Sprawa składek członkowskich pielęgniarek i położnych trafiła do Rzecznika Praw Obywatelskich. Zastrzeżenia zgłaszają przede wszystkim osoby, które zakończyły aktywność zawodową lub ograniczyły ją do wolontariatu. W centrum sporu znalazł się obowiązek składania dokumentu prawa wykonywania zawodu oraz sposób ustalania wysokości składek.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zastrzeżenia zgłaszają emerytowane pielęgniarki i położne wobec obowiązku składania PWZ.
- Jakie wątpliwości prawne wskazuje Rzecznik Praw Obywatelskich w kontekście dokumentów publicznych.
- Jak zmienił się sposób naliczania składek członkowskich i na czym polega jednolity model.
- Jakie grupy zawodowe są najbardziej dotknięte nowymi zasadami i dlaczego.
RPO interweniuje w sprawie składek
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk skierował wystąpienie do Marioli Łodzińskiej, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych. Impulsem były skargi napływające od środowiska pielęgniarskiego, głównie od osób, które przeszły na emeryturę.
Problem dotyczy warunków zwolnienia z obowiązku opłacania składek członkowskich. Zgodnie z aktualnymi zasadami, konieczne jest złożenie w okręgowej izbie pielęgniarek i położnych oryginału dokumentu potwierdzającego prawo wykonywania zawodu.
PWZ jako warunek zwolnienia ze składek
To właśnie ten wymóg budzi największe kontrowersje. Emerytowane pielęgniarki i położne wskazują, że dokument prawa wykonywania zawodu ma dla nich znaczenie wykraczające poza kwestie formalne.
Dla wielu osób jest to symbol wieloletniej pracy i zawodowej tożsamości. Oddanie dokumentu, nawet po zakończeniu aktywności zawodowej, odbierane jest jako trudna decyzja.
Zastrzeżenia zgłaszają również osoby, które nadal angażują się w działalność wolontariacką. W ich przypadku także wymagane jest formalne złożenie dokumentu lub oświadczenia, aby uzyskać zwolnienie z opłacania składek.
Wątpliwości prawne: brak obowiązku zwrotu dokumentu
Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na istotny aspekt prawny. Ustawa o dokumentach publicznych nie nakłada obowiązku zwracania dokumentów potwierdzających określone uprawnienia, nawet jeśli dana osoba przestaje z nich korzystać.
W wystąpieniu do samorządu pielęgniarek wskazano, że wcześniejsze regulacje nie przewidywały konieczności składania prawa wykonywania zawodu jako warunku zwolnienia ze składek.
RPO poprosił o wyjaśnienie przyczyn wprowadzenia nowych zasad oraz przedstawienie stanowiska w tej sprawie.
Nowy sposób ustalania składek budzi sprzeciw
Drugim elementem, który wywołał reakcję środowiska, jest zmiana sposobu ustalania wysokości składek. Obecnie ich poziom jest powiązany z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej za poprzedni rok.
Skarżące wskazują, że jednolity model nie uwzględnia zróżnicowanej sytuacji materialnej członków samorządu. Dotyczy to szczególnie emerytów oraz osób, które nie osiągają dochodów z pracy zawodowej.
W ocenie części środowiska nowe zasady prowadzą do sytuacji, w której wysokość składki nie odpowiada realnym możliwościom finansowym.
Kompetencje samorządu a sytuacja członków
Rzecznik przyznaje, że ustalanie zasad dotyczących składek należy do kompetencji samorządu zawodowego. Jednocześnie zwraca uwagę, że zmiana ich wysokości może mieć odczuwalne konsekwencje dla określonych grup. Dotyczy to zwłaszcza osób pozostających poza rynkiem pracy oraz tych, które angażują się w działalność społeczną bez wynagrodzenia.
W związku z tym RPO zwrócił się o przedstawienie stanowiska również w zakresie zasad ustalania składek i ich wpływu na członków samorządu.
Główne wnioski
- Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych w sprawie obowiązku składania PWZ jako warunku zwolnienia ze składek.
- Ustawa o dokumentach publicznych nie przewiduje obowiązku zwrotu dokumentów potwierdzających uprawnienia zawodowe po zakończeniu pracy.
- Nowy model składki oparty na przeciętnym wynagrodzeniu w gospodarce nie uwzględnia sytuacji emerytów i osób działających w wolontariacie.
- Zmiany w zasadach składek są formalnie w kompetencji samorządu, ale ich skutki finansowe są szczególnie odczuwalne dla części środowiska.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-pielegniarki-polozne-skladki-czlonkowskie
