Około 100 aptek współpracujących z NHS w Anglii zacznie jesienią oferować szybkie badania profilu lipidowego. Test z krwi pobranej z palca ma dawać wynik już po siedmiu minutach, a konsultację przeprowadzi farmaceuta posiadający uprawnienia do przepisywania leków. Program jest kolejnym przykładem rozszerzania roli aptek w profilaktyce i opiece nad pacjentami, które wcześniej były realizowane przede wszystkim w gabinetach lekarzy rodzinnych. Pilotaż potrwa do wiosny 2027 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak będzie wyglądało siedmiominutowe badanie profilu lipidowego w aptekach w Anglii.
- Kto będzie mógł skorzystać z programu i jakie działania podejmie farmaceuta po otrzymaniu wyniku.
- Jakie rezultaty przyniósł wcześniejszy pilotaż przeprowadzony w 61 aptekach w północnym Londynie.
- Dlaczego NHS rozszerza rolę aptek w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.
Badanie cholesterolu w aptece bez wcześniejszego pobrania krwi
Z programu będą mogły skorzystać osoby w wieku od 40 do 84 lat, które nie są w ciąży i w ciągu ostatniego roku nie miały wykonywanego badania krwi. Pacjent będzie mógł zgłosić się bezpośrednio do jednej z uczestniczących aptek.
Badanie będzie wykonywane metodą point-of-care z niewielkiej próbki krwi pobranej z palca. Analiza profilu lipidowego ma zajmować około siedmiu minut, a pacjent otrzyma kopię wyników pocztą elektroniczną.
Na samym oznaczeniu cholesterolu świadczenie się nie skończy. Uprawnionym osobom zostanie zaproponowany również pomiar ciśnienia tętniczego, a wyniki będą omawiane podczas konsultacji z farmaceutą posiadającym uprawnienia preskrypcyjne.
Farmaceuta będzie mógł przekazać zalecenia dotyczące stylu życia i ocenić, czy konieczne jest wdrożenie leczenia. Tym samym apteka ma pełnić nie tylko funkcję punktu diagnostycznego, ale również miejsca, w którym możliwe będzie podjęcie dalszych działań po wykryciu podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Mniejszy pilotaż wykazał, że część pacjentów wymagała farmakoterapii
Decyzję o rozszerzeniu programu poprzedził pilotaż przeprowadzony w północnym Londynie przez Barts Health NHS Trust we współpracy z UCLPartners i HEART UK. Od stycznia 2025 r. do marca 2026 r. badania wykonano u 2493 pacjentów w 61 aptekach ogólnodostępnych.
Wyniki pokazały, że 19% przebadanych osób kwalifikowało się do interwencji farmakologicznej. U 88 pacjentów rozpoczęto leczenie statynami.
Według UCLPartners u około jednej na pięć przebadanych osób stwierdzono wysokie ryzyko zawału serca lub udaru mózgu w perspektywie kolejnych 10 lat. Wykrycie zagrożenia pozwalało na wcześniejsze przekazanie zaleceń dotyczących stylu życia lub skierowanie pacjenta do lekarza w celu rozpoczęcia leczenia.
David Webb, Chief Pharmaceutical Officer for England, ocenił, że lokalne apteki mogą stanowić pierwszą linię ochrony przed poważnymi chorobami. Jak zaznaczył, łatwiejszy dostęp do szybkiego badania cholesterolu pozwala wcześniej identyfikować osoby zagrożone i podejmować działania zapobiegające zawałom oraz udarom.
NHS chce ograniczyć liczbę zgonów z powodu chorób serca i udarów
Program jest elementem szerszej strategii NHS, której celem jest zmniejszenie liczby zgonów związanych z chorobami serca i udarami o 25% w ciągu najbliższej dekady. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego planu ma być wcześniejsze wykrywanie najczęstszych czynników ryzyka, takich jak podwyższone stężenie cholesterolu i nadciśnienie tętnicze.
Rozszerzenie badań jest również częścią realizacji 10 Year Health Plan, zakładającego przenoszenie części świadczeń bliżej miejsca zamieszkania pacjentów. NHS rozwija w tym celu kompetencje aptek i przekazuje im zadania tradycyjnie związane z podstawową opieką lekarską.
Nowy etap pilotażu rozpocznie się jesienią 2026 r. i obejmie około 100 aptek w Anglii. NHS zamierza prowadzić go do wiosny 2027 r.
Główne wnioski
- Około 100 aptek w Anglii zacznie jesienią 2026 r. oferować szybkie badania profilu lipidowego z wynikiem dostępnym po około siedmiu minutach.
- Z programu będą mogły korzystać osoby w wieku 40-84 lat, które nie są w ciąży i w ciągu ostatniego roku nie miały wykonywanego badania krwi.
- W pilotażu obejmującym 2493 pacjentów 19% badanych zakwalifikowano do interwencji farmakologicznej, a u 88 osób rozpoczęto leczenie statynami.
- NHS chce w ciągu najbliższej dekady zmniejszyć o 25% liczbę zgonów związanych z chorobami serca i udarami, m.in. dzięki wcześniejszemu wykrywaniu czynników ryzyka.
Źródło:
- https://www.england.nhs.uk/2026/08/high-street-pharmacies-to-launch-seven-minute-cholesterol-checks/
