowne przystąpienie do PES po upływie ustawowego terminu. Rozwiązanie miało objąć m.in. osoby, które nie mogły podejść do egzaminu z przyczyn niezależnych, takich jak choroba, sytuacja rodzinna czy obowiązki zawodowe w czasie pandemii.
Resort zdrowia nie przedstawił jednak propozycji zmian, które odpowiadałyby na postulaty samorządu.
Postulat: zniesienie limitu lub dodatkowa szansa
Obecnie Prezydium NRL postuluje zmianę przepisów, która umożliwiłaby lekarzom ponowne przystąpienie do egzaminu PES. Jako rozwiązanie optymalne wskazywane jest całkowite zniesienie limitu czasowego i powrót do stanu prawnego sprzed 2020 r.
Samorząd argumentuje, że obecne regulacje nie uwzględniają indywidualnych sytuacji życiowych lekarzy i prowadzą do trwałego wykluczenia części kadry medycznej. W efekcie tracą nie tylko sami lekarze, ale również pacjenci, którzy korzystali z ich doświadczenia.
Sprawa trafia do Prezydenta RP
Apel skierowany do Prezydenta RP ma na celu uzyskanie wsparcia dla inicjatywy legislacyjnej zmieniającej obowiązujące przepisy. Samorząd lekarski określa obecną sytuację jako błąd systemowy, który wymaga pilnej korekty.
W kontekście rosnących potrzeb kadrowych systemu ochrony zdrowia problem ten może mieć znaczenie nie tylko dla środowiska lekarskiego, ale również dla organizacji świadczeń zdrowotnych w najbliższych latach.
Główne wnioski
- Limit 5 lat na przystąpienie do PES obowiązuje od 8 sierpnia 2020 r., a dla części lekarzy termin upłynął 8 sierpnia 2025 r.
- Część lekarzy utraciła możliwość uzyskania tytułu specjalisty mimo ukończenia szkolenia specjalizacyjnego.
- NRL wskazuje na możliwe naruszenie zasad ochrony praw nabytych oraz zaufania obywatela do państwa.
- Samorząd lekarski apeluje do Prezydenta RP o zmianę przepisów i przywrócenie możliwości przystąpienia do egzaminu PES.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9195-prezydium-nrl-apeluje-o-zmiane-limitow-w-pes
