Układ odpornościowy osób osiągających wyjątkową długowieczność może zachowywać niezwykłą zdolność do adaptacji. Naukowcy odkryli, że u osób w wieku 110 lat i starszych występuje szczególnie wysoki odsetek cytotoksycznych limfocytów T CD4+ – rzadkich komórek odpornościowych zdolnych m.in. do niszczenia komórek nowotworowych. Wyniki opublikowane w „Cell Reports” mogą pomóc wyjaśnić, w jaki sposób odporność zmienia się u ludzi dożywających skrajnie podeszłego wieku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego u osób w wieku 110 lat i więcej występuje wyjątkowo wysoki odsetek cytotoksycznych limfocytów T CD4+, zdolnych m.in. do niszczenia komórek nowotworowych.
- Jakie są wyniki badania 28 osób, w którym mediana odsetka CD4+ CTL wzrosła z 4 proc. w grupie 70–99 lat do 17,6 proc. u osób w wieku co najmniej 110 lat.
- Jak ekspansja klonalna limfocytów T może świadczyć o tym, że układ odpornościowy zachowuje zdolność adaptacji nawet w skrajnie podeszłym wieku.
- Dlaczego wyniki nie dowodzą jeszcze, że wysoki poziom CD4+ CTL chroni przed nowotworami lub odpowiada za wyjątkową długowieczność
Rzadkie komórki odpornościowe mogą mieć znaczenie dla długowieczności
Cytotoksyczne limfocyty T CD4+ (CD4+ CTL) stanowią nietypową i stosunkowo rzadką populację komórek układu odpornościowego. Wykazano, że mogą m.in. rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe w niektórych rodzajach raka. Kiedy organizm mierzy się z określonym zagrożeniem, wybrane limfocyty T mogą namnażać się w procesie określanym jako ekspansja klonalna. Naukowcy z Uniwersytetu w Osace postanowili sprawdzić, jak zjawisko to wygląda u osób dożywających wyjątkowo zaawansowanego wieku.
Starzenie się układu odpornościowego to nie tylko proces zaniku – mówi główny autor, Kosuke Hashimoto, profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie w Osace w Japonii. Selektywna ekspansja niektórych limfocytów T sugeruje, że nawet w skrajnym podeszłym wieku układ odpornościowy może nadal adaptować się do wyzwań związanych z wiekiem.
Im starsi uczestnicy, tym więcej cytotoksycznych limfocytów T CD4+
Badacze przeanalizowali próbki krwi 28 osób, które podzielono na trzy grupy wiekowe: 70–99 lat, 100–109 lat oraz co najmniej 110 lat. Różnice okazały się wyraźne. Mediana odsetka cytotoksycznych limfocytów T CD4+ wynosiła 4 proc. w grupie 70–99 lat, 9,6 proc. wśród osób w wieku 100–109 lat i 17,6 proc. u osób mających co najmniej 110 lat.
Wyniki wskazują więc, że wraz z wiekiem udział tych komórek może wyraźnie wzrastać, przy czym ich ekspansja stawała się szczególnie widoczna około 100. roku życia. Nie była jednak charakterystyczna wyłącznie dla stulatków – jeden z uczestników przed ukończeniem 100 lat miał najwyższy odsetek CD4+ CTL w całym badaniu.
CTL CD4+ to nietypowa i stosunkowo rzadka populacja komórek T – mówi Hashimoto. Dlatego ich znaczny wzrost u osób w wieku superstu lat może dostarczyć ważnych wskazówek dotyczących tego, jak układ odpornościowy jest utrzymywany w stanie skrajnej starości.
Układ odpornościowy może nadal reagować na zagrożenia
Analiza receptorów limfocytów T wykazała, że za wzrost liczby CD4+ CTL odpowiadała częściowo ekspansja klonalna. Oznacza to, że określone komórki namnażały się, potencjalnie w odpowiedzi na rozpoznawane przez układ odpornościowy zagrożenia. Największy klon stanowił średnio 33,3 proc. wszystkich CD4+ CTL. W przypadku jednej stulatki pojedynczy klon odpowiadał aż za 53,8 proc. tej populacji komórek.
Zdaniem badaczy może to wskazywać, że układ odpornościowy bardzo starych osób nie jest jedynie stopniowo osłabiany przez proces starzenia, lecz nadal może selektywnie reagować i adaptować się do pojawiających się zagrożeń.
Czy komórki odpornościowe rozpoznawały zmiany związane z rakiem?
Szczególnie interesujące wyniki przyniosło porównanie sekwencji receptorów dominujących klonów CD4+ CTL z danymi znajdującymi się w publicznej bazie. Niemal 30 dopasowań pochodziło od osób chorujących na nowotwory, w tym raka płuca, piersi i wątroby. Jednocześnie u badanych stulatków i osób w wieku co najmniej 110 lat nie rozpoznano tych nowotworów. Naukowcy przypuszczają więc, że ekspansja niektórych klonów może odzwierciedlać wczesną odpowiedź immunologiczną na określone nieprawidłowości komórkowe.
Niektóre limfocyty CTL CD4 mogą rozpoznawać cele związane z rakiem, choć ich dokładne cele pozostają nieznane – mówi Hashimoto.
Wyniki nie oznaczają, że CD4+ CTL chronią przed rakiem
Autorzy zaznaczają jednak, że badanie nie dowodzi, iż duża liczba cytotoksycznych limfocytów T CD4+ zapobiega rozwojowi nowotworów lub przyczynia się do dłuższego życia. Analiza objęła niewielką grupę 28 osób i koncentrowała się na limfocytach krążących we krwi.
Kolejnym etapem ma być sprawdzenie, jak komórki te zachowują się w ludzkich tkankach. Pozwoli to lepiej zrozumieć, czy rzeczywiście uczestniczą w eliminowaniu nieprawidłowych komórek pojawiających się wraz z wiekiem.
Wraz z wiekiem, nieprawidłowe komórki, w tym komórki starzejące się i nowotworowe, stają się coraz powszechniejsze – mówi Hashimoto. Nasze odkrycia sugerują, że adaptacja immunologiczna do tych zmian może przyczyniać się do wyjątkowej długowieczności.
Główne wnioski
- Badanie obejmujące 28 osób w wieku od 70 do ponad 110 lat wykazało, że odsetek cytotoksycznych limfocytów T CD4+ zwiększał się wraz z wiekiem. Mediana wynosiła 4 proc. w grupie 70–99 lat, 9,6 proc. w wieku 100–109 lat i 17,6 proc. u osób mających co najmniej 110 lat.
- Analiza wykazała wyraźną ekspansję klonalną CD4+ CTL. Największy klon stanowił średnio 33,3 proc. tych komórek, a u jednej stulatki osiągnął 53,8 proc., co może wskazywać na utrzymującą się odpowiedź układu odpornościowego na określone zagrożenia.
- Niemal 30 dopasowań sekwencji receptorów dominujących klonów znaleziono w danych osób chorujących m.in. na raka płuca, piersi i wątroby. Badani stulatkowie i superstulatkowie nie mieli rozpoznanych tych nowotworów, dlatego naukowcy rozważają możliwość wczesnej odpowiedzi immunologicznej na nieprawidłowe komórki.
- Badanie nie dowodzi, że wysoki poziom CD4+ CTL zapobiega nowotworom lub wydłuża życie. Wyniki sugerują jednak, że zdolność układu odpornościowego do adaptacji może utrzymywać się nawet w skrajnej starości i potencjalnie mieć znaczenie dla wyjątkowej długowieczności.
Źródło:
- https://www.cell.com/cell-reports/fulltext/S2211-1247(26)00806-5
