Naczelna Rada Lekarska wystosowała apel do ministry zdrowia o pilne zmiany w przepisach dotyczących przystępowania do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego. Chodzi o lekarzy i lekarzy dentystów, którym upłynął termin na podejście do PES – mimo ukończenia szkolenia specjalizacyjnego. NRL ostrzega, że obecne przepisy prowadzą do trwałego wykluczenia z zawodu doświadczonych lekarzy, którzy mogliby nadal zasilać system ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie konsekwencje wprowadziła nowelizacja ustawy z 2020 roku w kontekście PES.
- Dlaczego lekarze i lekarze dentyści, którzy ukończyli szkolenie przed sierpniem 2020 r., tracą możliwość podejścia do egzaminu.
- Jakie konkretne rozwiązania proponuje Naczelna Rada Lekarska w apelu do ministry zdrowia.
NRL żąda zmian legislacyjnych dla lekarzy po terminie PES
W apelu nr 3/25/IX z dnia 19 września 2025 r. Naczelna Rada Lekarska zwróciła się do ministry zdrowia z żądaniem działań legislacyjnych, które umożliwią ponowne przystąpienie do egzaminu specjalizacyjnego lekarzom i lekarzom dentystom, którzy przekroczyli ustawowy 5-letni termin.
Obecnie, zgodnie z art. 16t ust. 5 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, obowiązującym od 8 sierpnia 2020 r., lekarz może podejść do PES wyłącznie w ciągu 5 lat od zakończenia szkolenia lub uzyskania decyzji o uznaniu dorobku zawodowego. Przekroczenie tego terminu oznacza utratę możliwości uzyskania tytułu specjalisty.
Zmiana w czasie pandemii, skutki odczuwalne dziś
Wprowadzenie pięcioletniego limitu czasowego było elementem nowelizacji z 16 lipca 2020 r., uchwalonej w czasie pandemii COVID-19. Przed tą zmianą nie istniało żadne ograniczenie czasowe dotyczące podejścia do PES po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
NRL podkreśla, że nowe przepisy zostały źle zakomunikowane – oficjalny komunikat Ministerstwa Zdrowia pojawił się dopiero 18 listopada 2024 r. Część lekarzy, która zakończyła szkolenie przed sierpniem 2020 r., nie miała świadomości o upływającym terminie. W rezultacie utracili możliwość uzyskania specjalizacji – mimo że przez lata wykonywali zawód, często w warunkach pandemicznych.
Lekarze z doświadczeniem bez możliwości
Zdaniem samorządu lekarskiego skutki legislacji są rażące: lekarze, którzy ukończyli szkolenie, ale nie zdążyli zdać PES, stracili miejsca pracy i zostali odsunięci od możliwości dalszego pełnienia obowiązków zawodowych.
NRL wskazuje, że tacy lekarze – często z wieloletnią praktyką – zostali pozbawieni uprawnień właśnie wtedy, gdy ich kompetencje są szczególnie potrzebne. Brak ścieżki odwoławczej oraz niejasności interpretacyjne (np. przy egzaminie dwuetapowym) tylko pogłębiają problem.
Powrót do elastyczności i jasnych zasad
Naczelna Rada Lekarska domaga się trzech kluczowych zmian:
- Wprowadzenia mechanizmu powrotu do PES – co najmniej jednokrotnego, szczególnie dla osób, które nie mogły przystąpić z powodów losowych, zawodowych lub zdrowotnych.
- Zagwarantowania ścieżki odwoławczej – obecnie jej brak uniemożliwia skuteczne dochodzenie swoich praw. NRL powołuje się na orzeczenie WSA w Łodzi (II SA/Łd 307/25), które potwierdziło ten problem.
- Doprecyzowania przepisów przy egzaminie dwuetapowym – obecne brzmienie budzi wątpliwości, czy upływ terminu między częścią pisemną a ustną nie powoduje unieważnienia całego procesu.
Zdaniem samorządu powrót do braku limitu czasowego – czyli stanu prawnego sprzed 2020 r. – byłby najlepszym rozwiązaniem, gwarantującym dostęp do aktualnej wiedzy i eliminującym niepotrzebne wykluczenia.
Główne wnioski
- Od sierpnia 2025 r. wielu lekarzy straciło prawo do podejścia do PES – dotyczy to osób, które ukończyły specjalizację ponad 5 lat wcześniej i nie zdążyły podejść do egzaminu.
- NRL apeluje o zmianę przepisów i zniesienie limitu 5 lat, wskazując na brak odpowiedniej komunikacji resortu zdrowia i nieuwzględnienie realiów pracy w czasie pandemii.
- Brak ścieżki odwoławczej i niejasności przy egzaminie dwuetapowym powodują, że część lekarzy nie ma możliwości prawnej powrotu do procesu egzaminacyjnego.
- NRL postuluje powrót do przepisów sprzed 2020 roku, co oznaczałoby brak limitów czasowych na przystąpienie do PES dla lekarzy po zakończeniu szkolenia.
Źródło:
- NIL
